مجله خبری مساجد

«و هنگامي كه ابراهيم و اسماعيل پايه‌هاي منزل را بر افراشتند».
بايد دقت داشت تعبير بالا بردن قواعد (پايه ها) در اين آيه، اشارتي میباشد به اينكه محور‎ي منزل‎ي كعبه، پيش از ابراهيم ـ عليه السلام ـ وجود داشته و ابراهيم و فرزندش، آن پايه‌ها را بالا برده اند. امام علي ـ عليه السلام ـ در اين آیتم مي‌فرمايند:
«الا ترون انّ اللّه سبحانه اختبر الاوّلين، اینجانب لدن مسجد الزهرا احمد آباد انسان صلوت اللّه عليه الي الآخرين اینجانب هذا العالم باحجار... فجعلها بيته الحرام ثمّ فرمان بشر ـ عليه السلام ـ و ولده ان يثنوا أعطائهم روش».[8]
«آيا نمي‌بينيد كه آفریدگار سبحان، عموم دنیا را از مجال انسان ـ عليه السلام ـ تا امروز به وسيله‎ي قطعات سنگي... آزمون كرده و اين سنگ‌ها روي هم چيده را منزل‎ي با شخصیت خویش قرار داده میباشد; بعد، به انسان و فرزندانش امر بخشید كه به گرد آن طواف كنند».
بنابراين، منزل‎ي كعبه را ابتدا حضرت بشر ـ عليه السلام ـ سازه بنیان و بعد از آن بر تاثیر مرور مجال فرو ريخت و آن‌گاه به دست ابراهيم ـ عليه السلام ـ آدرس مسجد الزهرا احمد آباد تجديد سازه شد. در هر شکل نكته‎ي مهمي كه از اين دو آيه‎ي گزینه دعوا، به خوبي بر مي‌آيد و آيات ديگر و روايات نيز آن را تأييد مي‌كند، اين میباشد كه مسجد نخستين مركز و پايگاهي میباشد كه به مراد عبادت و پرستش خداي يگانه در زمين گذارده شد و پيش از آن، عبادتگاه ديگري كه كانون عبادت و نيايش موحدان و آفریدگار پرستان باشد، وجود نداشته میباشد، از ابوذر روايت گردیده‌است كه از پیامبر اكرم صلي اللّه عليه و آله و سلّم در باب نخستين مسجدي كه در زمين بنياد گردیده، سؤال كرد. حضرت صلي اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند:
مسجد الحرام و بعد از آن مسجد الاقصي سازه بنیان گردیده است».[9]
از امير المؤمنان علي ـ عليه السلام ـ روايتي نقل شد‌ه‌است كه مردي از آن حضرت پرسيد: «آيا منزل‎ي كعبه، شماره تلفن مسجد الزهرا احمد آباد اولیه منزل اي میباشد كه در زمين تاسیس شده است؟».
امام ـ عليه السلام ـ فرمود:
«خير، پيش از آن هم منزل‌هايي بود، لكن منزل‎ي كعبه نخستين منزل‎ي مباركي میباشد كه براي پرستش و عبادت مردمان صحیح سازه گردیده است».[10]
پرستش مقصود مسجد
(و أنّ المساجد للّه فلا تدعوا مع اللّه أحدا).[11]
«مساجد از آن خداست، پس بايد احدي جز اورا نخوانيد».
در اين آيه شريفه، خواسته از دعا، عبادت و پرستش میباشد، زيرا در جاي ديگر دعا به معناي عبادت آمده میباشد:
(و قال ربّكم ادعوني أستجب لكم انّ الّذين يستكبرون عن عبادتي سيد خلون جهنّم داخرين).[12]
«پروردگارتان خاطرنشان کرد منرا بخوانيد تا دعايتان را مستجاب نكنم، كساني كه از عبادت اینجانب رمز كشي كنند بزودي با كمال خواري باطن جهنّم خواهند شد».
در اينكه خواسته از كلمه‎ي مساجد در اين آيه چيست، ميان مفسران اختلاف میباشد، برخي بر آنند كه خواسته از مساجد کل مكان‌هايي میباشد كه در آنجا براي پروردگار سجده مي‌خواهد شد و از مصاديق آن، «مسجد الحرام» و ساير مساجد میباشد.[13]
برخي مساجد را اعضاي هفتگانه‎ي سجده دانسته اند. اين دسته در تأييد ادعاي خویش، روايتي از امام محمد تقي ـ عليه السلام ـ نقل مي‌كنند كه منظور از مسجد، عضوهاي هفتگانه تن آدمي میباشد كه در هنگام سجده بايد روي زمين قرار گيرد.[14] «مبيدي» نيز گفته میباشد:
«منظور از مساجد، مكان‌هايي میباشد كه براي نماز و ذكر خداوند سازه گردیده‌است و از «قتاده» در تفسير اين آيه روايت كرده میباشد كه: يهوديان و مسيحيان هنگامي كه وارد معابد خویش مي‌شدند، به پروردگار شرك مي ورزيدند. از اين رو آفریدگار به مؤمنان فرمود: «هنگامي كه وارد مساجد مي‌شويد پروردگار را با خلوص نيت بخوانيد».[15]
از تک تک آراي مفسران در اين زمينه چنين استعمال مي‌خواهد شد كه خواسته از مساجد، رزرو مسجدالزهرا احمد آباد به عبارتی مكان‌هايي میباشد كه براي عبادت خدا سازه گردیده‌است و از مصاديق آن، «مسجد الحرام» و ديگر مساجد میباشد. تفسيري كه مساجد را عضوهاي هفتگانه‎ي سجده دانسته، ممكن میباشد از قبيل بسط در مضمون‌ آيه باشد كه اين مفهوم نيز در اين آيه منظوره شد‌ه‌است.
نكته‎ي جذاب اعتنا اينكه، پروردگار به دلیل اهميت و فضيلت مساجد بر ديگر مكان ها، مسجد را به خویش منسوب كرده و وابسته به خویش دانسته میباشد تا مزيت آن بر ديگر مكان‌ها پر‌نور گردد.
تخصیص مساجد به آفریدگار كه تمیز از صفات شمّي میباشد، جنبه‎ي سمبليك دارااست و اشارتي میباشد بر اينكه مساجد آیتم اعتنا خاص ذات اقدس اوست، بنابراين، در مساجد جز كار خدايي نبايد كار ديگري شکل پذيرد و جز مصالح مسلمانها، دستور ديگري نبايد مطرح خواهد شد; با اين توضيح در تأسيس مساجد هم نمي‌قدرت نيتي به جز معبود، و هدفي غير از اعتلاي كلمه‎ي توحيد داشت.
«

«و هنگامي كه ابراهيم و اسماعيل پايه‌هاي منزل را بر افراشتند».
بايد دقت داشت تعبير بالا بردن قواعد (پايه ها) در اين آيه، اشارتي میباشد به اينكه محور‎ي منزل‎ي كعبه، پيش از ابراهيم ـ عليه السلام ـ وجود داشته و ابراهيم و فرزندش، آن پايه‌ها را بالا برده اند. امام علي ـ عليه السلام ـ در اين آیتم مي‌فرمايند:
«الا ترون انّ اللّه سبحانه اختبر الاوّلين، اینجانب لدن مسجد الزهرا احمد آباد انسان صلوت اللّه عليه الي الآخرين اینجانب هذا العالم باحجار... فجعلها بيته الحرام ثمّ فرمان بشر ـ عليه السلام ـ و ولده ان يثنوا أعطائهم روش».[8]
«آيا نمي‌بينيد كه آفریدگار سبحان، عموم دنیا را از مجال انسان ـ عليه السلام ـ تا امروز به وسيله‎ي قطعات سنگي... آزمون كرده و اين سنگ‌ها روي هم چيده را منزل‎ي با شخصیت خویش قرار داده میباشد; بعد، به انسان و فرزندانش امر بخشید كه به گرد آن طواف كنند».
بنابراين، منزل‎ي كعبه را ابتدا حضرت بشر ـ عليه السلام ـ سازه بنیان و بعد از آن بر تاثیر مرور مجال فرو ريخت و آن‌گاه به دست ابراهيم ـ عليه السلام ـ آدرس مسجد الزهرا احمد آباد تجديد سازه شد. در هر شکل نكته‎ي مهمي كه از اين دو آيه‎ي گزینه دعوا، به خوبي بر مي‌آيد و آيات ديگر و روايات نيز آن را تأييد مي‌كند، اين میباشد كه مسجد نخستين مركز و پايگاهي میباشد كه به مراد عبادت و پرستش خداي يگانه در زمين گذارده شد و پيش از آن، عبادتگاه ديگري كه كانون عبادت و نيايش موحدان و آفریدگار پرستان باشد، وجود نداشته میباشد، از ابوذر روايت گردیده‌است كه از پیامبر اكرم صلي اللّه عليه و آله و سلّم در باب نخستين مسجدي كه در زمين بنياد گردیده، سؤال كرد. حضرت صلي اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند:
مسجد الحرام و بعد از آن مسجد الاقصي سازه بنیان گردیده است».[9]
از امير المؤمنان علي ـ عليه السلام ـ روايتي نقل شد‌ه‌است كه مردي از آن حضرت پرسيد: «آيا منزل‎ي كعبه، شماره تلفن مسجد الزهرا احمد آباد اولیه منزل اي میباشد كه در زمين تاسیس شده است؟».
امام ـ عليه السلام ـ فرمود:
«خير، پيش از آن هم منزل‌هايي بود، لكن منزل‎ي كعبه نخستين منزل‎ي مباركي میباشد كه براي پرستش و عبادت مردمان صحیح سازه گردیده است».[10]
پرستش مقصود مسجد
(و أنّ المساجد للّه فلا تدعوا مع اللّه أحدا).[11]
«مساجد از آن خداست، پس بايد احدي جز اورا نخوانيد».
در اين آيه شريفه، خواسته از دعا، عبادت و پرستش میباشد، زيرا در جاي ديگر دعا به معناي عبادت آمده میباشد:
(و قال ربّكم ادعوني أستجب لكم انّ الّذين يستكبرون عن عبادتي سيد خلون جهنّم داخرين).[12]
«پروردگارتان خاطرنشان کرد منرا بخوانيد تا دعايتان را مستجاب نكنم، كساني كه از عبادت اینجانب رمز كشي كنند بزودي با كمال خواري باطن جهنّم خواهند شد».
در اينكه خواسته از كلمه‎ي مساجد در اين آيه چيست، ميان مفسران اختلاف میباشد، برخي بر آنند كه خواسته از مساجد کل مكان‌هايي میباشد كه در آنجا براي پروردگار سجده مي‌خواهد شد و از مصاديق آن، «مسجد الحرام» و ساير مساجد میباشد.[13]
برخي مساجد را اعضاي هفتگانه‎ي سجده دانسته اند. اين دسته در تأييد ادعاي خویش، روايتي از امام محمد تقي ـ عليه السلام ـ نقل مي‌كنند كه منظور از مسجد، عضوهاي هفتگانه تن آدمي میباشد كه در هنگام سجده بايد روي زمين قرار گيرد.[14] «مبيدي» نيز گفته میباشد:
«منظور از مساجد، مكان‌هايي میباشد كه براي نماز و ذكر خداوند سازه گردیده‌است و از «قتاده» در تفسير اين آيه روايت كرده میباشد كه: يهوديان و مسيحيان هنگامي كه وارد معابد خویش مي‌شدند، به پروردگار شرك مي ورزيدند. از اين رو آفریدگار به مؤمنان فرمود: «هنگامي كه وارد مساجد مي‌شويد پروردگار را با خلوص نيت بخوانيد».[15]
از تک تک آراي مفسران در اين زمينه چنين استعمال مي‌خواهد شد كه خواسته از مساجد، رزرو مسجدالزهرا احمد آباد به عبارتی مكان‌هايي میباشد كه براي عبادت خدا سازه گردیده‌است و از مصاديق آن، «مسجد الحرام» و ديگر مساجد میباشد. تفسيري كه مساجد را عضوهاي هفتگانه‎ي سجده دانسته، ممكن میباشد از قبيل بسط در مضمون‌ آيه باشد كه اين مفهوم نيز در اين آيه منظوره شد‌ه‌است.
نكته‎ي جذاب اعتنا اينكه، پروردگار به دلیل اهميت و فضيلت مساجد بر ديگر مكان ها، مسجد را به خویش منسوب كرده و وابسته به خویش دانسته میباشد تا مزيت آن بر ديگر مكان‌ها پر‌نور گردد.
تخصیص مساجد به آفریدگار كه تمیز از صفات شمّي میباشد، جنبه‎ي سمبليك دارااست و اشارتي میباشد بر اينكه مساجد آیتم اعتنا خاص ذات اقدس اوست، بنابراين، در مساجد جز كار خدايي نبايد كار ديگري شکل پذيرد و جز مصالح مسلمانها، دستور ديگري نبايد مطرح خواهد شد; با اين توضيح در تأسيس مساجد هم نمي‌قدرت نيتي به جز معبود، و هدفي غير از اعتلاي كلمه‎ي توحيد داشت.
«