مجله خبری مساجد

تاریخچه مسجد نصیرالملک شیراز

در سال 1293 ه.ق، حکم دهنده وقت عجم، میرزا حسن علی خان، ملقب به نصیرالملک تصمیم گرفت مسجدی از خویش به یادگار بگذارد. رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد میرزا حسن علی خان تحت عنوان بانی، معماری مسجد را به دو بدن از موفق دستان روزگار؛ یعنی محمد حسن معمار و میرزا رضا کاشی گر سپرد.
شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد
معماری مسجد نصیرالملک در سال 1305 ه.ق نقطه پایان یافت؛ اما در آن فرصت خبری از شیشه های رنگی خلا. در و پنجره های رنگین بعد ها در سال 1348 به دست میرزا آیت ساخته شدند. بخش متعددی از این موسسه که مشتمل بر اندرونی و ورودی منزل، حمام، آب‌انبار و فضای فی مابین منزل و مسجد بود، به خیال ساخت‌و‌ساز های مدرنیته از در بین رفته میباشد .



آنچه از شاهکار معماری؛ مسجد نصیرالملک به مکان باقیمانده

پیش از اینکه سراغ قسمت های متعدد مسجد نصیرالملک برویم بیایید پاره ای از به دور آن را نظاره کنیم . مسجد نصیرالملک در زمینی به حجم 2890 مترمربع سازه گردیده که زیربنای آن 2216 مترمربع میباشد.

یک کدام از خصوصیت‌های بارز مسجد نصیرالملک کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری دیده نواز آن میباشد. از این نظر مسجد نصیرالملک یکی ارزنده‌ترین مساجد جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. نکته جذاب دقت خلا گنبد درین مسجد میباشد؛ که همین فرمان علامت می دهد این بنای مذهبی،به طور کاملً فردی بوده و عوام مردم از آن به کارگیری نمی‌کردند.

کاشی‌کاری مسجد نصیرالملک بسیار تماشایی میباشد و مثال آن در مکان دیگری چشم نمیشود. یکی خصوصیت‌های این کاشی‌کاری استعمال از رنگ صورتی به منزله رنگ برنده میباشد که در هیچ مسجد اهل ایران دیگری به دیده نمیخورد.

ورودی مسجد


مسجد نصیرالملک دو ورودی دارااست که به کوچه جنوبی و امامزاده همسایه آن مرتبط میشوند. بالای فریمِ دَر، شعری از شوریده شیرازی دیده میشود که روی سنگ مرمر نقش بسته میباشد. افزون بر آن اسم خالق مسجد نصیرالملک و سال اتمام آن را نیز آرم میدهد. این ورودی مسجد نصیرالملک طاق نمای بزرگی دارااست که سقف آن با مقرنس کاری و کاشی‌های هفت رنگ تزیین گردیده‌است .

ایوان مسجد

ایوان مسجد نصیرالملک به صورت یک چهارگوش پیاده سازی گردیده و در سمت شمال ساختمان مسجد واقع شد‌ه‌است. در بین ایوان، حوضی مشاهده میشود که صحیح در مقابل حیاط مسجد نصیرالملک جای‌دارد.

در فصول گرم‌خیس سال، مثل فصل بهار و فصل‌تابستان، گلدان‌های شمعدانی را پیرامون این آبگینه قرار میدهند که طراوت خاصی به تراس می بخشند. بدور تا به دور ساختمان مسجد نصیرالملک با کاشی‌های هفت رنگ پوشیده گردیده و جلوه‌ای دیده‌نواز ساخت و ساز نموده است.


طاق مروارید (طاق نمای شمالی مسجد نصیرالملک)

طاق‌نمای شمالی که با اسم طاق مروارید یا این که فرمانروا‌نشین شناخته می‌گردد با 8 متر طول ایجاد شده است. تمامی تصور می‌نمایند زیباترین نصیب مسجد نصیرالملک، شبستان آن میباشد که شیشه‌های رنگی داراست.

در واقع این حیاط مروارید میباشد که از حیث معماری و طرح‌های به فعالیت رفته، تماشایی‌ترین قسمت مسجد نصیرالملک به حساب می‌آید. برهان این اسم گذاری تو رفتگی تولید گردیده در طاق های آن میباشد؛ شاید برایتان دیدنی باشد بدانید وضعیت فرورفتگی صدف را که مروارید در آن قرار می‌گیرد، پن ظرف گویند.شبستان شرقی (موزه اوقاف مسجد نصیرالملک)

از شبستان شرقی در فصل‌تابستان و هوای گرم به کار گیری میشود؛ چراکه در معرض نور و روشنایی خورشید قرار ندارد.

سقف این شبستان کاشی کاری گردیده و 7 ردیف عاری از نقش و نگار وزن آن را به دوش میکشد. فعلا این قسمت از مسجد نصیرالملک به موزه اوقاف تبدیل شد‌ه‌است. پشت شبستان شرقی مسجد نصیرالملک، دری وجود دارااست که به گاو چاه گشوده میشود.

تراس جنوبی

تراس جنوبی کاربرد خاصی ندارد و فقط برای قرینه سازی با حیاط شمالی تاسیس شده است. این طاق نما ارتفاعی کمتر از طاق مروارید داراست.


آحاد سطح بیرونی و داخلی حیاط جنوبی مسجد نصیرالملک مانند تراس شمالی به کاشی کاری و مقرنس کاری مزین شد‌ه‌است. دو گلدسته ای که بر فراز تراس جنوبی وجود دارااست، وجه تمایز در بین حیاط شمالی و جنوبی را ساخت‌و‌ساز می نمایند.

گاو چاه


در قبل برای آب کشیدن از چاه، از گاو یا این که حیوان‌ها دیگر یاری می‌گرفتند. چاه مسجد نصیرالملک از قدیم الایام به مکان باقی‌مانده میباشد. گاو چاه محل مراقبت حیواناتی بوده که از چاه آب می‌کشیدند. آب چاه وارد حوضچه مسجد نصیرالملک میشد و آن‌گاه از فواره درون ایوان مسجد فوران میکرد.

امامزاده زنجیری

امامزاده سید جلال الدین که از نوادگان امام سجاد میباشد، به امامزاده زنجیری آوازه دارااست. آرامگاه وی در شمال شرقی مسجد نصیرالملک در ایوان کوچکی قرار گرفته میباشد. بنای امامزاده زنجیری را در زمانه صفوی ساخته‌اند. اگرچه بعضا از تزئین های امامزاده زنجیری در زمان زندیه و قاجار اعمال گرفته میباشد.



عروس سازه، شبستان غربی

تماشایی‌ترین نصیب مسجد نصیرالملک، شبستان غربی یا این که شبستان تابستانه آن میباشد. شبستان غربی مسجد نصیرالملک یکی زیباترین شبستان‌های مساجد کشور‌ایران به شمار می‌رود. درین بخش، از سنگ گندمک مصرف شده میباشد و در سنگ تراشی و تزیین آن الگوبرداری از مسجد نماینده قانونی شیراز دیده می شود.

طاق و دیوارهای شبستان غربی با کاشی‌کاری‌های خوشگل مزین گردیده و کف مسجد پوشیده از کاشی‌های فیروزه‌ای و نمای آن نیز آجری میباشد. روی سقف نیز نقش گل و بوته، نقوش اسلیمی و آیه‌ها قرآنی به خط ثلث بهتر مشاهده می شود.

ردیف‌های شبستان غربی مسجد نصیرالملک دو ستون شش‌تایی می باشند که تعدادشان یادآور دوازده امام میباشد. مارپیچ‌های روی ردیف‌ها مدام دقت گردشگر‌ها را جلب می‌نمایند. در بین این ردیف‌های جالب، هفت طاق چشمه‌ای قرار گرفته میباشد که درمجموع، چشم انداز‌ ای دل چسب به ‌وجود آورده‌اند.

در امتداد ردیف های شبستان غربی، محراب مسجد به چشم میخورد. کف این محراب یه خرده ذیل‌خیس از سطح شبستان قراردارد و با سنگ مرمر مفرش گردیده است. این کلیه زیبایی در مسجد نصیرالملک کامل شدن نمیشود مگر با پرتو های نوری که از شیشه های رنگی زاییده گردیده و بر زمین فیروزه ای آهسته گرفته اند.


درصورتی که هکر نست مسیرتان به‌این نصیب به‌زمین‌خورد متوجه بازار داغ عکاسی در شبستان غربی مسجد نصیرالملک میشوید. چندین روز قبل عکاسی ژاپنی مطلبی را در توییتر پست کرده بود که تلاوت آن خالی از لطف وجود ندارد:

این سازه برای آفتاب صبح ایجاد شده است، پس بعدازظهر را برای بازدید فراموش فرمائید. این مسجد چنان حیرت انگیز میباشد که بیان کننده از دنیای دیگری میباشد. ممکن میباشد با دیدن درخشش این نوروروشنایی شم فرمائید دستانتان طبیعتا در نماز به وضعیت قنوت توده میگردند. شاید سازندگان این مسجد می خواستند ایمان خویش را از روش نوروروشنایی صبح نماد دهند که از روی این شیشه ها میدرخشد.

تاریخچه مسجد نصیرالملک شیراز

در سال 1293 ه.ق، حکم دهنده وقت عجم، میرزا حسن علی خان، ملقب به نصیرالملک تصمیم گرفت مسجدی از خویش به یادگار بگذارد. رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد میرزا حسن علی خان تحت عنوان بانی، معماری مسجد را به دو بدن از موفق دستان روزگار؛ یعنی محمد حسن معمار و میرزا رضا کاشی گر سپرد.
شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد
معماری مسجد نصیرالملک در سال 1305 ه.ق نقطه پایان یافت؛ اما در آن فرصت خبری از شیشه های رنگی خلا. در و پنجره های رنگین بعد ها در سال 1348 به دست میرزا آیت ساخته شدند. بخش متعددی از این موسسه که مشتمل بر اندرونی و ورودی منزل، حمام، آب‌انبار و فضای فی مابین منزل و مسجد بود، به خیال ساخت‌و‌ساز های مدرنیته از در بین رفته میباشد .



آنچه از شاهکار معماری؛ مسجد نصیرالملک به مکان باقیمانده

پیش از اینکه سراغ قسمت های متعدد مسجد نصیرالملک برویم بیایید پاره ای از به دور آن را نظاره کنیم . مسجد نصیرالملک در زمینی به حجم 2890 مترمربع سازه گردیده که زیربنای آن 2216 مترمربع میباشد.

یک کدام از خصوصیت‌های بارز مسجد نصیرالملک کاشی‌کاری و مقرنس‌کاری دیده نواز آن میباشد. از این نظر مسجد نصیرالملک یکی ارزنده‌ترین مساجد جمهوری اسلامی ایران محسوب میشود. نکته جذاب دقت خلا گنبد درین مسجد میباشد؛ که همین فرمان علامت می دهد این بنای مذهبی،به طور کاملً فردی بوده و عوام مردم از آن به کارگیری نمی‌کردند.

کاشی‌کاری مسجد نصیرالملک بسیار تماشایی میباشد و مثال آن در مکان دیگری چشم نمیشود. یکی خصوصیت‌های این کاشی‌کاری استعمال از رنگ صورتی به منزله رنگ برنده میباشد که در هیچ مسجد اهل ایران دیگری به دیده نمیخورد.

ورودی مسجد


مسجد نصیرالملک دو ورودی دارااست که به کوچه جنوبی و امامزاده همسایه آن مرتبط میشوند. بالای فریمِ دَر، شعری از شوریده شیرازی دیده میشود که روی سنگ مرمر نقش بسته میباشد. افزون بر آن اسم خالق مسجد نصیرالملک و سال اتمام آن را نیز آرم میدهد. این ورودی مسجد نصیرالملک طاق نمای بزرگی دارااست که سقف آن با مقرنس کاری و کاشی‌های هفت رنگ تزیین گردیده‌است .

ایوان مسجد

ایوان مسجد نصیرالملک به صورت یک چهارگوش پیاده سازی گردیده و در سمت شمال ساختمان مسجد واقع شد‌ه‌است. در بین ایوان، حوضی مشاهده میشود که صحیح در مقابل حیاط مسجد نصیرالملک جای‌دارد.

در فصول گرم‌خیس سال، مثل فصل بهار و فصل‌تابستان، گلدان‌های شمعدانی را پیرامون این آبگینه قرار میدهند که طراوت خاصی به تراس می بخشند. بدور تا به دور ساختمان مسجد نصیرالملک با کاشی‌های هفت رنگ پوشیده گردیده و جلوه‌ای دیده‌نواز ساخت و ساز نموده است.


طاق مروارید (طاق نمای شمالی مسجد نصیرالملک)

طاق‌نمای شمالی که با اسم طاق مروارید یا این که فرمانروا‌نشین شناخته می‌گردد با 8 متر طول ایجاد شده است. تمامی تصور می‌نمایند زیباترین نصیب مسجد نصیرالملک، شبستان آن میباشد که شیشه‌های رنگی داراست.

در واقع این حیاط مروارید میباشد که از حیث معماری و طرح‌های به فعالیت رفته، تماشایی‌ترین قسمت مسجد نصیرالملک به حساب می‌آید. برهان این اسم گذاری تو رفتگی تولید گردیده در طاق های آن میباشد؛ شاید برایتان دیدنی باشد بدانید وضعیت فرورفتگی صدف را که مروارید در آن قرار می‌گیرد، پن ظرف گویند.شبستان شرقی (موزه اوقاف مسجد نصیرالملک)

از شبستان شرقی در فصل‌تابستان و هوای گرم به کار گیری میشود؛ چراکه در معرض نور و روشنایی خورشید قرار ندارد.

سقف این شبستان کاشی کاری گردیده و 7 ردیف عاری از نقش و نگار وزن آن را به دوش میکشد. فعلا این قسمت از مسجد نصیرالملک به موزه اوقاف تبدیل شد‌ه‌است. پشت شبستان شرقی مسجد نصیرالملک، دری وجود دارااست که به گاو چاه گشوده میشود.

تراس جنوبی

تراس جنوبی کاربرد خاصی ندارد و فقط برای قرینه سازی با حیاط شمالی تاسیس شده است. این طاق نما ارتفاعی کمتر از طاق مروارید داراست.


آحاد سطح بیرونی و داخلی حیاط جنوبی مسجد نصیرالملک مانند تراس شمالی به کاشی کاری و مقرنس کاری مزین شد‌ه‌است. دو گلدسته ای که بر فراز تراس جنوبی وجود دارااست، وجه تمایز در بین حیاط شمالی و جنوبی را ساخت‌و‌ساز می نمایند.

گاو چاه


در قبل برای آب کشیدن از چاه، از گاو یا این که حیوان‌ها دیگر یاری می‌گرفتند. چاه مسجد نصیرالملک از قدیم الایام به مکان باقی‌مانده میباشد. گاو چاه محل مراقبت حیواناتی بوده که از چاه آب می‌کشیدند. آب چاه وارد حوضچه مسجد نصیرالملک میشد و آن‌گاه از فواره درون ایوان مسجد فوران میکرد.

امامزاده زنجیری

امامزاده سید جلال الدین که از نوادگان امام سجاد میباشد، به امامزاده زنجیری آوازه دارااست. آرامگاه وی در شمال شرقی مسجد نصیرالملک در ایوان کوچکی قرار گرفته میباشد. بنای امامزاده زنجیری را در زمانه صفوی ساخته‌اند. اگرچه بعضا از تزئین های امامزاده زنجیری در زمان زندیه و قاجار اعمال گرفته میباشد.



عروس سازه، شبستان غربی

تماشایی‌ترین نصیب مسجد نصیرالملک، شبستان غربی یا این که شبستان تابستانه آن میباشد. شبستان غربی مسجد نصیرالملک یکی زیباترین شبستان‌های مساجد کشور‌ایران به شمار می‌رود. درین بخش، از سنگ گندمک مصرف شده میباشد و در سنگ تراشی و تزیین آن الگوبرداری از مسجد نماینده قانونی شیراز دیده می شود.

طاق و دیوارهای شبستان غربی با کاشی‌کاری‌های خوشگل مزین گردیده و کف مسجد پوشیده از کاشی‌های فیروزه‌ای و نمای آن نیز آجری میباشد. روی سقف نیز نقش گل و بوته، نقوش اسلیمی و آیه‌ها قرآنی به خط ثلث بهتر مشاهده می شود.

ردیف‌های شبستان غربی مسجد نصیرالملک دو ستون شش‌تایی می باشند که تعدادشان یادآور دوازده امام میباشد. مارپیچ‌های روی ردیف‌ها مدام دقت گردشگر‌ها را جلب می‌نمایند. در بین این ردیف‌های جالب، هفت طاق چشمه‌ای قرار گرفته میباشد که درمجموع، چشم انداز‌ ای دل چسب به ‌وجود آورده‌اند.

در امتداد ردیف های شبستان غربی، محراب مسجد به چشم میخورد. کف این محراب یه خرده ذیل‌خیس از سطح شبستان قراردارد و با سنگ مرمر مفرش گردیده است. این کلیه زیبایی در مسجد نصیرالملک کامل شدن نمیشود مگر با پرتو های نوری که از شیشه های رنگی زاییده گردیده و بر زمین فیروزه ای آهسته گرفته اند.


درصورتی که هکر نست مسیرتان به‌این نصیب به‌زمین‌خورد متوجه بازار داغ عکاسی در شبستان غربی مسجد نصیرالملک میشوید. چندین روز قبل عکاسی ژاپنی مطلبی را در توییتر پست کرده بود که تلاوت آن خالی از لطف وجود ندارد:

این سازه برای آفتاب صبح ایجاد شده است، پس بعدازظهر را برای بازدید فراموش فرمائید. این مسجد چنان حیرت انگیز میباشد که بیان کننده از دنیای دیگری میباشد. ممکن میباشد با دیدن درخشش این نوروروشنایی شم فرمائید دستانتان طبیعتا در نماز به وضعیت قنوت توده میگردند. شاید سازندگان این مسجد می خواستند ایمان خویش را از روش نوروروشنایی صبح نماد دهند که از روی این شیشه ها میدرخشد.