فقه امامیه
فقه امامیه یکی مذهب ها شرعی در اسلام میباشد. این مذهب از آن رو که رهروان آن از شیعهها دوازدهامامیاند به فقه شیعه و از آن رو که بسیار به گفتههای منسوب به جعفر راست گو، امام ششم شیعهها، متعلق میباشد به فقه جعفری نیز معروف مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
شیعه، گرایشی خاص در اسلام بر پایه ی یک حرفه نظرها و تحلیلات کلامی و تاریخی میباشد. حدیث ثقلین که بوسیله محدثین شیعه و سنی از رسول اسلام ماجرا گردیده و بعضا دیگر از احادیث از فرستاده اسلام ریشهٔ اساسی این تمایل را ساخت و استدلالات کلامی و فلسفی و تاریخی آن را بعداً تقویت کرد. مدرسه شیعه نظراتش در موردهای مذهبی را اکثراً از رهنمودهای بزرگان و ائمه اهل بیت فرستاده الهام گرفتهمیباشد. اختلاف مهم دو مدرسه فقاهتی سنی و شیعی در تلقی آن ها در زمینهی سنت نبوی و منابع فقه میباشد. حدیث نبوی را اهل سنت از صحابهٔ وی و شیعه از قوم و قبیله او به دست آوردهاند. مذهبها فقاهتی اهل سنت درپی نظرها دینی چندین نفر از فقهای مدینه و عراق می باشند، البته مذهبها فقاهتی شیعی تابع ایده ها امامان اهل بیتاند. مدرسه شیعی دوازده امامی که عمدهترین نحله شیعی اکنون میباشد از ایده ها امامان دوازدهگانهٔ خویش به خصوص امام ششم ابو عبدالله جعفر بن محمد الصادق دنباله روی مینماید و زین رو به آن جعفری گفته آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میگردد.[۱]
منابع فقه شیعه عبارتند از کتاب (قرآن)، سنت (روایات)، اجماع و عقل. در مقابل اهل سنت منابع پایین را استعمال مینمایند: قرآن، سنت، اجماع و قیاس.
منبع دوم، یعنی سنت (حدیث) در تیمهایی تودهآوری گردیده و مشهورترین آنها کتاب ها اربعه اسم داراهستند و عبارتند رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد از:
کتاب الکافی، از روحانی کلینی (متوفی ۳۲۹)؛
کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه، از روضه خوان صدوق (م ۳۸۱)
تهذیب الاحکام، از روضه خوان طوسی (م ۴۶۰)؛
الاستبصار، از روضه خوان طوسی (م ۴۶۰)؛
اصولی و اخباری
امامیه به دو مدرسه «اصولی» و «اَخباری» تقسیم می گردد. اخباریان در بدست آوردن احکام عملی به خبرها و حدیث اکتفا یا این که توکل مینمایند. در مقابل، اصولیان که در این باره از طریقهای استنباط اجتهادی (اصول فقه) نیز یاری میگیرند. اینسیرتکامل مقابله در نحوه دینی از سدههای اول نیز وجود داشتهمیباشد ولی تحت عنوان دو مدرسه در سدههای اخیر تاحدودی مرزبندی شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شدند.[۲]
این رویارویی نحوه و دیدگاه در همگی نحلههای فقاهتی و کلامی اسلامی وجود داشتهمیباشد که در مذهب اهل سنت تحت عنوان مدرسه اهل حدیث (فقهای حجاز) در مقابل مدرسه عقل یا این که قیاس یا این که اصحاب رأی (فقهای عراق) قرار می گیرند؛ که در فکر کلامی اهل سنت نیز به طور مدرسه اشعری (توکل بر منقولات کلامی و ظواهر حدیث) در مقابل مدرسه معتزلی (توکل بر سخن استدلالی) جلوه گر می باشد.[۳] هرچند که در مذهب شیعه این رویارویی بیشتر در طرز شرعی مشهود است تا فکر کلامی.
طلاق این دو مدرسه به زمانه بعداز غایب بودن کبری بازمیشود. تا قبل از آن شیعه ها مسائل فقهی خویش را بهطور بدون واسطه از امام معصوم خویش اخذ میکردند و احتیاجی به اجتهاد و استنباط نداشتند اما بعداز آن بدون چاره شدند تا خویش مسائل مذهبی را دریابند. برای این عمل گروهی دانش اصول فقه را، تحت عنوان شیوه استنباط احکام دینی، که نزد اهل سنت تکامل یافته بود، پذیرفتند و به اصولی دارای اسم و رسم شدند و گروهی دیگر که آن را قبول نداشتند به اخباری مشهور شدند.
از مهم ترین تفاوتهای اصولیون و اخباریون، به جز اختلاف در امر اعتبار اصول فقه، میاقتدار بدین مفاد اشاره نمود:
اصولیون عقل را بهطور غیروابسته جهت دریافت احکام فقهی دارای اعتبار می دانند، اما اخباریون آن را به استقلال و فارغ از منابع وحیانی جهت دریافت احکام فقاهتی دارای اعتبار نمیدانند.
اصولیون منابع اخذ احکام را به قرآن، سنت، اجماع و عقل تقسیم مینمایند البته اخباریون صرفا قرآن و سنت را عامل می دانند.
از لحاظ اصولیون تعبیر قرآن حجت میباشد، اما اخباریون صرفا تفسیرهای داستان گردیده از اهل بیت را حجت می دانند.
اخباریون کتاب ها چهارگانه حدیثی شیعه (اصول کافی، تهذیب، استبصار و اینجانب لایحضره الفقیه) را قطعیالصدور دانسته و اکثر روایات آن را دارای اعتبار می دانند، در فیض به دانش رجال صرفا به مقدار واردشده و آیتم سفارش اهل بیت اکتفا مینمایند، البته اصولیون برای تشخیص اعتبار روایات دانش رجال (گاهی برگرفته از رجال اهل سنت) را مایحتاج می دانند.
اصولیون جایگاه فتوادهی و شعور روایات را برای مجتهد جامعالشرائط منحصر به فرد می دانند اما اخباریون آشنایی اهل بیت را برای این فرمان کافی میدانند.
اصولیون اجتهاد را واجب کفایی یا این که عینی می دانند البته اخباریون آن را حرام می دانند.
اصولیون در جایی که وصال به دانش ممکن نباشد، ظن مجتهد را حجت میدانند؛ اما اخباریون معتقدند تفاوتی دربین ظن مجتهد و غیرمجتهد وجود ندارد و بایستی به دانش قطعی رسید.
اصولیون اصل اباحه (فرض روا بودن هر کاری تازمانیکه دلیلی بر ممنوعیت آن نباشد) را حجت میدانند اما اخباریون خیر.
اخباریون خبر واحد (حدیثی که به تواتر نرسیده) را حجت نمیدانند اما بیشتر اصولیون آن را حجت می دانند.
اصولیون روایات را به پنج تیم تقسیم مینمایند البته اخباریان به دو تیم: درست و ضعیف.
ولی مورد نیاز میباشد بیان گردد که بعضا از اخباریان قائل به درستی یا این که ضعف حدیث نبوده و مجموع روایات و کار به آن ها را درست و صحیح میدانند حتی درصورتیکه این روایات در کتاب ها نا مشخص باشد. اخباریان درباره ی فعالیت به روایات متعارض یکسری سیرتکامل کار مینمایند برخی از از آنان قائل به تخییر بوده یعنی به هرمورد از آنها بخواهی کار میقدرت کرد و برخی قائل به ترجیح اند که در صدر آن را با کتاب خدا آنگاه با سنت نبی میسنجند در مرحله آن گاه به روایتی کار مینمایند که مخالف عامه باشد و در مرحله پایان به راویتی که بیشتر گزینه پشت گرمی باشد کار میکنند. معمولاً افرادی که اهل تخییرند قائل به درستی آحاد روایات میباشند و عده ای که قائل به ترجیحاند روایات را به درست و ضعیف تقسیمبندی مینمایند. درضمن می بایست بیان کرد که هر دو نوع باور از احادیث برخاسته میباشد.
فقه امامیه
فقه امامیه یکی مذهب ها شرعی در اسلام میباشد. این مذهب از آن رو که رهروان آن از شیعهها دوازدهامامیاند به فقه شیعه و از آن رو که بسیار به گفتههای منسوب به جعفر راست گو، امام ششم شیعهها، متعلق میباشد به فقه جعفری نیز معروف مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
شیعه، گرایشی خاص در اسلام بر پایه ی یک حرفه نظرها و تحلیلات کلامی و تاریخی میباشد. حدیث ثقلین که بوسیله محدثین شیعه و سنی از رسول اسلام ماجرا گردیده و بعضا دیگر از احادیث از فرستاده اسلام ریشهٔ اساسی این تمایل را ساخت و استدلالات کلامی و فلسفی و تاریخی آن را بعداً تقویت کرد. مدرسه شیعه نظراتش در موردهای مذهبی را اکثراً از رهنمودهای بزرگان و ائمه اهل بیت فرستاده الهام گرفتهمیباشد. اختلاف مهم دو مدرسه فقاهتی سنی و شیعی در تلقی آن ها در زمینهی سنت نبوی و منابع فقه میباشد. حدیث نبوی را اهل سنت از صحابهٔ وی و شیعه از قوم و قبیله او به دست آوردهاند. مذهبها فقاهتی اهل سنت درپی نظرها دینی چندین نفر از فقهای مدینه و عراق می باشند، البته مذهبها فقاهتی شیعی تابع ایده ها امامان اهل بیتاند. مدرسه شیعی دوازده امامی که عمدهترین نحله شیعی اکنون میباشد از ایده ها امامان دوازدهگانهٔ خویش به خصوص امام ششم ابو عبدالله جعفر بن محمد الصادق دنباله روی مینماید و زین رو به آن جعفری گفته آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میگردد.[۱]
منابع فقه شیعه عبارتند از کتاب (قرآن)، سنت (روایات)، اجماع و عقل. در مقابل اهل سنت منابع پایین را استعمال مینمایند: قرآن، سنت، اجماع و قیاس.
منبع دوم، یعنی سنت (حدیث) در تیمهایی تودهآوری گردیده و مشهورترین آنها کتاب ها اربعه اسم داراهستند و عبارتند رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد از:
کتاب الکافی، از روحانی کلینی (متوفی ۳۲۹)؛
کتاب اینجانب لا یحضره الفقیه، از روضه خوان صدوق (م ۳۸۱)
تهذیب الاحکام، از روضه خوان طوسی (م ۴۶۰)؛
الاستبصار، از روضه خوان طوسی (م ۴۶۰)؛
اصولی و اخباری
امامیه به دو مدرسه «اصولی» و «اَخباری» تقسیم می گردد. اخباریان در بدست آوردن احکام عملی به خبرها و حدیث اکتفا یا این که توکل مینمایند. در مقابل، اصولیان که در این باره از طریقهای استنباط اجتهادی (اصول فقه) نیز یاری میگیرند. اینسیرتکامل مقابله در نحوه دینی از سدههای اول نیز وجود داشتهمیباشد ولی تحت عنوان دو مدرسه در سدههای اخیر تاحدودی مرزبندی شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شدند.[۲]
این رویارویی نحوه و دیدگاه در همگی نحلههای فقاهتی و کلامی اسلامی وجود داشتهمیباشد که در مذهب اهل سنت تحت عنوان مدرسه اهل حدیث (فقهای حجاز) در مقابل مدرسه عقل یا این که قیاس یا این که اصحاب رأی (فقهای عراق) قرار می گیرند؛ که در فکر کلامی اهل سنت نیز به طور مدرسه اشعری (توکل بر منقولات کلامی و ظواهر حدیث) در مقابل مدرسه معتزلی (توکل بر سخن استدلالی) جلوه گر می باشد.[۳] هرچند که در مذهب شیعه این رویارویی بیشتر در طرز شرعی مشهود است تا فکر کلامی.
طلاق این دو مدرسه به زمانه بعداز غایب بودن کبری بازمیشود. تا قبل از آن شیعه ها مسائل فقهی خویش را بهطور بدون واسطه از امام معصوم خویش اخذ میکردند و احتیاجی به اجتهاد و استنباط نداشتند اما بعداز آن بدون چاره شدند تا خویش مسائل مذهبی را دریابند. برای این عمل گروهی دانش اصول فقه را، تحت عنوان شیوه استنباط احکام دینی، که نزد اهل سنت تکامل یافته بود، پذیرفتند و به اصولی دارای اسم و رسم شدند و گروهی دیگر که آن را قبول نداشتند به اخباری مشهور شدند.
از مهم ترین تفاوتهای اصولیون و اخباریون، به جز اختلاف در امر اعتبار اصول فقه، میاقتدار بدین مفاد اشاره نمود:
اصولیون عقل را بهطور غیروابسته جهت دریافت احکام فقهی دارای اعتبار می دانند، اما اخباریون آن را به استقلال و فارغ از منابع وحیانی جهت دریافت احکام فقاهتی دارای اعتبار نمیدانند.
اصولیون منابع اخذ احکام را به قرآن، سنت، اجماع و عقل تقسیم مینمایند البته اخباریون صرفا قرآن و سنت را عامل می دانند.
از لحاظ اصولیون تعبیر قرآن حجت میباشد، اما اخباریون صرفا تفسیرهای داستان گردیده از اهل بیت را حجت می دانند.
اخباریون کتاب ها چهارگانه حدیثی شیعه (اصول کافی، تهذیب، استبصار و اینجانب لایحضره الفقیه) را قطعیالصدور دانسته و اکثر روایات آن را دارای اعتبار می دانند، در فیض به دانش رجال صرفا به مقدار واردشده و آیتم سفارش اهل بیت اکتفا مینمایند، البته اصولیون برای تشخیص اعتبار روایات دانش رجال (گاهی برگرفته از رجال اهل سنت) را مایحتاج می دانند.
اصولیون جایگاه فتوادهی و شعور روایات را برای مجتهد جامعالشرائط منحصر به فرد می دانند اما اخباریون آشنایی اهل بیت را برای این فرمان کافی میدانند.
اصولیون اجتهاد را واجب کفایی یا این که عینی می دانند البته اخباریون آن را حرام می دانند.
اصولیون در جایی که وصال به دانش ممکن نباشد، ظن مجتهد را حجت میدانند؛ اما اخباریون معتقدند تفاوتی دربین ظن مجتهد و غیرمجتهد وجود ندارد و بایستی به دانش قطعی رسید.
اصولیون اصل اباحه (فرض روا بودن هر کاری تازمانیکه دلیلی بر ممنوعیت آن نباشد) را حجت میدانند اما اخباریون خیر.
اخباریون خبر واحد (حدیثی که به تواتر نرسیده) را حجت نمیدانند اما بیشتر اصولیون آن را حجت می دانند.
اصولیون روایات را به پنج تیم تقسیم مینمایند البته اخباریان به دو تیم: درست و ضعیف.
ولی مورد نیاز میباشد بیان گردد که بعضا از اخباریان قائل به درستی یا این که ضعف حدیث نبوده و مجموع روایات و کار به آن ها را درست و صحیح میدانند حتی درصورتیکه این روایات در کتاب ها نا مشخص باشد. اخباریان درباره ی فعالیت به روایات متعارض یکسری سیرتکامل کار مینمایند برخی از از آنان قائل به تخییر بوده یعنی به هرمورد از آنها بخواهی کار میقدرت کرد و برخی قائل به ترجیح اند که در صدر آن را با کتاب خدا آنگاه با سنت نبی میسنجند در مرحله آن گاه به روایتی کار مینمایند که مخالف عامه باشد و در مرحله پایان به راویتی که بیشتر گزینه پشت گرمی باشد کار میکنند. معمولاً افرادی که اهل تخییرند قائل به درستی آحاد روایات میباشند و عده ای که قائل به ترجیحاند روایات را به درست و ضعیف تقسیمبندی مینمایند. درضمن می بایست بیان کرد که هر دو نوع باور از احادیث برخاسته میباشد.

مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز