زَعْفَر یا این که جعفر جِنّی در برخی باورها رییس دسته جنیان در طول اتفاق عاشورا بوده میباشد. بنابر بعضا نقلها او به امام حسین(ع) توصیه یاری داده اما امام قبول نکرده مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
روایت زعفر جنی و حضور وی در کربلا از مطالب بحرانبرانگیز تاریخ عاشورا میباشد که در منابع دارای اعتبار شیعی اثری از آن یافت نمیشود. ملاحسین واعظ کاشفی در کتاب روضة الشهدا داستانی کامل درباره وی نقل مینماید و در مقابل، مرتضی مطهری آن را از تحریفات عاشورا دانسته و ناشی از روایتپردازی آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد کاشفی میداند.
در فرهنگ و تمدن عامیانه برخی بخشها جمهوری اسلامی ایران، از زعفر جنی خاطر میخواهد شد و در مراسمهایی زیرا تعزیه، به تصویر کشیده میشود. از حضور زعفر در کربلا تصاویری نیز نگارگری گردیده که یکیاز آنها کاشیکاری توکل نائب رئیس الملک کرمانشاه رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
در منابع شیعی
مورد زعفر جنی و حضور او در رخداد عاشورا در هیچ یک از منابع دارای اعتبار شیعه و تاریخ اسلام نیست.[۱] صرفا نقل مو جود درباره امام حسین(ع) و جنیان، داستان مجلسی در کتاب بحارالانوار به گزارش روحانی اثرگذار از امام درستگو(ع) میباشد که به ملاقات جمعای از فرشتگان و جن با امام حسین(ع) هنگام خروج از مدینه اشاره مینماید و میافزاید کهاین گردآوری به امام توصیه کمک دادند اما امام نپذیرفت. ولی دراین داستان، اسم، مجال و جای خاصی بیان شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد نشده میباشد.[۲]
بعضی دانشمندان مانند میرزا حسین نوری[۳]و مرتضی مطهری[۴] مسئله زعفر جنی را از خرافات و تحریفات وارداتی در تاریخ عاشورا به شمار آوردند.
کتاب روضة الشهدا از زعفر جنی ذکر شده و ویژگی ها ظاهری او را تعریف مینماید[یادداشت ۱] و همینطور به جریان حضورش در کربلا و رد توصیه امداد او به وسیله امام حسین(ع) اشاره میکند.[۵] به همین باعث، مولف این کتاب را اولی نقل کننده و تولید کننده این قصه میدانند.[۶]
ارتباط با آیتالله بروجردی
دربین برخی اشخاص، جریانات بخش اعظمی، پیرامون ارتباط آیتالله بروجردی با زعفر جنی آوازه یافته میباشد؛ به خصوص در ارتباط با اتفاق ها مرگ زعفر و برگزاری مراسم ختم او به وسیله این مرجع تاسی، حاشیه ها مختلفی بیان می شود. بنابر پژوهش ها اجراگردیده، این مطالب مدرک مشخصی نداشته و در کتابها و خاطرات مرتبط با تفصیلدرحال حاضر معاش آیتالله بروجردی، مطلبی درباره آن نیست.[۷]
با اعتنا به خلا ادله دارای اعتبار درباره ارتباط آیتالله بروجردی و زعفر، به حیث می رسد در نقلهای عامیانه درباره این زمینه اشتباهی در بین این مرجع معروف و مؤلفی هماسم او، انجام یافته میباشد. سید علیاصغر شفیع جابلقی بروجردی (متوفای ۱۳۱۳ق) از عالمان بروجرد و صاحب و مالک کتاب طرائف المقال دراین تاثیر به زعفر جنی اشاره کرده و به گزارش یکی اساتید خویش که او را گزینه وثوق و اعتقاد تعریف مینماید، جریان حضور زعفر در کربلا را حکایت میکند.[۸]
تعزیه زعفر
مراسم تعزیه زعفر جنی در شهر بشرویه؛ سال ۱۳۹۵ش.
تعزیه زعفر جنی معمولا در ظهر عاشورا و تحت عنوان بخشی از تعزیه شهیدشدن امام حسین(ع) اعمال میگردد. اما در بعضی بخشها تحت عنوان نمایشی غیروابسته نیز صورت میگیرد. غالبا دراین تعزیه با وزش باد تیم جنّیان نزد امام حسین(ع) آمده وآمادگی خویش را مبتنی بر امداد به امام حسین(ع) اعلام میداراهستند؛ اما امام حسین(ع) سفارش آنها را قبول نمینماید. اجرای این تعزیه هنوز در بخش اعظمی از شهرهای کشورایران مرسوم میباشد.[مستلزم منبع] با بازرسی ورژن های تعزیه زعفر جنی، به لحاظ میبرسد که عمده منبع و سندیت این اکران نیز به عبارتی کتاب روضة الشهداء میباشد. وزش باد نخست اکران و گفتگوهای امام(ع) و زعفر درین ورژنها همانندی بخش اعظمی به گفتار کاشفی در کتاب نوحه داراست؛[مستلزم منبع] تحت عنوان مثال این ابیات از ورژنای از این تعزیه گویای مقاله میباشد:
نحس فدای توای سلطان معدود لشکر
که فرمان روا جنّم و آزاد گشته حیدر
منم کمینه غلام تو زعفر جنّی
بپای بوس تو اکنون رسید لشکر جنّی
چو کمک تو نکرد آدمی اذن امداد
بده به جنّی و اینجانبّت گذار بر رمز جنّی
مراسم های دیگر
در برخی بخشها مازندران، جمعای در شب عاشورا خویش را مشابه جنها مینمایند و رمز و روی خویش را با پارچههای سیاه میپوشانند. بعد از آن وارد توکلها و حسینیهها گردیده و بهسیرتکامل خاصی بیان «حسین» می گویند.[۹]
زَعْفَر یا این که جعفر جِنّی در برخی باورها رییس دسته جنیان در طول اتفاق عاشورا بوده میباشد. بنابر بعضا نقلها او به امام حسین(ع) توصیه یاری داده اما امام قبول نکرده مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
روایت زعفر جنی و حضور وی در کربلا از مطالب بحرانبرانگیز تاریخ عاشورا میباشد که در منابع دارای اعتبار شیعی اثری از آن یافت نمیشود. ملاحسین واعظ کاشفی در کتاب روضة الشهدا داستانی کامل درباره وی نقل مینماید و در مقابل، مرتضی مطهری آن را از تحریفات عاشورا دانسته و ناشی از روایتپردازی آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد کاشفی میداند.
در فرهنگ و تمدن عامیانه برخی بخشها جمهوری اسلامی ایران، از زعفر جنی خاطر میخواهد شد و در مراسمهایی زیرا تعزیه، به تصویر کشیده میشود. از حضور زعفر در کربلا تصاویری نیز نگارگری گردیده که یکیاز آنها کاشیکاری توکل نائب رئیس الملک کرمانشاه رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
در منابع شیعی
مورد زعفر جنی و حضور او در رخداد عاشورا در هیچ یک از منابع دارای اعتبار شیعه و تاریخ اسلام نیست.[۱] صرفا نقل مو جود درباره امام حسین(ع) و جنیان، داستان مجلسی در کتاب بحارالانوار به گزارش روحانی اثرگذار از امام درستگو(ع) میباشد که به ملاقات جمعای از فرشتگان و جن با امام حسین(ع) هنگام خروج از مدینه اشاره مینماید و میافزاید کهاین گردآوری به امام توصیه کمک دادند اما امام نپذیرفت. ولی دراین داستان، اسم، مجال و جای خاصی بیان شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد نشده میباشد.[۲]
بعضی دانشمندان مانند میرزا حسین نوری[۳]و مرتضی مطهری[۴] مسئله زعفر جنی را از خرافات و تحریفات وارداتی در تاریخ عاشورا به شمار آوردند.
کتاب روضة الشهدا از زعفر جنی ذکر شده و ویژگی ها ظاهری او را تعریف مینماید[یادداشت ۱] و همینطور به جریان حضورش در کربلا و رد توصیه امداد او به وسیله امام حسین(ع) اشاره میکند.[۵] به همین باعث، مولف این کتاب را اولی نقل کننده و تولید کننده این قصه میدانند.[۶]
ارتباط با آیتالله بروجردی
دربین برخی اشخاص، جریانات بخش اعظمی، پیرامون ارتباط آیتالله بروجردی با زعفر جنی آوازه یافته میباشد؛ به خصوص در ارتباط با اتفاق ها مرگ زعفر و برگزاری مراسم ختم او به وسیله این مرجع تاسی، حاشیه ها مختلفی بیان می شود. بنابر پژوهش ها اجراگردیده، این مطالب مدرک مشخصی نداشته و در کتابها و خاطرات مرتبط با تفصیلدرحال حاضر معاش آیتالله بروجردی، مطلبی درباره آن نیست.[۷]
با اعتنا به خلا ادله دارای اعتبار درباره ارتباط آیتالله بروجردی و زعفر، به حیث می رسد در نقلهای عامیانه درباره این زمینه اشتباهی در بین این مرجع معروف و مؤلفی هماسم او، انجام یافته میباشد. سید علیاصغر شفیع جابلقی بروجردی (متوفای ۱۳۱۳ق) از عالمان بروجرد و صاحب و مالک کتاب طرائف المقال دراین تاثیر به زعفر جنی اشاره کرده و به گزارش یکی اساتید خویش که او را گزینه وثوق و اعتقاد تعریف مینماید، جریان حضور زعفر در کربلا را حکایت میکند.[۸]
تعزیه زعفر
مراسم تعزیه زعفر جنی در شهر بشرویه؛ سال ۱۳۹۵ش.
تعزیه زعفر جنی معمولا در ظهر عاشورا و تحت عنوان بخشی از تعزیه شهیدشدن امام حسین(ع) اعمال میگردد. اما در بعضی بخشها تحت عنوان نمایشی غیروابسته نیز صورت میگیرد. غالبا دراین تعزیه با وزش باد تیم جنّیان نزد امام حسین(ع) آمده وآمادگی خویش را مبتنی بر امداد به امام حسین(ع) اعلام میداراهستند؛ اما امام حسین(ع) سفارش آنها را قبول نمینماید. اجرای این تعزیه هنوز در بخش اعظمی از شهرهای کشورایران مرسوم میباشد.[مستلزم منبع] با بازرسی ورژن های تعزیه زعفر جنی، به لحاظ میبرسد که عمده منبع و سندیت این اکران نیز به عبارتی کتاب روضة الشهداء میباشد. وزش باد نخست اکران و گفتگوهای امام(ع) و زعفر درین ورژنها همانندی بخش اعظمی به گفتار کاشفی در کتاب نوحه داراست؛[مستلزم منبع] تحت عنوان مثال این ابیات از ورژنای از این تعزیه گویای مقاله میباشد:
نحس فدای توای سلطان معدود لشکر
که فرمان روا جنّم و آزاد گشته حیدر
منم کمینه غلام تو زعفر جنّی
بپای بوس تو اکنون رسید لشکر جنّی
چو کمک تو نکرد آدمی اذن امداد
بده به جنّی و اینجانبّت گذار بر رمز جنّی
مراسم های دیگر
در برخی بخشها مازندران، جمعای در شب عاشورا خویش را مشابه جنها مینمایند و رمز و روی خویش را با پارچههای سیاه میپوشانند. بعد از آن وارد توکلها و حسینیهها گردیده و بهسیرتکامل خاصی بیان «حسین» می گویند.[۹]
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز