شاهچراغ شیراز، مکانی بسیار مذهبی و اساسی که بعداز مشهد و قم مرتبه سومی را به خویش تخصیص داده میباشد. مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شاهچراغ اخوی امام رضا علیه السلام و حضرت فاطمه معصومه درود الله علیها میباشد که رده والایی نزد گردشگران و شهروندان دارااست. آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شهر شیراز از لحاظ جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی بسیار بی نیاز میباشد البته هیچکدام به اندازه مقبره شاهچراغ برای گردشگران التفات ندارد. رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد
شاهچراغ وسیع ترین عامل برای رزرو تور شیراز میباشد و بعداز آن تخت جمشید و حافظیه و سعدیه در لیست دوستداشتنی ترین ها قرار میگیرند. شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد به جهت عنایت این جای مذهبی در شیراز، تصمیم گرفتیم در روزنامه توریسم پرشین هتل مطلبی درباره شاهچراغ بنویسیم تا شما عزیزان داده ها بدون نقص تری را از این امامزاده به دست آورید.
شاهچراغ
گنبد مقبره شاهچراغ
شاهچراغ چه کسی است؟
حضرت سید احمد بن موسی کاظم علیه السلام، فرزند تبارک امام هفتم شیعهها و اخوی ارشد امام رضا علیه السلام می باشند. به جهت معلوم نبودن تاریخ ولادت حضرت سید احمد بن موسی علیه السلام مسئولان اینگونه تصمیم گرفتند تا در وسط دهه کرامت ( تولد حضرت معصومه (س) تا تولد امام رضا (ع)) روزی را به به دنیا آمدن احمد بن موسی (ع) تخصیص دهند.
در شهریور سال 88 شورای خوب انقلاب روز 6 ذی القعده را روز بزرگداشت شاهچراغ در روزنگار ملی و اسلامی گزینش کردند. بعد از شهید شدن امام موسی کاظم (ع) عموم مدینه گفتند که احمد بن موسی خلیفه بر حق میباشد البته وی در طی نقص خطبه خویش به ولایت و خلیفه بودن به حق علی بن موسی الرضا علیه السلام شهیدشدن دادند.
شاهچراغ
زیبایی های بقاع شاهچراغ
طریق به شهیدشدن وصال شاهچراغ شیراز
مامون بعداز شنیدن این خطبه شاهچراغ و جنبش بعضا از هاشمیون به سمت طوس امرکرد تا کلیه راه و روش ها بر روی این اشخاص بسته گردد. قاضی شیراز نیز سازه به فرمان مامون جلوی قافله شاهچراغ (ع) را بستند و گفتند که می بایست برگردند. حضرت احمد بن موسی (ع) از این واقعه امتناع کرد و جنگی بین آن ها صورت گرفت که در فیض هاشمیون و ملازمان احمد بن موسی (ع) موفق شدند.
بعداز این حادثه حضرت شاهچراغ با ملازمان خویش به خانه یکی هواداران خویش در روش های فرعی شیراز جانبداری بردند. متاسفانه خبرچین های حکم دهنده با یافتن محل احمد بن موسی (ع) بعد از 1 سال، جای را لو داده و حکم کننده شیراز امر قتل کلیه را بخشید. طی این زد خورد ضربت چاقو به راز میمون احمد بن موسی میخورد و شهید میشوند. آنگاه این حادثه حکم دهنده شیراز امر میدهد تا خانه را بر روی تن وی حاد نمایند.
شاهچراغ
صحن بقعه شاهچراغ
انگیزه نامگذاری شاهچراغ چیست؟
پیکر مطهر این حضرت تا پادشاهی آل بویه و عضدالدوله دیلمی پنهان باقیمانده بود و یکسری خانه در حوالی خرابه ها ساخته شد. در یکیاز این خانه ها پیرزنی فرتوت معاش میکرد هر شب آدینه چراغی را می روئت کرد. این لامپ بر بلندای تپه ای خاکی چشم میشد که تا صبح روشنی آن ادامه داشت.
پیرزن بعد از مشاهده این واقعه به صورت مکرر اینگونه پنداشت که شاید قبر یکی امامزادها باشد و بایستی قضیه را با حکم کننده وقت شیراز دربین بگذارد. پیرزن رمز خویش را برای امیر عضدالدوله دیلمی بر ملا کرد و همراهیان قاضی از این مسئله تعجب کردند؛ اما امیر امرکرد داستان به طور دور از شوخی پیگیری گردد تا ببیند این زمینه صراحت دارد یا این که نه!
شاهچراغ
صحن و محوطه شاهچراغ
شب آدینه شد، فرمان روا و همراهیانش در منزل پیرزن اتراق کردند تا ببینن آیا این لامپ پرنور میشود یا این که خیر؟ پیرزن نور و روشنایی لامپ را لبریز نوروروشنایی خیس از فرصت های پیشین مشاهده کرد و به بالین امیر عضدالدوله دیلمی رفت و اینگونه ذکر کرد : فرمانروا! لامپ بعداز مشاهده این روشنایی امیر با تعجب به سمت نوروفروغ دوید ولی چراغی ندید. دوباره که از تحت به بالای تپه نگاه کرد مجدد نوروفروغ را مشاهده نمود.
با سپری شد این قصه ها امیر عضدالدوله دیلمی امرکرد کسانی این جای را حفر نمایند و از یکسری و زیرا آن باخبر شوند. بعداز پژوهش و پژوهش معین این جای ، به عبارتی محل دفن و شهید شدن حضرت احمد بن موسی کاظم علیه السلام میباشد. امیر هم فرمان میدهد تا ضریح و صحن و سرایی در خور شان برای حضرت بسازند.
شاهچراغ
نمای شاهچراغ در شب
اطلاعاتی درباره بقعه مطهر شاهچراغ علیه السلام
بقاع مطهر شاهچراغ در سال 1321 هجری خورشیدی به تصویب اثرها ملی کشورایران رسید تا میراثی برای آیندگان باشد. شاهچراغ از بزرگترین جای های مذهبی شیراز میباشد که بعد از آن مسجد نصیرالملک شیراز و مسجد نماینده قانونی شیراز سکو های آجل را از نگاه عنایت داراهستند.
بقاع مطهر شاهچراغ از دید معماری نیز بسیار خوشگل میباشد و برای عاشقان معماری اسلامی قابل تحسین میباشد. ضمن این موردها حضور شاهچراغ در کنار دیگر جاذبه های فرهنگی شیراز همانند حافظیه و سعدیه منجر گردیده تا یک شهر توریست پذیر باشد.
شاهچراغ
صحن و سرای شاهچراغ
آینه کاری های قشنگ و کاشی کاری های منحصربهفرد در بقعه شاهچراغ علیه السلام چشمان هر کسی را محو خویش می نماید. پلان معماری بقعه مطهر احمد بن موسی علیه السلام برگرفته از مدل آذری زمان ایلخانی میباشد. در شرایطیکه به دیواره های مقبره نگاهی بیاندازید آیه های خرد رنگی را خواهید روئت کرد که بسیار براق می باشند. خط های عربی و فارسی منقش گردیده بر روی کاشی ها هم ادله دیگری برای جذابیت مقبره میباشد.
داده ها معماری و صحن بقاع شاهچراغ (ع)
آرامگاه بقاع شاهچراغ دارنده چهار فرمانروا نشین است که در چهارگوشه بارگاه پیاده سازی گردیده اند. یک مسجد در نصیب غربی صحن بقاع مطهر جایدارد. بارگاه شاهچراغ در پایین گنبد و سلطان نشین اساسی واقع شدهاست. 2 درب تبارک ورودی زائران به صحن و محوطه مقبره مطهر می باشند که استخر تعالی میانه تراس، یاور گل ها و درخت های قشنگ خود نمایی می نماید.
شاهچراغ
بارگاه مقبره شاهچراغ
از سایر شاخصه های این ضریح، حضور اخوی شاهچراغ حضرت سید میر محمد (ع) در نصیب شمال شرقی تراس است. در حوالی صحن و سرای شاهچراغ حجره هایی در 2 طبقه چشم میشوند که کاشی های زیبای آن شمارا شگفت زده می نماید. از صحن های بقاع مطهر احمد بن موسی علیه السلام می شود به صحن امام جواد (ع)، صحن عتیق، صحن اساسی و صحن حضرت معصومه درود الله علیها اشاره نمود.
آن تیم از افرادیکه جایی برای استراحت ندارند میتوانند به شبستان های بقعه مطهر مراجعه کنند. این شبستان ها مشمول شبستان دارالعباده، شبستان گران قدر امام خمینی (ره) و شبستان حضرت سید میر محمد (ع) میشود. قابل ذکر میباشد تجهیزات رفاهی مناسب برای زائران این امامزاده به نیکی مهیا است.
شاهچراغ
پر نمک و شوق و اشتیاق عموم برای زیارت
پیشینه مقبره مطهر احمد بن موسی علیه السلام
پیشینه مقبره شاهچراغ به فرصت عضدالدوله دیلمی حدود سال های 308 تا 328 ه_ش بر میگردد. وقتی کهاین پاد شاه سلسله آل بویه را فرمانروایی میکرد، مقبره احمد بن موسی علیه السلام صرفا تپه ای خاکی بود. امیر عضدالدوله دیلمی بعداز شنیدن ماجرا پیرزن و ماجرا لامپ چشم گردیده، متوجه حضور این امامزاده شد و فرمان تشکیل داد بارگاه و صحن و سرا بخشید.
امیر مقرب الدین مسعود بدرالدین که یکیاز وزیران اتابک بود، امرکرد تا بقعه را بهسازی و تروتمیز نمایند. همینطور یک کدام از رواق های بقاع شاهچراغ به فرمان اتابک تاسیس شده است. ملکه تاشی خاتون یک کدام از دیگر از بانوان متشخص دربار ایلخانی بود که دقت ویژه ای به بقاع مطهر شاهچراغ داشت.
شاهچراغ
تراس شاهچراغ
در سال 723 هجری خورشیدی تاشی خاتون دستورداد تا ضریحی تعالی و بنایی قشنگ برای بقعه ساخته خواهد شد. تشکیل داد این تزئینات و بناها 5 سال طول کشید که یک گنبد بلند و بارگاهی در خور شان عاقبت آن بود. قسمت های دیگری همانند خزینه، مسجد، مکانی برای استراحت زائران و ... هم به فرمان ملکه تاشی خاتون در نزدیکی بقاع مطهر ساخته شد.
کلام های ابن بطوطه درباره شاهچراغ و تاشی خاتون
همینطور این بانوی سخاوتمند ملک میمند عجم و تنی چند از حجره های تجاری اش را بدین آستان داد. خوب میباشد بدانید که ملکه تاشی خاتون مامان فرمانروا روضه خوان ابواسحاق اینجو است که در اواخر سلسله ایلخانی همه این تغییرات ایفا شد. ابن بطوطه نیز در سال 726 هجری خورشیدی به شیراز هجرت کرد و درباره سرویس ها ارزنده ملکه تاشی خاتون اینچنین در سفرنامه اش نوشت:
شاهچراغ
آینه کاری های شاهچراغ
آرامگاهی که در شیراز وجود داراست برای عموم بسیار مقدس و قابل احترام میباشد. عموم برای توسل و تبرک به زیارت آن میروند. بانوی خیری به اسم تاشی خاتون مکتب و حرم ای گران قدر برای این آرامگاه ساخته و مسافران را طعام میدهد. شب های دوشنبه به آرامگاه میآید و در غرفه ای مشبک می نشیند تا واعظ بالای منبر، خطبه بخواند.
مرمت مقبره شاهچراغ در طی های گوناگون
در سال 885 هجری خورشیدی پاد شاه اسماعیل صفوی بهسازی متعددی را برای آرامگاه ایفا بخشید که 85 سال سپس، زلزله ای تبارک اتفاق افتاد و بخشی بزرگی از آرامگاه تخریب شد. در طول نادرشاه تجدید بنا اساسی گنبد و صحن و سرا شکل گرفت. یک قندیل طلایی از تحت گنبد معلق شد که خویش نادرشاه فرمان وقف آن را داده بود.
شاهچراغ
رواق های بقعه مطهر
نادرشاه افشار تصمیم داشت بعد از موفقیت بر افغان ها، مقبره شاهچراغ را نوسازی نماید که برای همین دستور حدود 1500 تومان پول صرف کرد. تخرب هایی که بر تاثیر زلزله بوجود آمد سبب شد قندیل طلایی نادرشاه فروخته خواهد شد تا آرامگاه، گنبد و صحن و سرا نوسازی شوند. وقتی که سلسله قاجار به روی کارآمد، فتحعلی فرمان روا قاجار امرکرد تا کف مقبره را 1 متر با سنگ و خشت و سیمان بالا بیاورند.
همینطور یک بارگاه از محصول نقره توصیه اعطا کرد تا بسازند و بر روی آرامگاه شاهچراغ قرار دهند. بعداز این مرمت در سال 1232 ه-ش زمین لرزه ای دیگر شیراز را به لرزه درآورد و مجددا قسمتی از گنبد تخریب شد. بعداز زمینلرزه محمد ناصر ظهیرالدوله اقداماتی را برای مرمت و دوری از تخریب بیشتر گنبد اجرا اعطا کرد.
شاهچراغ
بارگاه آستان احمدی و محمدی
مسعود میرزا ظل اسلطان کسی بود که فرمان نصب یک درب نقره ای در سال 1251 هجری خورشیدی را بخشید. همینطور در سال 1254 امرکرد تا یک ساعت والا در بخش جنوبی آرامگاه نصب نمایند. همگی آینه کاری ها و زیباسازی های فضای داخلی و فضا بقعه مطهر بوسیله معلم زین العابدین (1266 هجری خورشیدی) صورت گرفته که بسیار دقیق میباشد.
در حین پهلوی همگی دیوارهای داخلی مقبره مطهر مزین به آینه کاری شد و گنبدی تازه با اسکلت فلزی ساخته شوید تا در قبال زمینلرزه جراحت نبیند. این گنبد اسکلتی به کوشش انجمن عواقب ملی کشورایران در استان عجم ساخته شد و در سال 1336 هجری خورشیدی بده بستان گنید نو با گنبد قدیم شکل گرفت.
شاهچراغ
آینه کاری های تعجب آور
کاشی کاری بقعه شاهچراغ
بعد از ردوبدل گنبد شاهچراغ، مجددا یک نوسازی در سال 1339 تا تا سال 1340 شکل گرفت. کاشی کاری بقعه شاهچراغ به دست مدرس عیسی بهادری اعمال شوید که در کاشی کاری تبحری ویژه داشت. تالار و قسمت های دیگری بهتدریج اضافه شدند که بوسیله حسن دقیق صنعت های آینه کاری شدند.
شاهچراغ
نمای شب بقعه شاهچراغ
بعداز موفقیت انقلاب اسلامی عملیات عمرانی به طور عظیم در دستورالعمل قرار گرفت که کامل شدن کردن تالار بالای رمز حضرت یک کدام از این عملیات بود. همچنین نصیب کهن مقبره هم آینه کاری شد تا زیبایی مقبره مطهر دوچندان گردد. منبر بسیار بزرگی در بخش جنوبی بارگاه جای دارد که از سنگ مرمریت با حجاری بسیار قشنگ تاسیس شده است.
بخش های گوناگون مقبره احمد بن موسی علیه السلام
بقاع شاهچراغ نیز همچون دیگر بقعه های مطهر همانند بقاع مطهر حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) دارنده قسمت های مختلفی میباشد که دراین نصیب از مقاله قصد داریم به گستردن آن بپردازیم.
شاهچراغ
تشییع پیکر شهدای رخداد شاهچراغ
بارگاه حضرت احمد بن موسی (ع)
یکی خوشگل ترین بخش های بقعه شاهچراغ؛ بارگاه آن میباشد. اولی بارگاه با روکش نقره در حین فتحعلی پادشاه قاجار (1206) ساخته شد که حدود 1 متر و 75 سانتی متر پهنا و 3 متر و 25 سانتی متر ارتفاع داشت. بر روی این بارگاه نقره ای شعرهایی در مدح و ثنا ائمه اطهار به گویش های عربی و فارسی درج شده بود.
بعد از سپری شد مدتی، بارگاه دیگری از متاع چوب با اندود نقره برای شاهچراغ ساخته شد. بارگاه تازه حدود 10 سانتی متر برتر از حرم بود و یکپارچه سبز روی صندوقچه چوبی مشاهده میشد. یک قرآن به خط کوفی که به نگارش خویش حضرت علی علیه السلام انجام یافته بر روی مرقد وجود داشت.
شاهچراغ
درون بارگاه شاهچراغ
جهت نگهداری و مراقبت از قرآن روی بقاع، یک محیط خاتم کاری سفارشی ایجاد کرد شد که فرمان ایجاد کرد آن را حاج معتمدالدوله فرهاد میرزا بخشید. بعد از مدتی این قرآن همپا با محیط زیبایش به موزه پارس انتقال میابد تا این گنجینه محفوظ بماند. لوستر چهارشاخه ای درون بارگاه وجود داراست که در ایامی خاص پرنور میشود.
دیوارهایی که در جنوب و شمال بارگاه جایدارد به آینه کاری های زیبایی مزین میباشند که در سال 1220 ه-ش تشکیل شده اند. فعلا بارگاه فعلی بقاع مطهر شاهچراغ 3 متر و 58 سانتی متر ارتفاع و 2 متر و 26 سانتی متر پهنا دارااست. مال این بارگاه کاملاً از نقره میباشد.
شاهچراغ
نورپردازی های بقعه شاهچراغ
هنرهای دقیق خاتم کاری، معرق کاری و خودکار زنی به نیکی در آن مشهود است. طی سال های 1378 تا 1380 یکیاز شایسته ترین خاتم کاران شیرازی به اسم علیرضا گودرزی، مسئول خاتم کاری بارگاه شاهچراغ بود که زیبایی آن غیرقابل وصف میباشد. به دنبال به معرفی حیاط بقعه احمد بن موسی (ع) خوا هیم پرداخت.
تراس بقاع مطهر
اولی ایوانی که در مقبره شاهچراغ درست شده منتصب به مجال علاءالدوله قاجار میباشد. ارتفاع تراس بقاع مطهر 38 متر و 30 سانتی متر و پهنا آن حدود 5 متر و 50 سانتی متر است. طول حیاط هم بیش تر از 10 متر میباشد که در دو سمت حیاط 12 غرفه در دو طبقه چشم میشوند همه این 12 حجره با گچبری های خوشگل، عرضاندام می نمایند.
شاهچراغ
بقاع شاهچراغ در شب
2 راهرو در نزدیکی درب طلایی بقعه تشکیلشده اند که یکی از به تراس و دیگری به مقبره شاهچراغ منتهی میگردد. جهت تزئین تراس از چوب نارنج و افرا جهت زیباسازی مصرف شده میباشد. گره تند، لغاظ و آلت از چوب ساج هم، هنر دیگری از دست نجاران شیرازی میباشد که در نوع خویش، ستودنی میباشد.
در بالای ردیف های درنظرگرفته شده روی تراس مقرنس هایی 4 شکاف به چشم میخورد که در چهارگوش آن اسماءالحسنی مشهود است. تحت ردیف های تراس هم به طور هشت شکاف قابل مشاهده میباشد. شیرسر یک پیاده سازی دیدنی از چوب ساج میباشد که در سردرب تراس و تحت ردیف ها به وسیله نجاران شیرازی جایگذاری گردیده است. نقوش زیبای اسلیمی روی سنگ مرمریت پایین ردیف ها و نصیب جلویی حیاط موجب گردیده تا پیاده سازی داخلی تراس، جلوه ای زیباتر داشته باشد.
شاهچراغ
حیاط و گلدسته های شاهچراغ
بعد از سپری شد مدتی 3 رواق به بقعه مطهر اضافه شد تا فضای بیشتری برای مشتاقان زیارت احمد بن موسی (ع) آماده شود. چوبی بودن سقف و ردیف های تراس در دراز بازه منجر گردیده بود تا موریانه ها این فضای قشنگ را حاد نمایند. جهت پیشگیری از فساد بیشتر، ردیف های آهنی برای اسکلت تراس آیتم استعمال قرار گرفت. همینطور یک حیاط خرد در جلوی غرفه های طبقات اولیه ساخته شد که کاشی کاری های زیبای آن دیده را می نوازد.
شاهچراغ
صحن و سرای بقاع احمد بن موسی (ع)
صحن های شاهچراغ
بعداز اینکه با معماری و بارگاه مقبره شاهچراغ آشنا گردیده اید وقت آن میباشد که به معرفی صحن های بقاع بپردازیم. در حین های پیشین بقعه شاهچراغ و بقاع محمد بن موسی (ع) صحن هایی مجزا داشتند که شیوه بازار دربین الحرمین، محل وصل این 2 بقاع مطهر بود. جهت رفاه بیشتر زائران، تولیت بقعه شاهچراغ به تامل پیشرفت مقبره مطهر بهزمینخورد کهاین واقعه موجب شد تا بقعه این 2 امامزاده با یکدیگر تلفیق گردد.
بقعه شاهچراغ در نصیب غربی صحن و مقبره حضرت محمد (ع) در بخش شمال شرقی صحن جایدارد. این صحن بزرگ که به صحن کهنه یا این که صحن عتیق پر اسم و رسم میباشد مساحتی بالغ بر 14 هزار متر مربع دارااست. درین صحن 162 غرفه در 2 طبقه و فضا بقاع دیده میشود. رواق هایی که دراین صحن وجود داراست به دست استادکاران حرفه ای شیرازی تشکیلشده اند.
شاهچراغ
مراسم های مذهبی در شاهچراغ
نرده هایی که در صحن به چشم میخورد از چوب ساج بوده و سنگ کف بقعه مطهر از سنگ گندمک عجم است. جهت ایجاد کرد استخر گسترده بین صحن از سنگ های نی ریز مستعمل و حجاری کردن این سنگ های قشنگ بر ذمه کارخانه سنگ تراشی بقاع مطهر احمد بن موسی (ع) بوده میباشد.
گنبد شاهچراغ
اولی گنبدی که برای شاهچراغ ساخته شد در طی اتابکان عجم سال 605 هجری خورشیدی بود. ملکه تاشی خاتون فرمان بازسازی گنبد (723 هجری خورشیدی) و دیگر بناهای شاهچراغ را داده بود. زلزله 1203 هجری خورشیدی منجر شد تا گنبد مقبره شاهچراغ فرو بریزد. حسینعلی میرزا قاجار حکم کننده وقت عجم امرکرد تا گنبد جدیدی برای مقبره بسازند که مزین به سوره طه باشد.
شاهچراغ
عکس گنبد و حیاط
گنبد تازه در سال 1290 هجری خورشیدی دوباره نوسازی شد و سوره فتح با آینه کاری قشنگ روی گنبد منقوش شدهاست. بعد از سپری شد مدتی، زمینلرزه ای دوباره (1232 هجری خورشیدی) شهر شیراز را تکان داد و منجر شد فساد های دیگری در گنبد شاهچراغ به وجود بیاید که نیاز پاره ای به نوسازی داشت.
با سپری شد مجال سوراخ های دری بر روی گنبد به وجد آمد که خطر ریزش داشت. سرنوشت گنبد سابق تماما حذف و گنبدی با اسکلت آهنی در سال 1338 هجری خورشیدی جایگزین آن شد. وقتی که آیت الله سید محمد مهدی دستغیب تولیت شاهچراغ را برعهده داشت، کاشی کاری های گنبد را راز و سامان بخشید.
شاهچراغ
نازکی هنر آینه کاری در سقف های بقاع
با اعتنا به آهنی بودن گنبد، مشاران دستور تصمیم گرفتند کاشی ها با پوسته فلزی به اسکلت وصل گردند. 500 متر مربع مساحت تمام گنبد و قطر گنبد 14 متر مربع میباشد. کاشی های معرقی که بر روی گنبد عرض اندام می نماید به رنگ های مشکی، لاجوردی، کرم، طلایی، فیروزه ای، سبز، قهوه ای و زرد رنگ میباشند.
گلدسته های بقاع احمد بن موسی (ع)
در جنوب و شمال حیاط بقعه مطهر 2 گلدسته قشنگ و بلند به چشم می خورد که قرینه سازی گردیده و به کاشی کاری های قشنگ مزین هستند. این گلدسته ها برای پخش اذان و قرآن تا اقصی نقاط شهر تشکیلشده اند که گلدسته جنوبی به دست نجاران آستان حضرت احمد بن موسی (ع) با رنگ های طبیعی درست شده اند.
شاهچراغ
گلدسته های شاهچراغ
گلدسته ای که در بخش شمالی تشکیلشده به اسماءالحسنی مزین میباشد و هشت رخنه بر روی آن منقوش گردیده که اسامی ائمه اطهار و کنیه هایشان بر روی آن ها مشهود است. طول گلدسته های شاهچراغ 3 متر و 65 سانتی متر میباشد که حدود 3 بدن وزن داراست. اسکلت فلزی گلدسته ها با چوب و مس پوشانده گردیده و طول گلدسته ها تا ذیل اتاق موذن به حدود 21 متر میرسد. قطر زیر گلدسته 2 متر و 35 سانتی متر و قطر بالای گلدسته 2 متر و 20 سانتی متر میباشد.
سردرب های ورودی به بقاع شاهچراغ
جهت تشرف به درون مقبره مطهر احمد بن موسی (ع) 6 درب وجود داراست که دربرگیرنده درب تراس طلا جواهرات، درب نقره ای رواق جنوبی، درب نقره رواق شمالی و درب غربی میشود. در پی به صورت مختصر با این درب ها اشنا میشوید.
شاهچراغ
درب تراس طلا جواهرات بقاع شاهچراغ
درب تراس طلا و جواهرات بقعه شاهچراغ
دولنگه این درب 2 متر و 70 سانتی متر ارتفاع دارا هستند که پهنا آنها به 90 سانتی متر میرسد. چهارچوب 2 متری با طول 70 سانتی متری برروی درب تراس طلا جواهرات قرار گرفته میباشد. هنگامی که دیده خویش را به بالای قوس درب بچرخانید با گزاره «قال فرستاده الله انا مدينة العلم و علی بابها، مثل اهل بيتی كسفينه نوح اینجانب ركبها نجی، ادخلوها بسلام آمنين، حب علی حسنه لاتضر معها معصيه» مواجه خواهید شد. فعلا سابق ترین درب تراس طلا و جواهرات به اسم درب ذل السلطان در موزه مراقبت میگردد.
شاهچراغ
صحن و سرای بقعه احمد بن موسی (ع)
درب نقره ای رواق جنوبی
درب عسکرخانی اسم دیگر درب نقره ای رواق جنوبی میباشد که 2 متر و 30 سانتی متر پهنا داشته و چهارچوب آن از نقره اندود گردیده است. در بالاترین نصیب درب یکسری خط با خط نستعلیق به چشم می خورد که اینگونه میباشد :
« بسم الله الرحمن الرحيم فی كتابا العيون بالاسناد عن علی بن موسی الرضا (ع) عن آبائه عن النبی فعن اللوح و القلم عن الله ولايه علی بن ابيطالب حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی »
همینطور 17 بیت شعر از مرحوم قدسی بر روی درب ها قلمکاری گردیدهاست. این درب نقره ی را عسکرخان در قبال ملک وقفی شاهچراغ کادو اعطا کرد که موفق دست ترین هنرمندان شیرازی همانند میرزاعلی اقا قلمزن؛ علی اصغر زرگر، میرزا گرانقدر زرگر و میرزا محمود قلمزن این درب را ساخته اند.
شاهچراغ
گنبد شاهچراغ
درب نقره ای رواق شمالی
این درب صرفا از روکش نقره درست شده که 2 متر و 30 سانتی متر ارتفاع و عرضی 1 متر و 40 سانتی متری داراست. درب نقره ای رواق شمالی به اسم درب حاج نصیرالملک دارای اعتبار میباشد که فعلا طبقه دوم موزه آستان احمدی محافظت میگردد. حدیث « قال الله والا فی الاحاديث القدسيه لا اله الله حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی و قال ولايه علی بن ابيطالب حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی درستی الله » در بالای چهارچوب نقش بسته میباشد. 20 بیت از اشعار فصیح الملک شوریده در همه چهارچوب و لبه درب مشهود است.
شاهچراغ
تراس دارای شهرت بقعه احمدی و محمدی
درب های غربی
درب جنوب غربی که به اسم باب الرضا (ع) و درب شمال غربی که به اسم باب موسی بن جعفر (ع) شناخته میگردد منتهی به صحن جمهوری اسلامی میشوند. در پیشین تنها یک درب از سمت میدان احمدی وجود داشت (رمز درب باب موسی بن جعفر (ع) که دقیقاً مقابل مسجد جامع شهدا قرار گرفته بود. بعد از تعبیه کردن 2 راهرو برای تردد شل زائران، کاشی کاری های زیبایی بوسیله سوله خویش آستان احمدی شکل گرفت.
اشعار مختلفی ب درب نقش بسته که اینگونه نوشته میباشد :
شاهچراغ
کاشی کاری های تراس مقبره
اين ضریح شاهچراغ میباشد كش همیشه بر بوستان خلد بود فخر از صفا
اين ضریح زاده موسی بن جعفر میباشد كوراست پنج واسطه تا فرمانروا اوصيا
همینطور حدیث « انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا » در بالای رمز درب غربی به چشم میخورد. فضای داخلی درب غربی 8 ضلعی بوده و کاشی های معرق به فعالیت رفته باطن آن، زیبایی چشمگیری به درب داده میباشد. علاوه بر اینکه احمد آرامش شیرازی و پزشک معالج نورانی رسیدن شیرازی، کاشی های زیبایی را بر روی این درب ساخته اند.
شاهچراغ
حیاط شاهچراغ
راز درب شرقی : در حالتیکه میخواهید به مسجد عتیق بروید، راز درب شرقی ورود شما خواهد بود.
راز درب جنوبی : این ورودی شمارا به بازار میان الحرمین و دارالشفاء بقاع مطهر میرساند.
سردرب شمالی : ورودی این مسیر به خیابان احمدی و مقبره مطهر شاهچراغ میباشد.
باب السجاد (ع) : درصورتیکه در خیابان لطفعلی خان زند میباشید میتوانید از باب السجاد (ع) به بقعه مطهر سید میر محمد (ع) و شاهچراغ جهت زیارت مشرف گردید.
شاهچراغ
عکس های دیرین بارگاه شاهچراغ
امامزاده سید میر محمد (ع) که می باشد؟
محمد بن موسی (ع) دارای شهرت به میر محمد از فرزندان موسی بن جعفر (ع) و اخوی امام رضا علیه السلام و شاهچراغ میباشد که در ضلع شرقی بقاع احمد بن موسی (ع) دفن گردیده اند. عبادت های وقت گیر زمان و بی شمار این امامزاده باعث گردیده تا میر محمد عبادت کننده اسم بگیرد. قصه های مختلفی برای شهید شدن یا این که فوت این امامزاده مذکور که نمی اقتدار به هیچکدام دلالت کرد. ماجرا جستن بقاع این امامزاده اینگونه میباشد که روزی میرزا مداقهالله دستغیب رضوان الله علیه در منزل خویش (704 هجری خورشیدی) نوری را می بیند که بعد از کنکاش به سنگ قبری واکنش می نماید.
شاهچراغ
آینه کاری های دقیق شاهچراغ
او متوجه میگردد کهاین قبر امامزاده ای از فرزندان موسی بن جعفر علیه السلام میباشد که با خرید چند خانه از دور و بر آن، مقبره را پیشرفت میدهد. بعد یک گنبد و بارگاه هم برای آن حضرت می سازد. به جهت عنایت قبر این حضرت، بخش اعظمی از شخصیت های مذهبی و والا شیراز که از هوا داران اهل بیت پاکی میباشند نیز همجوار سید میر محمد (ع) مدفون میباشند.
شاهچراغ شیراز، مکانی بسیار مذهبی و اساسی که بعداز مشهد و قم مرتبه سومی را به خویش تخصیص داده میباشد. مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شاهچراغ اخوی امام رضا علیه السلام و حضرت فاطمه معصومه درود الله علیها میباشد که رده والایی نزد گردشگران و شهروندان دارااست. آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شهر شیراز از لحاظ جاذبه های تاریخی، فرهنگی و طبیعی بسیار بی نیاز میباشد البته هیچکدام به اندازه مقبره شاهچراغ برای گردشگران التفات ندارد. رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد
شاهچراغ وسیع ترین عامل برای رزرو تور شیراز میباشد و بعداز آن تخت جمشید و حافظیه و سعدیه در لیست دوستداشتنی ترین ها قرار میگیرند. شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد به جهت عنایت این جای مذهبی در شیراز، تصمیم گرفتیم در روزنامه توریسم پرشین هتل مطلبی درباره شاهچراغ بنویسیم تا شما عزیزان داده ها بدون نقص تری را از این امامزاده به دست آورید.
شاهچراغ
گنبد مقبره شاهچراغ
شاهچراغ چه کسی است؟
حضرت سید احمد بن موسی کاظم علیه السلام، فرزند تبارک امام هفتم شیعهها و اخوی ارشد امام رضا علیه السلام می باشند. به جهت معلوم نبودن تاریخ ولادت حضرت سید احمد بن موسی علیه السلام مسئولان اینگونه تصمیم گرفتند تا در وسط دهه کرامت ( تولد حضرت معصومه (س) تا تولد امام رضا (ع)) روزی را به به دنیا آمدن احمد بن موسی (ع) تخصیص دهند.
در شهریور سال 88 شورای خوب انقلاب روز 6 ذی القعده را روز بزرگداشت شاهچراغ در روزنگار ملی و اسلامی گزینش کردند. بعد از شهید شدن امام موسی کاظم (ع) عموم مدینه گفتند که احمد بن موسی خلیفه بر حق میباشد البته وی در طی نقص خطبه خویش به ولایت و خلیفه بودن به حق علی بن موسی الرضا علیه السلام شهیدشدن دادند.
شاهچراغ
زیبایی های بقاع شاهچراغ
طریق به شهیدشدن وصال شاهچراغ شیراز
مامون بعداز شنیدن این خطبه شاهچراغ و جنبش بعضا از هاشمیون به سمت طوس امرکرد تا کلیه راه و روش ها بر روی این اشخاص بسته گردد. قاضی شیراز نیز سازه به فرمان مامون جلوی قافله شاهچراغ (ع) را بستند و گفتند که می بایست برگردند. حضرت احمد بن موسی (ع) از این واقعه امتناع کرد و جنگی بین آن ها صورت گرفت که در فیض هاشمیون و ملازمان احمد بن موسی (ع) موفق شدند.
بعداز این حادثه حضرت شاهچراغ با ملازمان خویش به خانه یکی هواداران خویش در روش های فرعی شیراز جانبداری بردند. متاسفانه خبرچین های حکم دهنده با یافتن محل احمد بن موسی (ع) بعد از 1 سال، جای را لو داده و حکم کننده شیراز امر قتل کلیه را بخشید. طی این زد خورد ضربت چاقو به راز میمون احمد بن موسی میخورد و شهید میشوند. آنگاه این حادثه حکم دهنده شیراز امر میدهد تا خانه را بر روی تن وی حاد نمایند.
شاهچراغ
صحن بقعه شاهچراغ
انگیزه نامگذاری شاهچراغ چیست؟
پیکر مطهر این حضرت تا پادشاهی آل بویه و عضدالدوله دیلمی پنهان باقیمانده بود و یکسری خانه در حوالی خرابه ها ساخته شد. در یکیاز این خانه ها پیرزنی فرتوت معاش میکرد هر شب آدینه چراغی را می روئت کرد. این لامپ بر بلندای تپه ای خاکی چشم میشد که تا صبح روشنی آن ادامه داشت.
پیرزن بعد از مشاهده این واقعه به صورت مکرر اینگونه پنداشت که شاید قبر یکی امامزادها باشد و بایستی قضیه را با حکم کننده وقت شیراز دربین بگذارد. پیرزن رمز خویش را برای امیر عضدالدوله دیلمی بر ملا کرد و همراهیان قاضی از این مسئله تعجب کردند؛ اما امیر امرکرد داستان به طور دور از شوخی پیگیری گردد تا ببیند این زمینه صراحت دارد یا این که نه!
شاهچراغ
صحن و محوطه شاهچراغ
شب آدینه شد، فرمان روا و همراهیانش در منزل پیرزن اتراق کردند تا ببینن آیا این لامپ پرنور میشود یا این که خیر؟ پیرزن نور و روشنایی لامپ را لبریز نوروروشنایی خیس از فرصت های پیشین مشاهده کرد و به بالین امیر عضدالدوله دیلمی رفت و اینگونه ذکر کرد : فرمانروا! لامپ بعداز مشاهده این روشنایی امیر با تعجب به سمت نوروفروغ دوید ولی چراغی ندید. دوباره که از تحت به بالای تپه نگاه کرد مجدد نوروفروغ را مشاهده نمود.
با سپری شد این قصه ها امیر عضدالدوله دیلمی امرکرد کسانی این جای را حفر نمایند و از یکسری و زیرا آن باخبر شوند. بعداز پژوهش و پژوهش معین این جای ، به عبارتی محل دفن و شهید شدن حضرت احمد بن موسی کاظم علیه السلام میباشد. امیر هم فرمان میدهد تا ضریح و صحن و سرایی در خور شان برای حضرت بسازند.
شاهچراغ
نمای شاهچراغ در شب
اطلاعاتی درباره بقعه مطهر شاهچراغ علیه السلام
بقاع مطهر شاهچراغ در سال 1321 هجری خورشیدی به تصویب اثرها ملی کشورایران رسید تا میراثی برای آیندگان باشد. شاهچراغ از بزرگترین جای های مذهبی شیراز میباشد که بعد از آن مسجد نصیرالملک شیراز و مسجد نماینده قانونی شیراز سکو های آجل را از نگاه عنایت داراهستند.
بقاع مطهر شاهچراغ از دید معماری نیز بسیار خوشگل میباشد و برای عاشقان معماری اسلامی قابل تحسین میباشد. ضمن این موردها حضور شاهچراغ در کنار دیگر جاذبه های فرهنگی شیراز همانند حافظیه و سعدیه منجر گردیده تا یک شهر توریست پذیر باشد.
شاهچراغ
صحن و سرای شاهچراغ
آینه کاری های قشنگ و کاشی کاری های منحصربهفرد در بقعه شاهچراغ علیه السلام چشمان هر کسی را محو خویش می نماید. پلان معماری بقعه مطهر احمد بن موسی علیه السلام برگرفته از مدل آذری زمان ایلخانی میباشد. در شرایطیکه به دیواره های مقبره نگاهی بیاندازید آیه های خرد رنگی را خواهید روئت کرد که بسیار براق می باشند. خط های عربی و فارسی منقش گردیده بر روی کاشی ها هم ادله دیگری برای جذابیت مقبره میباشد.
داده ها معماری و صحن بقاع شاهچراغ (ع)
آرامگاه بقاع شاهچراغ دارنده چهار فرمانروا نشین است که در چهارگوشه بارگاه پیاده سازی گردیده اند. یک مسجد در نصیب غربی صحن بقاع مطهر جایدارد. بارگاه شاهچراغ در پایین گنبد و سلطان نشین اساسی واقع شدهاست. 2 درب تبارک ورودی زائران به صحن و محوطه مقبره مطهر می باشند که استخر تعالی میانه تراس، یاور گل ها و درخت های قشنگ خود نمایی می نماید.
شاهچراغ
بارگاه مقبره شاهچراغ
از سایر شاخصه های این ضریح، حضور اخوی شاهچراغ حضرت سید میر محمد (ع) در نصیب شمال شرقی تراس است. در حوالی صحن و سرای شاهچراغ حجره هایی در 2 طبقه چشم میشوند که کاشی های زیبای آن شمارا شگفت زده می نماید. از صحن های بقاع مطهر احمد بن موسی علیه السلام می شود به صحن امام جواد (ع)، صحن عتیق، صحن اساسی و صحن حضرت معصومه درود الله علیها اشاره نمود.
آن تیم از افرادیکه جایی برای استراحت ندارند میتوانند به شبستان های بقعه مطهر مراجعه کنند. این شبستان ها مشمول شبستان دارالعباده، شبستان گران قدر امام خمینی (ره) و شبستان حضرت سید میر محمد (ع) میشود. قابل ذکر میباشد تجهیزات رفاهی مناسب برای زائران این امامزاده به نیکی مهیا است.
شاهچراغ
پر نمک و شوق و اشتیاق عموم برای زیارت
پیشینه مقبره مطهر احمد بن موسی علیه السلام
پیشینه مقبره شاهچراغ به فرصت عضدالدوله دیلمی حدود سال های 308 تا 328 ه_ش بر میگردد. وقتی کهاین پاد شاه سلسله آل بویه را فرمانروایی میکرد، مقبره احمد بن موسی علیه السلام صرفا تپه ای خاکی بود. امیر عضدالدوله دیلمی بعداز شنیدن ماجرا پیرزن و ماجرا لامپ چشم گردیده، متوجه حضور این امامزاده شد و فرمان تشکیل داد بارگاه و صحن و سرا بخشید.
امیر مقرب الدین مسعود بدرالدین که یکیاز وزیران اتابک بود، امرکرد تا بقعه را بهسازی و تروتمیز نمایند. همینطور یک کدام از رواق های بقاع شاهچراغ به فرمان اتابک تاسیس شده است. ملکه تاشی خاتون یک کدام از دیگر از بانوان متشخص دربار ایلخانی بود که دقت ویژه ای به بقاع مطهر شاهچراغ داشت.
شاهچراغ
تراس شاهچراغ
در سال 723 هجری خورشیدی تاشی خاتون دستورداد تا ضریحی تعالی و بنایی قشنگ برای بقعه ساخته خواهد شد. تشکیل داد این تزئینات و بناها 5 سال طول کشید که یک گنبد بلند و بارگاهی در خور شان عاقبت آن بود. قسمت های دیگری همانند خزینه، مسجد، مکانی برای استراحت زائران و ... هم به فرمان ملکه تاشی خاتون در نزدیکی بقاع مطهر ساخته شد.
کلام های ابن بطوطه درباره شاهچراغ و تاشی خاتون
همینطور این بانوی سخاوتمند ملک میمند عجم و تنی چند از حجره های تجاری اش را بدین آستان داد. خوب میباشد بدانید که ملکه تاشی خاتون مامان فرمانروا روضه خوان ابواسحاق اینجو است که در اواخر سلسله ایلخانی همه این تغییرات ایفا شد. ابن بطوطه نیز در سال 726 هجری خورشیدی به شیراز هجرت کرد و درباره سرویس ها ارزنده ملکه تاشی خاتون اینچنین در سفرنامه اش نوشت:
شاهچراغ
آینه کاری های شاهچراغ
آرامگاهی که در شیراز وجود داراست برای عموم بسیار مقدس و قابل احترام میباشد. عموم برای توسل و تبرک به زیارت آن میروند. بانوی خیری به اسم تاشی خاتون مکتب و حرم ای گران قدر برای این آرامگاه ساخته و مسافران را طعام میدهد. شب های دوشنبه به آرامگاه میآید و در غرفه ای مشبک می نشیند تا واعظ بالای منبر، خطبه بخواند.
مرمت مقبره شاهچراغ در طی های گوناگون
در سال 885 هجری خورشیدی پاد شاه اسماعیل صفوی بهسازی متعددی را برای آرامگاه ایفا بخشید که 85 سال سپس، زلزله ای تبارک اتفاق افتاد و بخشی بزرگی از آرامگاه تخریب شد. در طول نادرشاه تجدید بنا اساسی گنبد و صحن و سرا شکل گرفت. یک قندیل طلایی از تحت گنبد معلق شد که خویش نادرشاه فرمان وقف آن را داده بود.
شاهچراغ
رواق های بقعه مطهر
نادرشاه افشار تصمیم داشت بعد از موفقیت بر افغان ها، مقبره شاهچراغ را نوسازی نماید که برای همین دستور حدود 1500 تومان پول صرف کرد. تخرب هایی که بر تاثیر زلزله بوجود آمد سبب شد قندیل طلایی نادرشاه فروخته خواهد شد تا آرامگاه، گنبد و صحن و سرا نوسازی شوند. وقتی که سلسله قاجار به روی کارآمد، فتحعلی فرمان روا قاجار امرکرد تا کف مقبره را 1 متر با سنگ و خشت و سیمان بالا بیاورند.
همینطور یک بارگاه از محصول نقره توصیه اعطا کرد تا بسازند و بر روی آرامگاه شاهچراغ قرار دهند. بعداز این مرمت در سال 1232 ه-ش زمین لرزه ای دیگر شیراز را به لرزه درآورد و مجددا قسمتی از گنبد تخریب شد. بعداز زمینلرزه محمد ناصر ظهیرالدوله اقداماتی را برای مرمت و دوری از تخریب بیشتر گنبد اجرا اعطا کرد.
شاهچراغ
بارگاه آستان احمدی و محمدی
مسعود میرزا ظل اسلطان کسی بود که فرمان نصب یک درب نقره ای در سال 1251 هجری خورشیدی را بخشید. همینطور در سال 1254 امرکرد تا یک ساعت والا در بخش جنوبی آرامگاه نصب نمایند. همگی آینه کاری ها و زیباسازی های فضای داخلی و فضا بقعه مطهر بوسیله معلم زین العابدین (1266 هجری خورشیدی) صورت گرفته که بسیار دقیق میباشد.
در حین پهلوی همگی دیوارهای داخلی مقبره مطهر مزین به آینه کاری شد و گنبدی تازه با اسکلت فلزی ساخته شوید تا در قبال زمینلرزه جراحت نبیند. این گنبد اسکلتی به کوشش انجمن عواقب ملی کشورایران در استان عجم ساخته شد و در سال 1336 هجری خورشیدی بده بستان گنید نو با گنبد قدیم شکل گرفت.
شاهچراغ
آینه کاری های تعجب آور
کاشی کاری بقعه شاهچراغ
بعد از ردوبدل گنبد شاهچراغ، مجددا یک نوسازی در سال 1339 تا تا سال 1340 شکل گرفت. کاشی کاری بقعه شاهچراغ به دست مدرس عیسی بهادری اعمال شوید که در کاشی کاری تبحری ویژه داشت. تالار و قسمت های دیگری بهتدریج اضافه شدند که بوسیله حسن دقیق صنعت های آینه کاری شدند.
شاهچراغ
نمای شب بقعه شاهچراغ
بعداز موفقیت انقلاب اسلامی عملیات عمرانی به طور عظیم در دستورالعمل قرار گرفت که کامل شدن کردن تالار بالای رمز حضرت یک کدام از این عملیات بود. همچنین نصیب کهن مقبره هم آینه کاری شد تا زیبایی مقبره مطهر دوچندان گردد. منبر بسیار بزرگی در بخش جنوبی بارگاه جای دارد که از سنگ مرمریت با حجاری بسیار قشنگ تاسیس شده است.
بخش های گوناگون مقبره احمد بن موسی علیه السلام
بقاع شاهچراغ نیز همچون دیگر بقعه های مطهر همانند بقاع مطهر حضرت معصومه (س) و حضرت امام رضا (ع) دارنده قسمت های مختلفی میباشد که دراین نصیب از مقاله قصد داریم به گستردن آن بپردازیم.
شاهچراغ
تشییع پیکر شهدای رخداد شاهچراغ
بارگاه حضرت احمد بن موسی (ع)
یکی خوشگل ترین بخش های بقعه شاهچراغ؛ بارگاه آن میباشد. اولی بارگاه با روکش نقره در حین فتحعلی پادشاه قاجار (1206) ساخته شد که حدود 1 متر و 75 سانتی متر پهنا و 3 متر و 25 سانتی متر ارتفاع داشت. بر روی این بارگاه نقره ای شعرهایی در مدح و ثنا ائمه اطهار به گویش های عربی و فارسی درج شده بود.
بعد از سپری شد مدتی، بارگاه دیگری از متاع چوب با اندود نقره برای شاهچراغ ساخته شد. بارگاه تازه حدود 10 سانتی متر برتر از حرم بود و یکپارچه سبز روی صندوقچه چوبی مشاهده میشد. یک قرآن به خط کوفی که به نگارش خویش حضرت علی علیه السلام انجام یافته بر روی مرقد وجود داشت.
شاهچراغ
درون بارگاه شاهچراغ
جهت نگهداری و مراقبت از قرآن روی بقاع، یک محیط خاتم کاری سفارشی ایجاد کرد شد که فرمان ایجاد کرد آن را حاج معتمدالدوله فرهاد میرزا بخشید. بعد از مدتی این قرآن همپا با محیط زیبایش به موزه پارس انتقال میابد تا این گنجینه محفوظ بماند. لوستر چهارشاخه ای درون بارگاه وجود داراست که در ایامی خاص پرنور میشود.
دیوارهایی که در جنوب و شمال بارگاه جایدارد به آینه کاری های زیبایی مزین میباشند که در سال 1220 ه-ش تشکیل شده اند. فعلا بارگاه فعلی بقاع مطهر شاهچراغ 3 متر و 58 سانتی متر ارتفاع و 2 متر و 26 سانتی متر پهنا دارااست. مال این بارگاه کاملاً از نقره میباشد.
شاهچراغ
نورپردازی های بقعه شاهچراغ
هنرهای دقیق خاتم کاری، معرق کاری و خودکار زنی به نیکی در آن مشهود است. طی سال های 1378 تا 1380 یکیاز شایسته ترین خاتم کاران شیرازی به اسم علیرضا گودرزی، مسئول خاتم کاری بارگاه شاهچراغ بود که زیبایی آن غیرقابل وصف میباشد. به دنبال به معرفی حیاط بقعه احمد بن موسی (ع) خوا هیم پرداخت.
تراس بقاع مطهر
اولی ایوانی که در مقبره شاهچراغ درست شده منتصب به مجال علاءالدوله قاجار میباشد. ارتفاع تراس بقاع مطهر 38 متر و 30 سانتی متر و پهنا آن حدود 5 متر و 50 سانتی متر است. طول حیاط هم بیش تر از 10 متر میباشد که در دو سمت حیاط 12 غرفه در دو طبقه چشم میشوند همه این 12 حجره با گچبری های خوشگل، عرضاندام می نمایند.
شاهچراغ
بقاع شاهچراغ در شب
2 راهرو در نزدیکی درب طلایی بقعه تشکیلشده اند که یکی از به تراس و دیگری به مقبره شاهچراغ منتهی میگردد. جهت تزئین تراس از چوب نارنج و افرا جهت زیباسازی مصرف شده میباشد. گره تند، لغاظ و آلت از چوب ساج هم، هنر دیگری از دست نجاران شیرازی میباشد که در نوع خویش، ستودنی میباشد.
در بالای ردیف های درنظرگرفته شده روی تراس مقرنس هایی 4 شکاف به چشم میخورد که در چهارگوش آن اسماءالحسنی مشهود است. تحت ردیف های تراس هم به طور هشت شکاف قابل مشاهده میباشد. شیرسر یک پیاده سازی دیدنی از چوب ساج میباشد که در سردرب تراس و تحت ردیف ها به وسیله نجاران شیرازی جایگذاری گردیده است. نقوش زیبای اسلیمی روی سنگ مرمریت پایین ردیف ها و نصیب جلویی حیاط موجب گردیده تا پیاده سازی داخلی تراس، جلوه ای زیباتر داشته باشد.
شاهچراغ
حیاط و گلدسته های شاهچراغ
بعد از سپری شد مدتی 3 رواق به بقعه مطهر اضافه شد تا فضای بیشتری برای مشتاقان زیارت احمد بن موسی (ع) آماده شود. چوبی بودن سقف و ردیف های تراس در دراز بازه منجر گردیده بود تا موریانه ها این فضای قشنگ را حاد نمایند. جهت پیشگیری از فساد بیشتر، ردیف های آهنی برای اسکلت تراس آیتم استعمال قرار گرفت. همینطور یک حیاط خرد در جلوی غرفه های طبقات اولیه ساخته شد که کاشی کاری های زیبای آن دیده را می نوازد.
شاهچراغ
صحن و سرای بقاع احمد بن موسی (ع)
صحن های شاهچراغ
بعداز اینکه با معماری و بارگاه مقبره شاهچراغ آشنا گردیده اید وقت آن میباشد که به معرفی صحن های بقاع بپردازیم. در حین های پیشین بقعه شاهچراغ و بقاع محمد بن موسی (ع) صحن هایی مجزا داشتند که شیوه بازار دربین الحرمین، محل وصل این 2 بقاع مطهر بود. جهت رفاه بیشتر زائران، تولیت بقعه شاهچراغ به تامل پیشرفت مقبره مطهر بهزمینخورد کهاین واقعه موجب شد تا بقعه این 2 امامزاده با یکدیگر تلفیق گردد.
بقعه شاهچراغ در نصیب غربی صحن و مقبره حضرت محمد (ع) در بخش شمال شرقی صحن جایدارد. این صحن بزرگ که به صحن کهنه یا این که صحن عتیق پر اسم و رسم میباشد مساحتی بالغ بر 14 هزار متر مربع دارااست. درین صحن 162 غرفه در 2 طبقه و فضا بقاع دیده میشود. رواق هایی که دراین صحن وجود داراست به دست استادکاران حرفه ای شیرازی تشکیلشده اند.
شاهچراغ
مراسم های مذهبی در شاهچراغ
نرده هایی که در صحن به چشم میخورد از چوب ساج بوده و سنگ کف بقعه مطهر از سنگ گندمک عجم است. جهت ایجاد کرد استخر گسترده بین صحن از سنگ های نی ریز مستعمل و حجاری کردن این سنگ های قشنگ بر ذمه کارخانه سنگ تراشی بقاع مطهر احمد بن موسی (ع) بوده میباشد.
گنبد شاهچراغ
اولی گنبدی که برای شاهچراغ ساخته شد در طی اتابکان عجم سال 605 هجری خورشیدی بود. ملکه تاشی خاتون فرمان بازسازی گنبد (723 هجری خورشیدی) و دیگر بناهای شاهچراغ را داده بود. زلزله 1203 هجری خورشیدی منجر شد تا گنبد مقبره شاهچراغ فرو بریزد. حسینعلی میرزا قاجار حکم کننده وقت عجم امرکرد تا گنبد جدیدی برای مقبره بسازند که مزین به سوره طه باشد.
شاهچراغ
عکس گنبد و حیاط
گنبد تازه در سال 1290 هجری خورشیدی دوباره نوسازی شد و سوره فتح با آینه کاری قشنگ روی گنبد منقوش شدهاست. بعد از سپری شد مدتی، زمینلرزه ای دوباره (1232 هجری خورشیدی) شهر شیراز را تکان داد و منجر شد فساد های دیگری در گنبد شاهچراغ به وجود بیاید که نیاز پاره ای به نوسازی داشت.
با سپری شد مجال سوراخ های دری بر روی گنبد به وجد آمد که خطر ریزش داشت. سرنوشت گنبد سابق تماما حذف و گنبدی با اسکلت آهنی در سال 1338 هجری خورشیدی جایگزین آن شد. وقتی که آیت الله سید محمد مهدی دستغیب تولیت شاهچراغ را برعهده داشت، کاشی کاری های گنبد را راز و سامان بخشید.
شاهچراغ
نازکی هنر آینه کاری در سقف های بقاع
با اعتنا به آهنی بودن گنبد، مشاران دستور تصمیم گرفتند کاشی ها با پوسته فلزی به اسکلت وصل گردند. 500 متر مربع مساحت تمام گنبد و قطر گنبد 14 متر مربع میباشد. کاشی های معرقی که بر روی گنبد عرض اندام می نماید به رنگ های مشکی، لاجوردی، کرم، طلایی، فیروزه ای، سبز، قهوه ای و زرد رنگ میباشند.
گلدسته های بقاع احمد بن موسی (ع)
در جنوب و شمال حیاط بقعه مطهر 2 گلدسته قشنگ و بلند به چشم می خورد که قرینه سازی گردیده و به کاشی کاری های قشنگ مزین هستند. این گلدسته ها برای پخش اذان و قرآن تا اقصی نقاط شهر تشکیلشده اند که گلدسته جنوبی به دست نجاران آستان حضرت احمد بن موسی (ع) با رنگ های طبیعی درست شده اند.
شاهچراغ
گلدسته های شاهچراغ
گلدسته ای که در بخش شمالی تشکیلشده به اسماءالحسنی مزین میباشد و هشت رخنه بر روی آن منقوش گردیده که اسامی ائمه اطهار و کنیه هایشان بر روی آن ها مشهود است. طول گلدسته های شاهچراغ 3 متر و 65 سانتی متر میباشد که حدود 3 بدن وزن داراست. اسکلت فلزی گلدسته ها با چوب و مس پوشانده گردیده و طول گلدسته ها تا ذیل اتاق موذن به حدود 21 متر میرسد. قطر زیر گلدسته 2 متر و 35 سانتی متر و قطر بالای گلدسته 2 متر و 20 سانتی متر میباشد.
سردرب های ورودی به بقاع شاهچراغ
جهت تشرف به درون مقبره مطهر احمد بن موسی (ع) 6 درب وجود داراست که دربرگیرنده درب تراس طلا جواهرات، درب نقره ای رواق جنوبی، درب نقره رواق شمالی و درب غربی میشود. در پی به صورت مختصر با این درب ها اشنا میشوید.
شاهچراغ
درب تراس طلا جواهرات بقاع شاهچراغ
درب تراس طلا و جواهرات بقعه شاهچراغ
دولنگه این درب 2 متر و 70 سانتی متر ارتفاع دارا هستند که پهنا آنها به 90 سانتی متر میرسد. چهارچوب 2 متری با طول 70 سانتی متری برروی درب تراس طلا جواهرات قرار گرفته میباشد. هنگامی که دیده خویش را به بالای قوس درب بچرخانید با گزاره «قال فرستاده الله انا مدينة العلم و علی بابها، مثل اهل بيتی كسفينه نوح اینجانب ركبها نجی، ادخلوها بسلام آمنين، حب علی حسنه لاتضر معها معصيه» مواجه خواهید شد. فعلا سابق ترین درب تراس طلا و جواهرات به اسم درب ذل السلطان در موزه مراقبت میگردد.
شاهچراغ
صحن و سرای بقعه احمد بن موسی (ع)
درب نقره ای رواق جنوبی
درب عسکرخانی اسم دیگر درب نقره ای رواق جنوبی میباشد که 2 متر و 30 سانتی متر پهنا داشته و چهارچوب آن از نقره اندود گردیده است. در بالاترین نصیب درب یکسری خط با خط نستعلیق به چشم می خورد که اینگونه میباشد :
« بسم الله الرحمن الرحيم فی كتابا العيون بالاسناد عن علی بن موسی الرضا (ع) عن آبائه عن النبی فعن اللوح و القلم عن الله ولايه علی بن ابيطالب حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی »
همینطور 17 بیت شعر از مرحوم قدسی بر روی درب ها قلمکاری گردیدهاست. این درب نقره ی را عسکرخان در قبال ملک وقفی شاهچراغ کادو اعطا کرد که موفق دست ترین هنرمندان شیرازی همانند میرزاعلی اقا قلمزن؛ علی اصغر زرگر، میرزا گرانقدر زرگر و میرزا محمود قلمزن این درب را ساخته اند.
شاهچراغ
گنبد شاهچراغ
درب نقره ای رواق شمالی
این درب صرفا از روکش نقره درست شده که 2 متر و 30 سانتی متر ارتفاع و عرضی 1 متر و 40 سانتی متری داراست. درب نقره ای رواق شمالی به اسم درب حاج نصیرالملک دارای اعتبار میباشد که فعلا طبقه دوم موزه آستان احمدی محافظت میگردد. حدیث « قال الله والا فی الاحاديث القدسيه لا اله الله حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی و قال ولايه علی بن ابيطالب حصنی فمن دخل حصنی امن اینجانب عذابی درستی الله » در بالای چهارچوب نقش بسته میباشد. 20 بیت از اشعار فصیح الملک شوریده در همه چهارچوب و لبه درب مشهود است.
شاهچراغ
تراس دارای شهرت بقعه احمدی و محمدی
درب های غربی
درب جنوب غربی که به اسم باب الرضا (ع) و درب شمال غربی که به اسم باب موسی بن جعفر (ع) شناخته میگردد منتهی به صحن جمهوری اسلامی میشوند. در پیشین تنها یک درب از سمت میدان احمدی وجود داشت (رمز درب باب موسی بن جعفر (ع) که دقیقاً مقابل مسجد جامع شهدا قرار گرفته بود. بعد از تعبیه کردن 2 راهرو برای تردد شل زائران، کاشی کاری های زیبایی بوسیله سوله خویش آستان احمدی شکل گرفت.
اشعار مختلفی ب درب نقش بسته که اینگونه نوشته میباشد :
شاهچراغ
کاشی کاری های تراس مقبره
اين ضریح شاهچراغ میباشد كش همیشه بر بوستان خلد بود فخر از صفا
اين ضریح زاده موسی بن جعفر میباشد كوراست پنج واسطه تا فرمانروا اوصيا
همینطور حدیث « انما يريد الله ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا » در بالای رمز درب غربی به چشم میخورد. فضای داخلی درب غربی 8 ضلعی بوده و کاشی های معرق به فعالیت رفته باطن آن، زیبایی چشمگیری به درب داده میباشد. علاوه بر اینکه احمد آرامش شیرازی و پزشک معالج نورانی رسیدن شیرازی، کاشی های زیبایی را بر روی این درب ساخته اند.
شاهچراغ
حیاط شاهچراغ
راز درب شرقی : در حالتیکه میخواهید به مسجد عتیق بروید، راز درب شرقی ورود شما خواهد بود.
راز درب جنوبی : این ورودی شمارا به بازار میان الحرمین و دارالشفاء بقاع مطهر میرساند.
سردرب شمالی : ورودی این مسیر به خیابان احمدی و مقبره مطهر شاهچراغ میباشد.
باب السجاد (ع) : درصورتیکه در خیابان لطفعلی خان زند میباشید میتوانید از باب السجاد (ع) به بقعه مطهر سید میر محمد (ع) و شاهچراغ جهت زیارت مشرف گردید.
شاهچراغ
عکس های دیرین بارگاه شاهچراغ
امامزاده سید میر محمد (ع) که می باشد؟
محمد بن موسی (ع) دارای شهرت به میر محمد از فرزندان موسی بن جعفر (ع) و اخوی امام رضا علیه السلام و شاهچراغ میباشد که در ضلع شرقی بقاع احمد بن موسی (ع) دفن گردیده اند. عبادت های وقت گیر زمان و بی شمار این امامزاده باعث گردیده تا میر محمد عبادت کننده اسم بگیرد. قصه های مختلفی برای شهید شدن یا این که فوت این امامزاده مذکور که نمی اقتدار به هیچکدام دلالت کرد. ماجرا جستن بقاع این امامزاده اینگونه میباشد که روزی میرزا مداقهالله دستغیب رضوان الله علیه در منزل خویش (704 هجری خورشیدی) نوری را می بیند که بعد از کنکاش به سنگ قبری واکنش می نماید.
شاهچراغ
آینه کاری های دقیق شاهچراغ
او متوجه میگردد کهاین قبر امامزاده ای از فرزندان موسی بن جعفر علیه السلام میباشد که با خرید چند خانه از دور و بر آن، مقبره را پیشرفت میدهد. بعد یک گنبد و بارگاه هم برای آن حضرت می سازد. به جهت عنایت قبر این حضرت، بخش اعظمی از شخصیت های مذهبی و والا شیراز که از هوا داران اهل بیت پاکی میباشند نیز همجوار سید میر محمد (ع) مدفون میباشند.
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز