ابراهیم بن هاشم قمی، محدث و از اصحاب امام جواد(ع) میباشد. علمای فقه و رجال بر وثاقت و صدق روایات ابراهیم اتقاق حیث داراهستند. دلائلی برای وثاقت ابراهیم مذکور که مشایخ الاجازه، نقل ماجرا اجلاء، به عنوان مثال آن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
بیشتراز ۶ هزار قصه از ابراهیم بن هاشم نقل شدهاست. در منابع رجالی، احمد بن ابی نَصر بَزَنطی، حسن بن دوستداشتنی، حماد بن عیسی، محمد بن ابی عمیر به عنوان مثال اساتید ابراهیم، و علی بن ابراهیم، احمد بن ادریس قمی، محمد بن یحیی العطار به عنوان مثال شاگردان او مذکور آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شدهاست.
معرفی و مقام علمی
ابراهیم بن هاشم، لقبش قمی،[۱] لقب اش ابواسحاق،[۲] کوفی الاصل که به قم منتقل شد و در همانجا مستقر شوید.[۳] او بابا علی بن ابراهیم (مولف تعبیر قمی)[۴] و از محدثان جلیل القدر میباشد.[۵] مامقانی در تعریفوتمجید از وی مینویسد: ابراهیم بن هاشم از اساتید اذن در نقل حدیث و نیز از بزرگان و فقهای شیعه میباشد که احادیث متعددی از وی نقل گردیده است. همینطور بزرگان حدیث از او نقل حدیث دارا رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد هستند.[۶]
به گفته نجاشی، او اول کسی بود که روایات کوفیان را در قم منتشر کرد.[۷] به گفته خویی، او از اصحاب امام جواد(ع) بوده[۸] و روایاتی نیز از آن حضرت(ع) نقل نموده است.[۹] به نقل از آیت الله خوئی، اسم ابراهیم بن هاشم در ورقه ها احادیث به ۶۴۱۴ قصه می رسد و بین راویان کسی به وی اندازه ماجرا نقل نکرده میباشد.[۱۰] در منابع رجالی کتابهای «النوادر» و «قضاء امیرالمؤمنین(ع)» را از تألیفات ابراهیم بن شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد هاشم دانستهاند.[۱۱]
علامه حلی اورا از ملاقات کنندگان امام رضا(ع) دانسته[۱۲] و روضه خوان طوسی او را شاگردان یونس بن عبدالرحمان معرفی نموده است.[۱۳] نجاشی در ملاقات با امام رضا(ع) و نیز شاگردی یونس، شک و تردید دارااست.[۱۴] علامه حلی در خلاصة الاقوال با استناد به اینکه، «چه گونه قابلیت و امکان دارااست، ابراهیم بن هاشم از اصحاب امام رضا(ع) و از شاگردان یونس بن عبدالرحمن باشد، ولی هیچ روایتی از آنها نقل نکرده باشد» شک وتردید نجاشی را بجا دانسته میباشد.[۱۵]
وثاقت
بزرگان فقه و رجال، در وثاقت و صدق حدیث ابراهیم بن هاشم تردید ندارند.[۱۶] نقل داستان اجلاء از ابراهیم و نیز مشایخ الاجازة بودن او به عنوان مثال دلائل قبول احادیث ابراهیم بن هاشم مذکور میباشد.[۱۷]
علامه حلی مینویسد: کثرت احادیث ابراهیم بن هاشم و اینکه اصحاب ما اگرچه به عدل و داد او تصریح نکردند ولی اورا مذمت هم نکردند؛ لذا عهد ارجح به لحاظ ما، قبول احادیث اوست.[۱۸]
آیت الله خویی دلائلی را بر وثاقت او ذکر کرده که عبارتند از:
علی بن ابراهیم در اوراق تعبیر و تفسیر قمی احادیث متعددی از پدرش ابراهیم بن هاشم نقل کرده و در پیشگفتار تعبیروتفسیر ذکر کرده: روایاتی که او دراین کتاب آمده، از راویان ثقه نقل نموده است.
سید بن طاووس در کتاب فلاح السائل داعیه کرده، علما بر وثاقت ابراهیم بن هاشم حادثه حیث دارا هستند.
با آنکه قمیها در دریافت روایات بسیار دشوار گیر بودند ولی به احادیث ابراهیم بن هاشم اتکا کردند.[۱۹]
استادان و شاگردان
بعضی از استادان و اشخاصی که ابراهیم بن هاشم از آنها ماجرا نقل نموده است، عبارتاند از:[۲۰]
ابراهیم بن ابی محمود خراسانی
ابراهیم بن محمد نماینده قانونی همدانی
احمد بن محمد بن ابینَصر بَزَنطی
جعفر بن محمد بن یونس
حسن بن جَهم
حسن بن علی وَشاء
حسن بن دوستداشتنی
حَماد بن عیسی
حَنان بن سَدیر
حسین بن سعید اهوازی
صفوان بن یحیی
محمد بن ابیعمیر
برخی از شاگردان و عده ای که از او، نقل داستان کردهاند عبارتند:[۲۱]
احمد بن ادریس قمی
سعد بن عبدالله اشعری
عبدالله بن جعفر حمیری
علی بن ابراهیم قمی (فرزندش)
محمد بن احمد بن یحیی
محمد بن حسن صفار
محمد بن علی بن دوستداشتنی
محمد بن یحیی العطار
پانویس
ابراهیم بن هاشم قمی، محدث و از اصحاب امام جواد(ع) میباشد. علمای فقه و رجال بر وثاقت و صدق روایات ابراهیم اتقاق حیث داراهستند. دلائلی برای وثاقت ابراهیم مذکور که مشایخ الاجازه، نقل ماجرا اجلاء، به عنوان مثال آن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
بیشتراز ۶ هزار قصه از ابراهیم بن هاشم نقل شدهاست. در منابع رجالی، احمد بن ابی نَصر بَزَنطی، حسن بن دوستداشتنی، حماد بن عیسی، محمد بن ابی عمیر به عنوان مثال اساتید ابراهیم، و علی بن ابراهیم، احمد بن ادریس قمی، محمد بن یحیی العطار به عنوان مثال شاگردان او مذکور آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شدهاست.
معرفی و مقام علمی
ابراهیم بن هاشم، لقبش قمی،[۱] لقب اش ابواسحاق،[۲] کوفی الاصل که به قم منتقل شد و در همانجا مستقر شوید.[۳] او بابا علی بن ابراهیم (مولف تعبیر قمی)[۴] و از محدثان جلیل القدر میباشد.[۵] مامقانی در تعریفوتمجید از وی مینویسد: ابراهیم بن هاشم از اساتید اذن در نقل حدیث و نیز از بزرگان و فقهای شیعه میباشد که احادیث متعددی از وی نقل گردیده است. همینطور بزرگان حدیث از او نقل حدیث دارا رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد هستند.[۶]
به گفته نجاشی، او اول کسی بود که روایات کوفیان را در قم منتشر کرد.[۷] به گفته خویی، او از اصحاب امام جواد(ع) بوده[۸] و روایاتی نیز از آن حضرت(ع) نقل نموده است.[۹] به نقل از آیت الله خوئی، اسم ابراهیم بن هاشم در ورقه ها احادیث به ۶۴۱۴ قصه می رسد و بین راویان کسی به وی اندازه ماجرا نقل نکرده میباشد.[۱۰] در منابع رجالی کتابهای «النوادر» و «قضاء امیرالمؤمنین(ع)» را از تألیفات ابراهیم بن شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد هاشم دانستهاند.[۱۱]
علامه حلی اورا از ملاقات کنندگان امام رضا(ع) دانسته[۱۲] و روضه خوان طوسی او را شاگردان یونس بن عبدالرحمان معرفی نموده است.[۱۳] نجاشی در ملاقات با امام رضا(ع) و نیز شاگردی یونس، شک و تردید دارااست.[۱۴] علامه حلی در خلاصة الاقوال با استناد به اینکه، «چه گونه قابلیت و امکان دارااست، ابراهیم بن هاشم از اصحاب امام رضا(ع) و از شاگردان یونس بن عبدالرحمن باشد، ولی هیچ روایتی از آنها نقل نکرده باشد» شک وتردید نجاشی را بجا دانسته میباشد.[۱۵]
وثاقت
بزرگان فقه و رجال، در وثاقت و صدق حدیث ابراهیم بن هاشم تردید ندارند.[۱۶] نقل داستان اجلاء از ابراهیم و نیز مشایخ الاجازة بودن او به عنوان مثال دلائل قبول احادیث ابراهیم بن هاشم مذکور میباشد.[۱۷]
علامه حلی مینویسد: کثرت احادیث ابراهیم بن هاشم و اینکه اصحاب ما اگرچه به عدل و داد او تصریح نکردند ولی اورا مذمت هم نکردند؛ لذا عهد ارجح به لحاظ ما، قبول احادیث اوست.[۱۸]
آیت الله خویی دلائلی را بر وثاقت او ذکر کرده که عبارتند از:
علی بن ابراهیم در اوراق تعبیر و تفسیر قمی احادیث متعددی از پدرش ابراهیم بن هاشم نقل کرده و در پیشگفتار تعبیروتفسیر ذکر کرده: روایاتی که او دراین کتاب آمده، از راویان ثقه نقل نموده است.
سید بن طاووس در کتاب فلاح السائل داعیه کرده، علما بر وثاقت ابراهیم بن هاشم حادثه حیث دارا هستند.
با آنکه قمیها در دریافت روایات بسیار دشوار گیر بودند ولی به احادیث ابراهیم بن هاشم اتکا کردند.[۱۹]
استادان و شاگردان
بعضی از استادان و اشخاصی که ابراهیم بن هاشم از آنها ماجرا نقل نموده است، عبارتاند از:[۲۰]
ابراهیم بن ابی محمود خراسانی
ابراهیم بن محمد نماینده قانونی همدانی
احمد بن محمد بن ابینَصر بَزَنطی
جعفر بن محمد بن یونس
حسن بن جَهم
حسن بن علی وَشاء
حسن بن دوستداشتنی
حَماد بن عیسی
حَنان بن سَدیر
حسین بن سعید اهوازی
صفوان بن یحیی
محمد بن ابیعمیر
برخی از شاگردان و عده ای که از او، نقل داستان کردهاند عبارتند:[۲۱]
احمد بن ادریس قمی
سعد بن عبدالله اشعری
عبدالله بن جعفر حمیری
علی بن ابراهیم قمی (فرزندش)
محمد بن احمد بن یحیی
محمد بن حسن صفار
محمد بن علی بن دوستداشتنی
محمد بن یحیی العطار
پانویس
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز