مجله خبری مساجد

محمدباقر سبزواری

محمد باقر بن محمد مؤمن خراسانی سبزواری(۱۰۱۷-۱۰۹۰ق)، معروف به متفحص سبزواری از فقهای شیعه در بعدازظهر صفویه در قرن یازدهم قمری. وی از سوی پادشاه عباس دوم منصب روحانی الاسلامی و امامت آدینه اصفهان را در دست داشت. ضمن فقه، در سیاست نیز اثراتی از خویش برجای نهاده میباشد، روضة الانوار عباسی، مبانی درنگ سیاسی و آئین مرزوبوم داری او‌را دربردارد. کفایة الاحکام و ذخیرة المعاد از مهم ترین اثر ها شرعی سبزواری به شمار می آیند. وجوب عینی نماز آدینه در حین غایب بودن از مهم ترین آراء شرعی وی میباشد. وی بر الهیات شفای ابن سینا و گستردن اشارات خواجه نصیر الدین طوسی مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد نیز کناره زده میباشد.

زندگینامه
محمد باقر فرزند محمّد مؤمن خراسانی دارای شهرت محقّق سبزواری در ۱۰۱۷ قمری در روستای اسمِن از توابع سبزوار زاده شد. او بعد از درگذشت پدرش به اصفهان آمد و در آنجا سکونت گزید. سبزواری در روزگار معاش خویش با چهار بدن از حاکمان صفوی معاصر بوده و بیشترین زمان معاش سیاسی او در زمان سلطنت فرمان روا عبّاس دوم و فرمان روا صفی بوده میباشد.[مستلزم منبع] حاکمان معاصر سبزواری آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد عبارتند از:

پادشاه عباس اولیه(۱۰۳۸ ـ ۹۹۶ ه‍.ق.)
فرمان روا صفی(۱۰۵۲ ـ ۱۰۳۸ ه‍.ق.)
سلطان عباس دوم(۱۰۷۷ ـ ۱۰۵۲ ه‍.ق.)
سلطان سلیمان(۱۱۰۵ ـ ۱۰۷۷ق.)[مستلزم منبع]
سبزواری به درخواست فرمانروا عباس دوم، سمت امامت آدینه اصفهان و منصب روضه خوان الاسلام را به عهده گرفت.[۱] و از جانب فرمان روا عباس دوم درس دادن در مکتب ملا عبدالله شوشتری به او واگذار شد. او درصدد اصلاح فرمانروا عبّاس دوم بوده و مسائلی را به وی گوشزد می‌نموده است. او به حاکمان پیشنهاد می‌نماید که عالمان متعهّد را به عمل قضاوت تشویق رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد نمایند.[مستلزم منبع]

میرزا جعفر سبزواری اصفهانی از فقهای شیعه در اصفهان و میرزا عبدالرحیم روحانی الاسلام از مجتهدین اصفهان که روحانی الاسلامی اصفهان را به ذمه داشت، فرزندان متفحص سبزواری بودند.[مستلزم منبع]

وی سرنوشت در ۸ ربیع‌الاول سال ۱۰۹۰ق در ۷۲ سالگی[۲] در اصفهان درگذشت پیکر وی به مشهد منتقل شد و در مکتب علمیه میرزا جعفر[۳] در کنار قبر روضه خوان حر عاملی در بقعه امام رضا(ع) دفن شد.[۴] درباره وی شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد اورده شده میباشد:[۵]

شُد شریعت بی‌رمز و به‌زمین‌خورد از پا اجتهاد
استادان
استادانی که متفحص سبزواری از آنها اذن اجتهاد و نقل حدیث اخذ کرده است عبارتند از:

محمد تقی مجلسی (۱۰۰۳ـ۱۰۷۰ق)[۶]
حیدر علی اصفهانی: او در حدیث و فقه معلم محقّق بوده میباشد.[۷]
حکم دهنده معزالدین.[۸]
میرفندرسکی[۹]
سید حسین بن حیدر عاملی.[۱۰]
نورالدّین علی بن حسین بن ابی الحسن عاملی.[۱۱]
سید شرف الدّین علی بن حجّت شولستانی.[۱۲]
حسین بن حیدر قمر کرکی(متوفّای ۱۰۴۱ق)[۱۳]
حسن علی شوشتری (متوفّای ۱۰۷۵ ق.)[۱۴]
یحیی بن حسن یزدی[۱۵]
هدف بن زین العابدین استرابادی[۱۶]
حسین مشغری عاملی[۱۷]
جعفر بن بنده الله حویزی کمرئی اصفهانی[۱۸]
حسن بن درود گیلانی تیمجانی[۱۹]
روضه خوان بهایی (۹۵۳ـ۱۰۳۰ق)[۲۰]
شاگردان
بعضی از شاگردان سبزواری عبارتند از:

آقا حسین خوانساری، شوهر خواهر محقّق سبزواری میباشد.[۲۱]
سید عبدالحسین خاتون‌آبادی(۱۱۰۵ ـ ۱۰۳۹ق.)[۲۲] او اکثر وقت ها خویش را در کنار محقّق سبزواری سپری نمود و از استادش اذن نقل حدیث اخذ نموده است.
محمد بن عبدالفتاح تنکابنی دارای شهرت به سراب (متوفّای ۱۱۲۴ ق.)[۲۳] محقّق سبزواری در ۱۰۸۱ق به او اذن نقل ماجرا داده میباشد.
میر محمدصالح خاتون آبادی
محمّد شفیع بن فرج گیلانی محقّق سبزواری در ۱۰۸۵ق به او اذن نقل صحیفه سجادیه را داده میباشد.[۲۴]
جمال الدین خوانساری[۲۵]
میرزا عبدالله افندی اصفهانی او مالک ریاض العلماء و حیاض الفضلاء میباشد.[۲۶]
محمد با تقوا بیابانکی. محقّق سبزواری در ۱۰۷۴ ق. به او اذن نقل حدیث داده میباشد.
عبدالله اردبیلی[۲۷]
منزلت
اکثری از علما مثلا روحانی حر عاملی،[۲۸] محمد بن علی اردبیلی،[۲۹] سید علی‌خان مدنی، روحانی عباس قمی، محمدعلی معلم تبریزی، سید محمدباقر خوانساری، عبدالله بن عیسی افندی[۳۰] و سید جلال‌الدین آشتیانی[مستلزم منبع] به تفصیل هم اکنون وی پرداخته و اورا ستوده‌اند.

محمدباقر سبزواری

محمد باقر بن محمد مؤمن خراسانی سبزواری(۱۰۱۷-۱۰۹۰ق)، معروف به متفحص سبزواری از فقهای شیعه در بعدازظهر صفویه در قرن یازدهم قمری. وی از سوی پادشاه عباس دوم منصب روحانی الاسلامی و امامت آدینه اصفهان را در دست داشت. ضمن فقه، در سیاست نیز اثراتی از خویش برجای نهاده میباشد، روضة الانوار عباسی، مبانی درنگ سیاسی و آئین مرزوبوم داری او‌را دربردارد. کفایة الاحکام و ذخیرة المعاد از مهم ترین اثر ها شرعی سبزواری به شمار می آیند. وجوب عینی نماز آدینه در حین غایب بودن از مهم ترین آراء شرعی وی میباشد. وی بر الهیات شفای ابن سینا و گستردن اشارات خواجه نصیر الدین طوسی مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد نیز کناره زده میباشد.

زندگینامه
محمد باقر فرزند محمّد مؤمن خراسانی دارای شهرت محقّق سبزواری در ۱۰۱۷ قمری در روستای اسمِن از توابع سبزوار زاده شد. او بعد از درگذشت پدرش به اصفهان آمد و در آنجا سکونت گزید. سبزواری در روزگار معاش خویش با چهار بدن از حاکمان صفوی معاصر بوده و بیشترین زمان معاش سیاسی او در زمان سلطنت فرمان روا عبّاس دوم و فرمان روا صفی بوده میباشد.[مستلزم منبع] حاکمان معاصر سبزواری آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد عبارتند از:

پادشاه عباس اولیه(۱۰۳۸ ـ ۹۹۶ ه‍.ق.)
فرمان روا صفی(۱۰۵۲ ـ ۱۰۳۸ ه‍.ق.)
سلطان عباس دوم(۱۰۷۷ ـ ۱۰۵۲ ه‍.ق.)
سلطان سلیمان(۱۱۰۵ ـ ۱۰۷۷ق.)[مستلزم منبع]
سبزواری به درخواست فرمانروا عباس دوم، سمت امامت آدینه اصفهان و منصب روضه خوان الاسلام را به عهده گرفت.[۱] و از جانب فرمان روا عباس دوم درس دادن در مکتب ملا عبدالله شوشتری به او واگذار شد. او درصدد اصلاح فرمانروا عبّاس دوم بوده و مسائلی را به وی گوشزد می‌نموده است. او به حاکمان پیشنهاد می‌نماید که عالمان متعهّد را به عمل قضاوت تشویق رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد نمایند.[مستلزم منبع]

میرزا جعفر سبزواری اصفهانی از فقهای شیعه در اصفهان و میرزا عبدالرحیم روحانی الاسلام از مجتهدین اصفهان که روحانی الاسلامی اصفهان را به ذمه داشت، فرزندان متفحص سبزواری بودند.[مستلزم منبع]

وی سرنوشت در ۸ ربیع‌الاول سال ۱۰۹۰ق در ۷۲ سالگی[۲] در اصفهان درگذشت پیکر وی به مشهد منتقل شد و در مکتب علمیه میرزا جعفر[۳] در کنار قبر روضه خوان حر عاملی در بقعه امام رضا(ع) دفن شد.[۴] درباره وی شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد اورده شده میباشد:[۵]

شُد شریعت بی‌رمز و به‌زمین‌خورد از پا اجتهاد
استادان
استادانی که متفحص سبزواری از آنها اذن اجتهاد و نقل حدیث اخذ کرده است عبارتند از:

محمد تقی مجلسی (۱۰۰۳ـ۱۰۷۰ق)[۶]
حیدر علی اصفهانی: او در حدیث و فقه معلم محقّق بوده میباشد.[۷]
حکم دهنده معزالدین.[۸]
میرفندرسکی[۹]
سید حسین بن حیدر عاملی.[۱۰]
نورالدّین علی بن حسین بن ابی الحسن عاملی.[۱۱]
سید شرف الدّین علی بن حجّت شولستانی.[۱۲]
حسین بن حیدر قمر کرکی(متوفّای ۱۰۴۱ق)[۱۳]
حسن علی شوشتری (متوفّای ۱۰۷۵ ق.)[۱۴]
یحیی بن حسن یزدی[۱۵]
هدف بن زین العابدین استرابادی[۱۶]
حسین مشغری عاملی[۱۷]
جعفر بن بنده الله حویزی کمرئی اصفهانی[۱۸]
حسن بن درود گیلانی تیمجانی[۱۹]
روضه خوان بهایی (۹۵۳ـ۱۰۳۰ق)[۲۰]
شاگردان
بعضی از شاگردان سبزواری عبارتند از:

آقا حسین خوانساری، شوهر خواهر محقّق سبزواری میباشد.[۲۱]
سید عبدالحسین خاتون‌آبادی(۱۱۰۵ ـ ۱۰۳۹ق.)[۲۲] او اکثر وقت ها خویش را در کنار محقّق سبزواری سپری نمود و از استادش اذن نقل حدیث اخذ نموده است.
محمد بن عبدالفتاح تنکابنی دارای شهرت به سراب (متوفّای ۱۱۲۴ ق.)[۲۳] محقّق سبزواری در ۱۰۸۱ق به او اذن نقل ماجرا داده میباشد.
میر محمدصالح خاتون آبادی
محمّد شفیع بن فرج گیلانی محقّق سبزواری در ۱۰۸۵ق به او اذن نقل صحیفه سجادیه را داده میباشد.[۲۴]
جمال الدین خوانساری[۲۵]
میرزا عبدالله افندی اصفهانی او مالک ریاض العلماء و حیاض الفضلاء میباشد.[۲۶]
محمد با تقوا بیابانکی. محقّق سبزواری در ۱۰۷۴ ق. به او اذن نقل حدیث داده میباشد.
عبدالله اردبیلی[۲۷]
منزلت
اکثری از علما مثلا روحانی حر عاملی،[۲۸] محمد بن علی اردبیلی،[۲۹] سید علی‌خان مدنی، روحانی عباس قمی، محمدعلی معلم تبریزی، سید محمدباقر خوانساری، عبدالله بن عیسی افندی[۳۰] و سید جلال‌الدین آشتیانی[مستلزم منبع] به تفصیل هم اکنون وی پرداخته و اورا ستوده‌اند.