خشیت الهی طرق استحصال
دانش و معرفت، بیان، خضوع و تزکیه نفس از کارداران استحصال خشیت میباشد.
دانش و معرفت
بر طبق آیه «... إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ...، از بندگان خداوند فقط دانایانند که از وی میترسند.» دانش تحت عنوان یک کدام از طرق وصال به خشیت معرفی شده و خشیت از غیر عالمان نفی گردیده است.[۳۰] این معنی در احادیث نیز منعکس گردیدهاست. برای مثال حضرت علی(ع) در روایتی دانش را باعث خشیت[۳۱] و امام درستگو(ع) دانش را دلیلی بر خشیت معرفی کردهاند.[۳۲] اما در برخی از احادیث این ارتباط متقابل دانسته گردیده و خشیت باعث تکمیل دانش[۳۳] و یا این که زیاد شدن دانش دانسته شدهاست.[۳۴] علامه مجلسی در مرآت العقول از قسم پژوهشگر طوسی نقل کرده که موقعیتِ خشیت را تنها از آنِ کسی دانسته که بر جلال کبریای الهی استحضار یافته و لذت قُربِ اورا مسجد الزهرا احمدآباد مشهد چشیده میباشد. [۳۵] [یادداشت ۱]
بیان
با استناد به آیاتی مانند «إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَی، صرفا مقصود از نزول قرآن آن میباشد که عموم مومن را متذکر و بیدار سازی.»[۳۶] و «فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى، و با وی (فرعون)سخنی قابل انعطاف گویید شاید که ارشاد پذیرد یا این که بترسد»[۳۷] میاقتدار به رابطه عمیق خشیت و بیان پیموفقیت.[۳۸] بیان واقعی که به عبارتی حس حضور عبد و بنده در محضر معبود متعال میباشد، بشر را به خشیت آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میرساند.[۳۹]
خضوع و خشوع
خضوع حقیقی و واقعی که به عبارتی حس حقارت در قبال منزلت والای آفریدگار میباشد، نوعی رُعب و واهمه را به دنبال دارااست، که در شکل ادامه یافتن این شرایط، آرامشی همدم با خشیت به آدم دست رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میدهد.[۴۰]
تزکیه نفس
در آیه ها زیادی از قرآن کریم ومهربان به عنوان مثال آیه ها «فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَى أَنْ تَزَكَّى وَ أَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى، و بگو آیا راز آن داری که به پاکیزگی گرایی و تورا به سوی پروردگارت رویه نمایم تا پروا بداری»[۴۱] تزکیه نفس و عصمت باطنی یک کدام از طرق وصال به خشیت معرفی شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد گردیده است.[۴۲]
مانع ها حصول
قساوت قلب، غفلت از حافظه آفریدگار و ارتکاب گناهان مثلا سختی ها کسب به خشیت میباشد.
قساوت قلب
نوشته ی علمیٔ مهم: قساوت قلب
قساوت قلب شایستگی خشیت را از در بین می برد؛ چون به گفته بعضی از دانشمندان فردی که قساوت قلب دارااست، نور و روشنایی هدایتی در قلب وی وجود ندارد تا واقعیت را دریابد. قلبی که در آن فروغ و روشنایی حق وجود نداشته نباشد، دور اندیشی و معرفت هم نخواهد داشت و سوای معرفت و دوراندیشی مستعد خشیت الهی نخواهد بود.[۴۳]
غفلت از خاطر آفریدگار
همانطور که بیان و حافظه خویش، از عامل ها اصلی کسب خشیت الهی میباشد، آلزامیر حافظه خدا نیز، از مانع ها استحصال خشیت معرفی گردیده است. بر اساس آموزههای شرعی در اصلً قلبهای غافل از حافظه پروردگار، مستعدّ هرگونه انحراف دانسته گردیدهاست.[۴۴]
ارتکاب معاصی
بر پایه ی برخی از مستندات ارتکاب معاصی که به عبارتی نافرمانبرداری از آفریدگار و رسولش میباشد، هجران از خشیت را در پی دارااست.[۴۵] گناهان عصمت و طهارت و صفای قلوب را از دربین میبرد و بر طبق برخی از احادیث هیچ چیزی مانند گناه، قلب را فاسد نمینماید.[۴۶]
پانویس
آشیان، «خشیت»، ج۱۵، ص ۵۳۸.
خلیل بن احمد، کتاب العین.
راغب اصفهانی، مفردات لفظ ها القرآن، زیر خشیة.
قرشی، قاموس قرآن، تحت خشیة.
مصطفوی، التحقیق فی لغت ها القرآن الکریم، تحت خشیة.
«آهسته، معناشناسی خشیت در قرآن کریم و مهربان»، ص۳۷.
سوره فاطر، آیه۲۸.
عسکری، الفروق اللغویة، ۱۴۱۲ق، ص۲۴۱.
جوادی آملی، جایگاه خشیت، ۱۳۶۹ش، ص۱۳.
خشیت الهی طرق استحصال
دانش و معرفت، بیان، خضوع و تزکیه نفس از کارداران استحصال خشیت میباشد.
دانش و معرفت
بر طبق آیه «... إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ ...، از بندگان خداوند فقط دانایانند که از وی میترسند.» دانش تحت عنوان یک کدام از طرق وصال به خشیت معرفی شده و خشیت از غیر عالمان نفی گردیده است.[۳۰] این معنی در احادیث نیز منعکس گردیدهاست. برای مثال حضرت علی(ع) در روایتی دانش را باعث خشیت[۳۱] و امام درستگو(ع) دانش را دلیلی بر خشیت معرفی کردهاند.[۳۲] اما در برخی از احادیث این ارتباط متقابل دانسته گردیده و خشیت باعث تکمیل دانش[۳۳] و یا این که زیاد شدن دانش دانسته شدهاست.[۳۴] علامه مجلسی در مرآت العقول از قسم پژوهشگر طوسی نقل کرده که موقعیتِ خشیت را تنها از آنِ کسی دانسته که بر جلال کبریای الهی استحضار یافته و لذت قُربِ اورا مسجد الزهرا احمدآباد مشهد چشیده میباشد. [۳۵] [یادداشت ۱]
بیان
با استناد به آیاتی مانند «إِلَّا تَذْكِرَةً لِمَنْ يَخْشَی، صرفا مقصود از نزول قرآن آن میباشد که عموم مومن را متذکر و بیدار سازی.»[۳۶] و «فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى، و با وی (فرعون)سخنی قابل انعطاف گویید شاید که ارشاد پذیرد یا این که بترسد»[۳۷] میاقتدار به رابطه عمیق خشیت و بیان پیموفقیت.[۳۸] بیان واقعی که به عبارتی حس حضور عبد و بنده در محضر معبود متعال میباشد، بشر را به خشیت آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میرساند.[۳۹]
خضوع و خشوع
خضوع حقیقی و واقعی که به عبارتی حس حقارت در قبال منزلت والای آفریدگار میباشد، نوعی رُعب و واهمه را به دنبال دارااست، که در شکل ادامه یافتن این شرایط، آرامشی همدم با خشیت به آدم دست رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میدهد.[۴۰]
تزکیه نفس
در آیه ها زیادی از قرآن کریم ومهربان به عنوان مثال آیه ها «فَقُلْ هَلْ لَكَ إِلَى أَنْ تَزَكَّى وَ أَهْدِيَكَ إِلَى رَبِّكَ فَتَخْشَى، و بگو آیا راز آن داری که به پاکیزگی گرایی و تورا به سوی پروردگارت رویه نمایم تا پروا بداری»[۴۱] تزکیه نفس و عصمت باطنی یک کدام از طرق وصال به خشیت معرفی شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد گردیده است.[۴۲]
مانع ها حصول
قساوت قلب، غفلت از حافظه آفریدگار و ارتکاب گناهان مثلا سختی ها کسب به خشیت میباشد.
قساوت قلب
نوشته ی علمیٔ مهم: قساوت قلب
قساوت قلب شایستگی خشیت را از در بین می برد؛ چون به گفته بعضی از دانشمندان فردی که قساوت قلب دارااست، نور و روشنایی هدایتی در قلب وی وجود ندارد تا واقعیت را دریابد. قلبی که در آن فروغ و روشنایی حق وجود نداشته نباشد، دور اندیشی و معرفت هم نخواهد داشت و سوای معرفت و دوراندیشی مستعد خشیت الهی نخواهد بود.[۴۳]
غفلت از خاطر آفریدگار
همانطور که بیان و حافظه خویش، از عامل ها اصلی کسب خشیت الهی میباشد، آلزامیر حافظه خدا نیز، از مانع ها استحصال خشیت معرفی گردیده است. بر اساس آموزههای شرعی در اصلً قلبهای غافل از حافظه پروردگار، مستعدّ هرگونه انحراف دانسته گردیدهاست.[۴۴]
ارتکاب معاصی
بر پایه ی برخی از مستندات ارتکاب معاصی که به عبارتی نافرمانبرداری از آفریدگار و رسولش میباشد، هجران از خشیت را در پی دارااست.[۴۵] گناهان عصمت و طهارت و صفای قلوب را از دربین میبرد و بر طبق برخی از احادیث هیچ چیزی مانند گناه، قلب را فاسد نمینماید.[۴۶]
پانویس
آشیان، «خشیت»، ج۱۵، ص ۵۳۸.
خلیل بن احمد، کتاب العین.
راغب اصفهانی، مفردات لفظ ها القرآن، زیر خشیة.
قرشی، قاموس قرآن، تحت خشیة.
مصطفوی، التحقیق فی لغت ها القرآن الکریم، تحت خشیة.
«آهسته، معناشناسی خشیت در قرآن کریم و مهربان»، ص۳۷.
سوره فاطر، آیه۲۸.
عسکری، الفروق اللغویة، ۱۴۱۲ق، ص۲۴۱.
جوادی آملی، جایگاه خشیت، ۱۳۶۹ش، ص۱۳.

مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز