عُمَر بن عَبدالعَزیز بن مَجاری (۶۳-۱۰۱ق) هشتمین خلیفه اموی بود که از سال ۹۹ قمری تا سال ۱۰۱ قمری حکومت کرد. روش حکومتی او با دیگر خلفای بنی امیه متعدد بود، از اینرو اهل سنت نقل کردهاند که امام باقر(ع) اورا محجوب بنیامیه خوانده میباشد؛ هرچند سازه به روایتی دیگر، به خیال و خاطر نشستن در جایگاهی که حق امامان شیعه بوده، در اسمانها لعن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد گردیدهاست.
وی به بازه دو سال و نیم خلافت کرد و برای مثال شغل های او در زمان خلافتش، خودداری از سب علی(ع)، بازگرداندن فدک به فرزندان فاطمه، برداشتن ممنوعیت نگارش حدیث و رد مظالمی بود که از سوی خاندانش به عموم گردیده بود. او همینطور قبل از خلافت که از سوی ولید بن عبدالملک خلیفه وقت، حکم کننده مدینه بود، مسجد النبی را گسترش اعطا کرد و حجره همسران فرستاده را درون مسجد قرار آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد اعطا کرد.
قدمت بن عبدالعزیز در سال ۱۰۱ قمری در خُناصِرَه درگذشت و در دیر سَمْعان دفن شد. حرم وی در سوریه قراردارد.
قوم و قبیله
قدمت بن عبدالعزیز بن مروان بن حکم در سال ۶۱ قمری،[۱] یا این که سال ۶۲ قمری[۲] یا این که ۶۳ قمری چشم به جهان گشود.[۳] لقب وی ابوفَحْص بود[۴] پدرش عبدالعزیز بن مروان بن حکم و مادرش، ام عاصم دختر عاصم بن قدمت بن خطاب بوده میباشد.[۵] عبدالملک بن مروان خلیفه وقت، (حک: سال ۶۵ قمری-سال ۸۶ قمری) عموی قدمت بن عبدالعزیز در اواخر خلافت خویش در سال ۸۵ قمری بعد از درگذشت بابا قدمت، اورا از مدینه فراخواند و دخترش فاطمه را به همسری وی رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد درآورد.[۶]
نبو
تبارنامه بنیامیه
امیه
عاص ابیالعاص حرب ابیعمرو
سعید عفان حکم ابوسفیان ابیمعیط
عبدالله خالد عثمان مروان حنظله یزید معاویه عتبه امحبیبه عقبه
عبدالعزیز عبدالملک محمد یزید ولید ولید امکلثوم
قدمت یزید سلیمان ولید هشام مروان دوم معاویه
ولید یزید ابراهیم
قبل از خلافت
بنی امیه
حاکمان
تیتر زمانٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بن یوسف ثقفی
رویدادهای اصلی
صلح امام حسن • رخداد عاشورا • رخداد حره • حریقزدن کعبه • قیام مختار
نبو
عبدالملک بن مروان در سال ۸۵ قمری حکومت «خناصره» (حوزهای در حلب)[۷] را به وی سپرد.[۸] ولید بن عبدالملک، در سال ۸۷ قمری حکومت مدینه را به قدمت بن عبدالعزیز سپرد[۹] و اورا امیر حج کرد،[۱۰] اما در سال ۹۳ قمری سازه به درخواست حجاج بن یوسف از حکومت مدینه عزل شد.[۱۱] حجاج در طومارای به ولید یادآور گردیده بود که «بیدینان و اختلافجویان و شورشیان عراقی از عراق به مدینه و مکه امان میبرند و این فرمان مایه وهن میباشد».[۱۲]
وی در زمان حکمرانی بر مدینه، مسجد النبی را تجدید بنا کرد و بسط بخشید.[۱۳] در سال ۸۸ قمری ولید بن عبدالملک، قدمت بن عبدالعزیز را مأمور کرد که مسجدالنبی را گسترش دهد و حجرههای همسران نبی(ص) در مسجد قرار گیرند.[۱۴]
بعداز مرگ ولید بن عبدالملک در سال ۹۷ قمری، قدمت بن عبدالعزیز بر لاشه وی نماز خواند.[۱۵] در زمان سلیمان بن عبدالملک (سال ۹۶ قمری تا سال ۹۹ قمری) قدمت مشاور وی بود[۱۶] و بعداز مرگ سلیمان، بر لاشه وی نیز نماز خواند.[۱۷]
خلافت
قدمت بن عبدالعزیز در سال ۹۹ قمری بعداز سلیمان بن عبدالملک به خلافت رسید و تا سال ۱۰۱ قمری به بازه زمانی دو سال و نیم حکومت را در اختیار داشت.[۱۸] سلیمان بن عبدالملک سازه به گفته خودش برای خودداری از فتنه، قدمت بن عبدالعزیز را جانشین خویش قرار اعطا کرد[۱۹] و بعد از وی، یزید بن عبدالملک به خلافت رسید.[۲۰] به گفته طبری، وی بعداز وصال به خلافت آیه استرجاع (انا لله و انا الیه راجعون) را بر لهجه سرازیر کرد.[۲۱] و در سخنان خویش ابتدا خلافت بیان کرد: «بعداز قرآن هیچ کتابی و پس از حضرت محمد (ص) هیچ پیامبری وجود ندارد. اینجانب حکم کننده نیستم، بلکه اجراکننده هستم. بدعتگذار نیستم، بلکه تابع هستم».[۲۲]
عُمَر بن عَبدالعَزیز بن مَجاری (۶۳-۱۰۱ق) هشتمین خلیفه اموی بود که از سال ۹۹ قمری تا سال ۱۰۱ قمری حکومت کرد. روش حکومتی او با دیگر خلفای بنی امیه متعدد بود، از اینرو اهل سنت نقل کردهاند که امام باقر(ع) اورا محجوب بنیامیه خوانده میباشد؛ هرچند سازه به روایتی دیگر، به خیال و خاطر نشستن در جایگاهی که حق امامان شیعه بوده، در اسمانها لعن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد گردیدهاست.
وی به بازه دو سال و نیم خلافت کرد و برای مثال شغل های او در زمان خلافتش، خودداری از سب علی(ع)، بازگرداندن فدک به فرزندان فاطمه، برداشتن ممنوعیت نگارش حدیث و رد مظالمی بود که از سوی خاندانش به عموم گردیده بود. او همینطور قبل از خلافت که از سوی ولید بن عبدالملک خلیفه وقت، حکم کننده مدینه بود، مسجد النبی را گسترش اعطا کرد و حجره همسران فرستاده را درون مسجد قرار آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد اعطا کرد.
قدمت بن عبدالعزیز در سال ۱۰۱ قمری در خُناصِرَه درگذشت و در دیر سَمْعان دفن شد. حرم وی در سوریه قراردارد.
قوم و قبیله
قدمت بن عبدالعزیز بن مروان بن حکم در سال ۶۱ قمری،[۱] یا این که سال ۶۲ قمری[۲] یا این که ۶۳ قمری چشم به جهان گشود.[۳] لقب وی ابوفَحْص بود[۴] پدرش عبدالعزیز بن مروان بن حکم و مادرش، ام عاصم دختر عاصم بن قدمت بن خطاب بوده میباشد.[۵] عبدالملک بن مروان خلیفه وقت، (حک: سال ۶۵ قمری-سال ۸۶ قمری) عموی قدمت بن عبدالعزیز در اواخر خلافت خویش در سال ۸۵ قمری بعد از درگذشت بابا قدمت، اورا از مدینه فراخواند و دخترش فاطمه را به همسری وی رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد درآورد.[۶]
نبو
تبارنامه بنیامیه
امیه
عاص ابیالعاص حرب ابیعمرو
سعید عفان حکم ابوسفیان ابیمعیط
عبدالله خالد عثمان مروان حنظله یزید معاویه عتبه امحبیبه عقبه
عبدالعزیز عبدالملک محمد یزید ولید ولید امکلثوم
قدمت یزید سلیمان ولید هشام مروان دوم معاویه
ولید یزید ابراهیم
قبل از خلافت
بنی امیه
حاکمان
تیتر زمانٔ سلطنت
معاویه بن ابی سفیان ۴۱-۶۰
یزید بن معاویه ۶۰-۶۴
معاویة بن یزید ۶۴-۶۴
مروان بن حکم ۶۴-۶۵
عبدالملک بن مروان ۶۵-۸۶
ولید بن عبدالملک ۸۶-۹۶
سلیمان بن عبدالملک ۹۶-۹۹
قدمت بن عبدالعزیز ۹۹-۱۰۱
یزید بن عبدالملک ۱۰۱-۱۰۵
هشام بن عبدالملک ۱۰۵-۱۲۵
ولید بن یزید ۱۲۵-۱۲۶
یزید بن ولید ۱۲۶-۱۲۶
ابراهیم بن الولید ۱۲۶-۱۲۷
مروان بن محمد ۱۲۷-۱۳۲
وزیر و وزرا و امرای سرشناس
مغیرة بن شعبه ثقفی • زیاد بن ابیه • عمرو عاص • مسلم بن عقبه مری • عبیدالله بن زیاد • حجاج شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بن یوسف ثقفی
رویدادهای اصلی
صلح امام حسن • رخداد عاشورا • رخداد حره • حریقزدن کعبه • قیام مختار
نبو
عبدالملک بن مروان در سال ۸۵ قمری حکومت «خناصره» (حوزهای در حلب)[۷] را به وی سپرد.[۸] ولید بن عبدالملک، در سال ۸۷ قمری حکومت مدینه را به قدمت بن عبدالعزیز سپرد[۹] و اورا امیر حج کرد،[۱۰] اما در سال ۹۳ قمری سازه به درخواست حجاج بن یوسف از حکومت مدینه عزل شد.[۱۱] حجاج در طومارای به ولید یادآور گردیده بود که «بیدینان و اختلافجویان و شورشیان عراقی از عراق به مدینه و مکه امان میبرند و این فرمان مایه وهن میباشد».[۱۲]
وی در زمان حکمرانی بر مدینه، مسجد النبی را تجدید بنا کرد و بسط بخشید.[۱۳] در سال ۸۸ قمری ولید بن عبدالملک، قدمت بن عبدالعزیز را مأمور کرد که مسجدالنبی را گسترش دهد و حجرههای همسران نبی(ص) در مسجد قرار گیرند.[۱۴]
بعداز مرگ ولید بن عبدالملک در سال ۹۷ قمری، قدمت بن عبدالعزیز بر لاشه وی نماز خواند.[۱۵] در زمان سلیمان بن عبدالملک (سال ۹۶ قمری تا سال ۹۹ قمری) قدمت مشاور وی بود[۱۶] و بعداز مرگ سلیمان، بر لاشه وی نیز نماز خواند.[۱۷]
خلافت
قدمت بن عبدالعزیز در سال ۹۹ قمری بعداز سلیمان بن عبدالملک به خلافت رسید و تا سال ۱۰۱ قمری به بازه زمانی دو سال و نیم حکومت را در اختیار داشت.[۱۸] سلیمان بن عبدالملک سازه به گفته خودش برای خودداری از فتنه، قدمت بن عبدالعزیز را جانشین خویش قرار اعطا کرد[۱۹] و بعد از وی، یزید بن عبدالملک به خلافت رسید.[۲۰] به گفته طبری، وی بعداز وصال به خلافت آیه استرجاع (انا لله و انا الیه راجعون) را بر لهجه سرازیر کرد.[۲۱] و در سخنان خویش ابتدا خلافت بیان کرد: «بعداز قرآن هیچ کتابی و پس از حضرت محمد (ص) هیچ پیامبری وجود ندارد. اینجانب حکم کننده نیستم، بلکه اجراکننده هستم. بدعتگذار نیستم، بلکه تابع هستم».[۲۲]
رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ راهنمای کامل هماهنگی برای مراسم ختم و یادبود