مرتضی انصاری دزفولی دارای اسم و رسم به روضه خوان انصاری (۱۲۱۴–۱۲۸۱ق) از فقیهان والا شیعه در قرن سیزدهم قمری که پس از مالک جواهر، مرجعیت عامه مسجد الزهرا احمدآباد مشهد یافت.
روحانی انصاری را «خاتم الفقهاء و المجتهدین» کنیه دادهاند. او با ابداع، دانش اصول و درپی آن، فقه را وارد مرحله جدیدی کرد. کتابهای رسائل و مکاسب مهمترین اثرها وی میباشند. این کتابها از کتابهای درسی حیطههای علمیه شیعی میباشد. به اثر ها او، همانند اثرها پژوهشگر حلی، علامه حلی و شهید نخستین، همواره دقت شدهاست و پژوهشگران اکثری بر آنان گستردن یا این که کناره آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد نوشتهاند.
وی در سال ۱۲۸۱ق در نجف درگذشت و در بقعه امام علی(ع) دفن شد.
معرفی و رده
مرتضی بن محمدامین در ۱۸ ذیالحجه، عید غدیر، سال ۱۲۱۴ هجری قمری در دزفول متولد شد. والدینش به مناسبت روز به دنیا آمدن، اورا مرتضی نامیدند. نسب وی به جابر بن عبدالله انصاری از صحابه، رسول (ص) رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد می رسد.[۱]
بابا وی، محمد امین (متوفی ۱۲۴۸ق) از علمای پرهیزکار و از زمره مبلغان آیین بوده میباشد. مامان روضه خوان دختر روضه خوان یعقوب فرزند روضه خوان احمد بن روضه خوان شمس الدین انصاری میباشد و زنی پرهیزگار و متعبد بود. وی پیش از میلاد روحانی شبی امام راستگو (ع) را درعالم رؤیا میبیند که قرآنی طلاکاری گردیده به وی بخشید. مُعبِّرین خوابش را به فرزندی پارسا و بلند سکو تعبیر و تفسیر کردند. از وی آورده شده که همواره کوشش میکرده تا در هنگام شیر دادن به فرزندش با وضو شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد باشد.[۲]
روضه خوان انصاری در ۱۸ جمادیالثانی ۱۲۸۱ق در نجف درگذشت و در بقعه امام علی(ع) دفن شد.[۳]
از سال ۱۲۶۲ق. مرجعیت عامه به صاحب و مالک جواهر منتقل شد. در سال ۱۲۶۶ق. وی در لحظات پایان حیاتش در گردآوری بزرگان شیعه و حضور روضه خوان انصاری، خطاب به حاضرین ذکر کرد:
«هذا مرجعکم اینجانب آینده: این مرجع شما بعداز اینجانب میباشد.» وخطاب به روضه خوان انصاری بیان کرد:قَلِّل اینجانب احتیاطک فأن الشریعة سمحة سهله (از احتیاطات خویش بکاه، همانا آیین اسلام فقاهتی سهل وآسان میباشد)[۴]
قبر روضه خوان انصاری در بقاع امام علی(ع)
روحانی انصاری بعد از علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء برادرش روضه خوان حسن کشف کننده الغطا و همینطور مالک جواهر سر گروهی و اداره حوزه علمیه نجف را از سال ۱۲۶۶ تا ۱۲۸۱ به مقطع ۱۵ سال به ذمه داشت و شیعهها دنیا از او پیروی میکردند.[۵]
تحصیلات
شیح انصاری از زمانه کودکی قرآن و معارف اسلامی را یادگرفت. بعداز آموزش قرآن و ادبیات عرب به قرائت فقه و اصول نزد پسر عمویش روضه خوان حسین انصاری پرداخت و درین دو حرفه، در جوانی به سکو اجتهاد رسید. در بیست سالگی به یاروهمدم بابا به عتبات عالیات در عراق هجرت کرده، گزینه توجّه علاّمه مجاهد قرار گرفت و به تقاضای این فقیه گران قدر در کربلا ماند.[۶]
روحانی از این پس به مدّت چهار سال در درس سید محمد طباطبایی مجاهد و محمدشریف مازندرانی کمپانی جست. آن گاه روحانی انصاری در تاثیر حمله والی بغداد به کربلا به کشور ایران مراجعت کرد.[۷] امّا بعد از 1سال مجدد به کربلا رجوع و برگشت و قریب به دو سال دیگر در محضر شریف العلما شاگردی کرد. آنگاه به نجف رفته و به دوران 1سال از درس موسی بن جعفر کشف کنندهالغطاء بهره برد و پس از این به جمهوری اسلامی ایران مراجعت کرد.
او این توشه به مدّت سه یا این که چهار سال نزد فقیه تعالی ملا احمد نراقی در کاشان شاگردی کرد. روضه خوان در همین زمان به اصفهان رفته و با سید محمدباقر شفتی دیدار نمود. روضه خوان انصاری عاقبت مجدد در سال ۱۲۴۹ق. وارد نجف شد و نزد علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء یک سری سالی شاگردی کرد و براین اساس به مقامات بسیار بلند علمی دست یافت.[۸]
تمبر چاپ گردیده به مناسبت بزرگداشت روضه خوان مرتضی انصاری از سوی اداره پست کشور ایران
اساتید
روضه خوان از محضر اساتید زیادی فایده جسته میباشد که اسم یکسری بدن از آن ها اینگونه میباشد:
پسر عموی او، حسین انصاری دزفولی (طلبه صاحب و مالک ریاض)، تا سن ۱۷ سالگی.[۹]
سید محمد طباطبایی مجاهد (از شاگردان وحید بهبهانی) وی در سنین ۱۸سالگی، دو سال از محضر وی سود گرفته میباشد.[۱۰]
محمدشریف مازندرانی.[۱۱]
ملا احمد نراقی (مالک «مستند الشیعه»)، به مقطع ۴ سال تک تک در کاشان.[۱۲]
موسی بن جعفر کشف کنندهالغطاء، به دوران 1سال.
علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء، به بازه ۵ سال.
محمدحسن نجفی مالک جواهر الکلام (دوران بسیار اندک).[۱۳]
مطهری فقید واسلام پژوه براین اعتقاد میباشد که روضه خوان انصاری که یک کدام از مبتکرترین فقهای صد و پنجاه سال اخیر میباشد، از تک تک علمای فعلی کمتر معلم چشم، یعنی زمان مدرس دیدنش بسیار معدود بوده میباشد. یعنی همگی عصر استاد دیدن وی در شرایطی که اکانت گردد به ده سال نمی رسد، در حالتیکه که بقیه افراد بیست سال و بیست و پنج سال و سی سال مدرس چشماند. [۱۴]
مرتضی انصاری دزفولی دارای اسم و رسم به روضه خوان انصاری (۱۲۱۴–۱۲۸۱ق) از فقیهان والا شیعه در قرن سیزدهم قمری که پس از مالک جواهر، مرجعیت عامه مسجد الزهرا احمدآباد مشهد یافت.
روحانی انصاری را «خاتم الفقهاء و المجتهدین» کنیه دادهاند. او با ابداع، دانش اصول و درپی آن، فقه را وارد مرحله جدیدی کرد. کتابهای رسائل و مکاسب مهمترین اثرها وی میباشند. این کتابها از کتابهای درسی حیطههای علمیه شیعی میباشد. به اثر ها او، همانند اثرها پژوهشگر حلی، علامه حلی و شهید نخستین، همواره دقت شدهاست و پژوهشگران اکثری بر آنان گستردن یا این که کناره آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد نوشتهاند.
وی در سال ۱۲۸۱ق در نجف درگذشت و در بقعه امام علی(ع) دفن شد.
معرفی و رده
مرتضی بن محمدامین در ۱۸ ذیالحجه، عید غدیر، سال ۱۲۱۴ هجری قمری در دزفول متولد شد. والدینش به مناسبت روز به دنیا آمدن، اورا مرتضی نامیدند. نسب وی به جابر بن عبدالله انصاری از صحابه، رسول (ص) رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد می رسد.[۱]
بابا وی، محمد امین (متوفی ۱۲۴۸ق) از علمای پرهیزکار و از زمره مبلغان آیین بوده میباشد. مامان روضه خوان دختر روضه خوان یعقوب فرزند روضه خوان احمد بن روضه خوان شمس الدین انصاری میباشد و زنی پرهیزگار و متعبد بود. وی پیش از میلاد روحانی شبی امام راستگو (ع) را درعالم رؤیا میبیند که قرآنی طلاکاری گردیده به وی بخشید. مُعبِّرین خوابش را به فرزندی پارسا و بلند سکو تعبیر و تفسیر کردند. از وی آورده شده که همواره کوشش میکرده تا در هنگام شیر دادن به فرزندش با وضو شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد باشد.[۲]
روضه خوان انصاری در ۱۸ جمادیالثانی ۱۲۸۱ق در نجف درگذشت و در بقعه امام علی(ع) دفن شد.[۳]
از سال ۱۲۶۲ق. مرجعیت عامه به صاحب و مالک جواهر منتقل شد. در سال ۱۲۶۶ق. وی در لحظات پایان حیاتش در گردآوری بزرگان شیعه و حضور روضه خوان انصاری، خطاب به حاضرین ذکر کرد:
«هذا مرجعکم اینجانب آینده: این مرجع شما بعداز اینجانب میباشد.» وخطاب به روضه خوان انصاری بیان کرد:قَلِّل اینجانب احتیاطک فأن الشریعة سمحة سهله (از احتیاطات خویش بکاه، همانا آیین اسلام فقاهتی سهل وآسان میباشد)[۴]
قبر روضه خوان انصاری در بقاع امام علی(ع)
روحانی انصاری بعد از علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء برادرش روضه خوان حسن کشف کننده الغطا و همینطور مالک جواهر سر گروهی و اداره حوزه علمیه نجف را از سال ۱۲۶۶ تا ۱۲۸۱ به مقطع ۱۵ سال به ذمه داشت و شیعهها دنیا از او پیروی میکردند.[۵]
تحصیلات
شیح انصاری از زمانه کودکی قرآن و معارف اسلامی را یادگرفت. بعداز آموزش قرآن و ادبیات عرب به قرائت فقه و اصول نزد پسر عمویش روضه خوان حسین انصاری پرداخت و درین دو حرفه، در جوانی به سکو اجتهاد رسید. در بیست سالگی به یاروهمدم بابا به عتبات عالیات در عراق هجرت کرده، گزینه توجّه علاّمه مجاهد قرار گرفت و به تقاضای این فقیه گران قدر در کربلا ماند.[۶]
روحانی از این پس به مدّت چهار سال در درس سید محمد طباطبایی مجاهد و محمدشریف مازندرانی کمپانی جست. آن گاه روحانی انصاری در تاثیر حمله والی بغداد به کربلا به کشور ایران مراجعت کرد.[۷] امّا بعد از 1سال مجدد به کربلا رجوع و برگشت و قریب به دو سال دیگر در محضر شریف العلما شاگردی کرد. آنگاه به نجف رفته و به دوران 1سال از درس موسی بن جعفر کشف کنندهالغطاء بهره برد و پس از این به جمهوری اسلامی ایران مراجعت کرد.
او این توشه به مدّت سه یا این که چهار سال نزد فقیه تعالی ملا احمد نراقی در کاشان شاگردی کرد. روضه خوان در همین زمان به اصفهان رفته و با سید محمدباقر شفتی دیدار نمود. روضه خوان انصاری عاقبت مجدد در سال ۱۲۴۹ق. وارد نجف شد و نزد علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء یک سری سالی شاگردی کرد و براین اساس به مقامات بسیار بلند علمی دست یافت.[۸]
تمبر چاپ گردیده به مناسبت بزرگداشت روضه خوان مرتضی انصاری از سوی اداره پست کشور ایران
اساتید
روضه خوان از محضر اساتید زیادی فایده جسته میباشد که اسم یکسری بدن از آن ها اینگونه میباشد:
پسر عموی او، حسین انصاری دزفولی (طلبه صاحب و مالک ریاض)، تا سن ۱۷ سالگی.[۹]
سید محمد طباطبایی مجاهد (از شاگردان وحید بهبهانی) وی در سنین ۱۸سالگی، دو سال از محضر وی سود گرفته میباشد.[۱۰]
محمدشریف مازندرانی.[۱۱]
ملا احمد نراقی (مالک «مستند الشیعه»)، به مقطع ۴ سال تک تک در کاشان.[۱۲]
موسی بن جعفر کشف کنندهالغطاء، به دوران 1سال.
علی بن جعفر کشف کنندهالغطاء، به بازه ۵ سال.
محمدحسن نجفی مالک جواهر الکلام (دوران بسیار اندک).[۱۳]
مطهری فقید واسلام پژوه براین اعتقاد میباشد که روضه خوان انصاری که یک کدام از مبتکرترین فقهای صد و پنجاه سال اخیر میباشد، از تک تک علمای فعلی کمتر معلم چشم، یعنی زمان مدرس دیدنش بسیار معدود بوده میباشد. یعنی همگی عصر استاد دیدن وی در شرایطی که اکانت گردد به ده سال نمی رسد، در حالتیکه که بقیه افراد بیست سال و بیست و پنج سال و سی سال مدرس چشماند. [۱۴]
رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ راهنمای کامل هماهنگی برای مراسم ختم و یادبود