گلشن فردوس
این کتاب منتخبی از اشعار اوست. این تاثیر آغاز در جمادی الاخر سال ۱۳۳۸ق در طهران و بعداز آن بارها مثلا در ۱۳۴۳ق، در بمبئی به چاپ رسید. اشعار گلشن پردیس به عبارتی اشعار درج شده در بادملایم شمال میباشد که غالباً سازه به رغبت شعر سرا و به اقتضای تحولات سیاسی و اجتماعی روز، تغییراتی در آنان پدید آمده میباشد. گلشن پردیس با پژوهش خویش شعر سرا به چاپ رسید و اطلاع رسانی فروش آن در بادملایم شمال درج شد. در پایین شعرهای گلشن فردوس برخی از اسامی مستعار اشرف مسجد الزهرا احمدآباد مشهد آمده میباشد.[۵۴].
بشارت ظهور
مخلوط حایل مفصلی در ۲۴ حایلِ ۱۵ بیتی و جمعاً بالغ بر ۳۶۰ بیت که مسئله آن ظهور حضرت مهدی (عج) میباشد و با قطعه نثری در ذکر بیداری مسلمان ها و احیای ارثیه اسلامی، و دو قطعه شعر متناسب با مسئله مخلوطحایل به نقطه نهایی می رسد. این منظومه به صورت جدا در ۱۳۳۱ق به چاپ آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد رسید.
یا این که رب چه محشری میباشد دراین آخرالزمان
شد قامت جمیع خلایق ز اندوه کمان
می بارد از چهار طرف حزن ز اسمان
یک سمت ضعف مذهب و یک سمت قحط نان
عجل علی ظهورک یا این که مالک الزمان
مولا لک الفداء لک الغوث رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد الامان[۵۵]
تاریخ مختصر جمهوری اسلامی ایران یا این که تاریخ مقدماتی (منظومهٔ اشرفی)، اثری منظوم و مصور به طور سؤال و پاسخ میباشد و تاریخ کشور ایران را از اولِ عصرٔ کیومرث تا پادشاهی احمد سلطان قاجار، در بردارد [۵۶] و به هزینهٔ محمدخان یگانه فرزند سردار معتمد گیلانی در ۱۳۳۳ق در طهران به چاپ شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد رسیده میباشد.
گلزار ادبی
منظومهای از روایتهای پندآموز مشمول ۳۳ حکایت از لهجه حیوانها که غالباً از قصههای لافونتن و فلورین ترجمه گردیده، و مقصود از تألیف آن، تنظیمٔ کتاب درسی برای کلاسهای ابتدایی بوده میباشد. ظاهراً اشرفالدین در ترجمهٔ آن از یاریهای آقامیرزاحسنخان نمایندهٔ معارف گیلان سود کرده میباشد. این کتاب در ۱۳۳۱ق در طهران به چاپ رسیده میباشد.
عزیز و غزال
اثری عاشقانه به نظم و نثر که سوای ابتکار عمل خاصی از رومئووژولیت اقتباس گردیدهاست. این تاثیر آغاز به طور پاورقیهای دنبالهدار در بادملایم شمال، و آن گاه کاملا در ۱۳۰۹ش در طهران منتشر شد.
حسین نمینی اثرها اشرفالدین را در گروهٔ جاودانه سید اشرفالدین گرد آورده، و در ۱۳۶۳ش در طهران به چاپ رسانده میباشد. در به عبارتی سال، حسین نجف دری در رسالهٔ نقطه نهایی طومارٔ دکتری خویش تک تک اشعار اشرف الدین به ویژه شعرهای زمانٔ اقامت وی در رشت و دیگر اثر ها او را با حاشیه ها کامل در دستهای گرد آورد. در الذریعه به اثرها دیگری از سیداشرفالدین با اسمهای نهضت بانوان، ظهور امام و ارفع طومار نیز اشاره گردیده است.[۵۷]
شعر
معنی و مفهوم عمدهٔ اشعار اشرفالدین در باد ملایم شمال دربارهٔ مسائل اجتماعی و سیاسی میباشد، مانند عیب گیری از مسافتٔ عمیق طبقاتی و نابرابریهای اجتماعی، همدردی با بینوایان و زحمتکشان [۵۸]؛ جانبداری و رواجٔ اصول و موازین مشروطیت [۵۹]؛ تبلیغ بایستگی سواد آموزی و یاد دادن و تربیت زنان [۶۰]؛ سرزنش تعدد زوجات [۶۱]؛ اشاره به اتفاق ها معین تاریخی [۶۲]. مفهومهای مذهبی نیز در شعر وی مقام ویژهای داراست [۶۳]. پر نمک و شوق و اشتیاق مذهبی وی به وطندوستی او رنگی اسلامی بخشیده میباشد [۶۴]؛ در عین درحال حاضر به خرافهپرستی کثیف نمی شود و عیب گیری از ریاکاری برای مثال معنی و مفهوم اشعار اوست [۶۵]. هم اکنون و هوای شعر وی گر چه شوخی آمیز و سرشار از بذلهگویی میباشد، در اکثری مورد ها پوششی میباشد بر نوعی بدبینی و ریشخند تند که زیرا نقط ی اوج می گیرد، به نوعی واقعگرایی انتقادی تبدیل میگردد [۶۶]
دست مزن! دیده , ببستم دو دست
منش مرو! دیده، دو پایم ناکامی
سخن مزن! جدا نمودم صحبت
نطق نکن! دیده ببستم دهان
هیچ نفهم! این کلام تیتر نکن
خواهش نافهمی بشر نکن
لال نحس کور نحس کر نحس
لیک محال میباشد که اینجانب قاطر نحس
تعدادی روی همچو خران تحت توشه؟
رمز زفضای بشریت برآر[۶۷]
لهجهشعری وی بی آلایش، گیرا و سرشار از اصطلاحات و ضربالمثلهای عموم کوچه و بازار میباشد[۶۸]، شفیعی کدکنی بر آن میباشد که با وجود خطاهای دستوری بسیار در شعر بادملایم شمال، گویش به طور کاملً عامیانهٔ او، شعر اورا از سرودههای شاعران معاصرش که میکوشیدند ترکیبی از گویش عامیانه و ادبی ساخت نمایند، پیراستهخیس ساخته میباشد.[۶۹] او در اشعار خود که در پوسته غزل، قصیده، مثنوی، ترجیعحایل و مانند آن میباشد از وزن و موزیک تصنیفها و روضهها سود کرده میباشد [۷۰]
شعر اشرف الدین در محدودهٔ خاص خبر نامهنگاری و مزاح یکی شاخصترین و مؤثرترین مثالها به شمار میاید. در حالیکه عارف را «شعر سرا ملی» نامیدهاند، او را «شعر سرا عموم» گفتهاند[۷۱] البته رعدی آذرخشی با وجود حمد صداقت و صمیمیت شعر وی، اشعار عامیانهٔ دهخدا را بلندتر دانسته میباشد[۷۲] از در میان معاصرانش، عارف قزوینی به شدت بر وی تاخته میباشد[۷۳]؛ گرچه بهقولی بعد ها از تندروی خویش منصرف شد[۷۴]
شعر اشرف الدین پایین تأثیر میرزا علیاکبر طاهرزادهٔ صابر (۱۲۷۹- ۱۳۲۹ق)شعر سرا بنام قفقاز میباشد؛ اگرچه شعر اشرف گاه چنان نقط ی اوج می گیرد که صابر نیز به ترجمهٔ آن میپردازد[۷۵]
گلشن فردوس
این کتاب منتخبی از اشعار اوست. این تاثیر آغاز در جمادی الاخر سال ۱۳۳۸ق در طهران و بعداز آن بارها مثلا در ۱۳۴۳ق، در بمبئی به چاپ رسید. اشعار گلشن پردیس به عبارتی اشعار درج شده در بادملایم شمال میباشد که غالباً سازه به رغبت شعر سرا و به اقتضای تحولات سیاسی و اجتماعی روز، تغییراتی در آنان پدید آمده میباشد. گلشن پردیس با پژوهش خویش شعر سرا به چاپ رسید و اطلاع رسانی فروش آن در بادملایم شمال درج شد. در پایین شعرهای گلشن فردوس برخی از اسامی مستعار اشرف مسجد الزهرا احمدآباد مشهد آمده میباشد.[۵۴].
بشارت ظهور
مخلوط حایل مفصلی در ۲۴ حایلِ ۱۵ بیتی و جمعاً بالغ بر ۳۶۰ بیت که مسئله آن ظهور حضرت مهدی (عج) میباشد و با قطعه نثری در ذکر بیداری مسلمان ها و احیای ارثیه اسلامی، و دو قطعه شعر متناسب با مسئله مخلوطحایل به نقطه نهایی می رسد. این منظومه به صورت جدا در ۱۳۳۱ق به چاپ آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد رسید.
یا این که رب چه محشری میباشد دراین آخرالزمان
شد قامت جمیع خلایق ز اندوه کمان
می بارد از چهار طرف حزن ز اسمان
یک سمت ضعف مذهب و یک سمت قحط نان
عجل علی ظهورک یا این که مالک الزمان
مولا لک الفداء لک الغوث رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد الامان[۵۵]
تاریخ مختصر جمهوری اسلامی ایران یا این که تاریخ مقدماتی (منظومهٔ اشرفی)، اثری منظوم و مصور به طور سؤال و پاسخ میباشد و تاریخ کشور ایران را از اولِ عصرٔ کیومرث تا پادشاهی احمد سلطان قاجار، در بردارد [۵۶] و به هزینهٔ محمدخان یگانه فرزند سردار معتمد گیلانی در ۱۳۳۳ق در طهران به چاپ شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد رسیده میباشد.
گلزار ادبی
منظومهای از روایتهای پندآموز مشمول ۳۳ حکایت از لهجه حیوانها که غالباً از قصههای لافونتن و فلورین ترجمه گردیده، و مقصود از تألیف آن، تنظیمٔ کتاب درسی برای کلاسهای ابتدایی بوده میباشد. ظاهراً اشرفالدین در ترجمهٔ آن از یاریهای آقامیرزاحسنخان نمایندهٔ معارف گیلان سود کرده میباشد. این کتاب در ۱۳۳۱ق در طهران به چاپ رسیده میباشد.
عزیز و غزال
اثری عاشقانه به نظم و نثر که سوای ابتکار عمل خاصی از رومئووژولیت اقتباس گردیدهاست. این تاثیر آغاز به طور پاورقیهای دنبالهدار در بادملایم شمال، و آن گاه کاملا در ۱۳۰۹ش در طهران منتشر شد.
حسین نمینی اثرها اشرفالدین را در گروهٔ جاودانه سید اشرفالدین گرد آورده، و در ۱۳۶۳ش در طهران به چاپ رسانده میباشد. در به عبارتی سال، حسین نجف دری در رسالهٔ نقطه نهایی طومارٔ دکتری خویش تک تک اشعار اشرف الدین به ویژه شعرهای زمانٔ اقامت وی در رشت و دیگر اثر ها او را با حاشیه ها کامل در دستهای گرد آورد. در الذریعه به اثرها دیگری از سیداشرفالدین با اسمهای نهضت بانوان، ظهور امام و ارفع طومار نیز اشاره گردیده است.[۵۷]
شعر
معنی و مفهوم عمدهٔ اشعار اشرفالدین در باد ملایم شمال دربارهٔ مسائل اجتماعی و سیاسی میباشد، مانند عیب گیری از مسافتٔ عمیق طبقاتی و نابرابریهای اجتماعی، همدردی با بینوایان و زحمتکشان [۵۸]؛ جانبداری و رواجٔ اصول و موازین مشروطیت [۵۹]؛ تبلیغ بایستگی سواد آموزی و یاد دادن و تربیت زنان [۶۰]؛ سرزنش تعدد زوجات [۶۱]؛ اشاره به اتفاق ها معین تاریخی [۶۲]. مفهومهای مذهبی نیز در شعر وی مقام ویژهای داراست [۶۳]. پر نمک و شوق و اشتیاق مذهبی وی به وطندوستی او رنگی اسلامی بخشیده میباشد [۶۴]؛ در عین درحال حاضر به خرافهپرستی کثیف نمی شود و عیب گیری از ریاکاری برای مثال معنی و مفهوم اشعار اوست [۶۵]. هم اکنون و هوای شعر وی گر چه شوخی آمیز و سرشار از بذلهگویی میباشد، در اکثری مورد ها پوششی میباشد بر نوعی بدبینی و ریشخند تند که زیرا نقط ی اوج می گیرد، به نوعی واقعگرایی انتقادی تبدیل میگردد [۶۶]
دست مزن! دیده , ببستم دو دست
منش مرو! دیده، دو پایم ناکامی
سخن مزن! جدا نمودم صحبت
نطق نکن! دیده ببستم دهان
هیچ نفهم! این کلام تیتر نکن
خواهش نافهمی بشر نکن
لال نحس کور نحس کر نحس
لیک محال میباشد که اینجانب قاطر نحس
تعدادی روی همچو خران تحت توشه؟
رمز زفضای بشریت برآر[۶۷]
لهجهشعری وی بی آلایش، گیرا و سرشار از اصطلاحات و ضربالمثلهای عموم کوچه و بازار میباشد[۶۸]، شفیعی کدکنی بر آن میباشد که با وجود خطاهای دستوری بسیار در شعر بادملایم شمال، گویش به طور کاملً عامیانهٔ او، شعر اورا از سرودههای شاعران معاصرش که میکوشیدند ترکیبی از گویش عامیانه و ادبی ساخت نمایند، پیراستهخیس ساخته میباشد.[۶۹] او در اشعار خود که در پوسته غزل، قصیده، مثنوی، ترجیعحایل و مانند آن میباشد از وزن و موزیک تصنیفها و روضهها سود کرده میباشد [۷۰]
شعر اشرف الدین در محدودهٔ خاص خبر نامهنگاری و مزاح یکی شاخصترین و مؤثرترین مثالها به شمار میاید. در حالیکه عارف را «شعر سرا ملی» نامیدهاند، او را «شعر سرا عموم» گفتهاند[۷۱] البته رعدی آذرخشی با وجود حمد صداقت و صمیمیت شعر وی، اشعار عامیانهٔ دهخدا را بلندتر دانسته میباشد[۷۲] از در میان معاصرانش، عارف قزوینی به شدت بر وی تاخته میباشد[۷۳]؛ گرچه بهقولی بعد ها از تندروی خویش منصرف شد[۷۴]
شعر اشرف الدین پایین تأثیر میرزا علیاکبر طاهرزادهٔ صابر (۱۲۷۹- ۱۳۲۹ق)شعر سرا بنام قفقاز میباشد؛ اگرچه شعر اشرف گاه چنان نقط ی اوج می گیرد که صابر نیز به ترجمهٔ آن میپردازد[۷۵]

مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز