سَمُرَة بن جُنْدَب فَفغان صحابی نبی(ص) که در گلشن یک کدام از انصار درخت خرمایی داشت و فارغ از اذن صاحب و مالک گلشن وارد آن میشد. صاحب و مالک گلشن از سمره نزد نبی آفریدگار(ص) گلایه کرد. سمره سفارش نبی(ص) در به فروش رساندن درخت و یا این که بخشیدن آن در مقابل درختی در پردیس را رد کرد. از اینرو نبی(ص) به شخص انصاری ذکر کرد درخت خرمای اورا از مسجد الزهرا احمدآباد مشهد ریشه درآور.
برخی منابع اهل سنت به عنوان مثال تنی چند از صحاح سته گزارشی از به فروش رساندن شراب به وسیله سمره بن جندب در طول خلیفه دوم نقل کردهاند. وی در زمانای حکم دهنده بصره و کوفه بود. دختر وی با لقب «اماثبات» همسر مختار بن ابوعبید آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد ثقفی بود.
معاشطومار
سمرة بن جندب بن هلال بن حریج[۱] از نسل بنیشمخ بن فزاره بود.[۲] وی در طول کودکی بابا خویش را از دست اعطا کرد. مادرش وارد مدینه گردیده و با یکی همسایه مدینه بهاین شرط که سرپرستی سمره را نیز تا بلوغ، برعهده بگیرد، تزویج رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد کرد.[۳]
سمره خویش نقل کرده که در طی فرستاده اسلام نوجوان بود و روایاتی را از وی نگهداری کرد.[۴] اورا صحابه نبی دانستهاند.[۵] سمره در بخش اعظمی غزوات فرستاده اسلام کمپانی کرد.[۶] دختر وی با لقب «اماثبات» همسر مختار بن ابوعبید ثقفی بود.[۷] براساس بعضی نقلها وی بعد از رخداد کربلا، زنده بوده و در مجلسی که یزید چوب بر دندان امام حسین(ع) میزد، حاضر بود و به یزید به دلیل این فعالیت، شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد اعتراض کرد.[۸]
اهلسنت احادیث بخش اعظمی از وی نقل کردهاند.[۹] اهلسنت براساس روایتی از محمد بن سیرین، سمره را بسیار ودیعهدار، درست گو در نقل حدیث و دوستدار اسلام و مسلمانها معرفی کردهاند.[۱۰] روحانی طوسی روایتی در کتاب تهذیب نقل کرده که امام باقر(ع) سمره را لعنت نموده است.[۱۱]
وفات
سمره در سال ۵۸[۱۲] یا این که ۵۹[۱۳] و یا این که بعداز سال ۶۰ هجری قمری [۱۴] درگذشت. برخی منابع اهلسنت مرگ اورا اینگونه دانستهاند که در اواخر قدمت در گیر بیماری شد که حس سرمای شدید در تن خویش میکرد. به همین جهت اورا بر بالای دیگ آکندهاز آب داغ میگذاشتند تا شم گرما نماید. ولی یک روز داخل آب به زمین خورد و مرد.[۱۲]
کَندن درخت سمره به فرمان نبی(ص)
سمره در باطن گلشن یکیاز انصار درخت خرمایی داشت. وی سوای آنکه اذن بگیرد، وارد گلشن می شد. مرد انصاری از سمره خواست در حین ورود به گلشن اذن بگیرد، البته وی نپذیرفت. مرد انصاری نزد رسول گلایه کرد. فرستاده از سمره خواست هنگام ورود به گلشن اذن بگیرد. البته سمره نپذیرفت. رسول به وی توصیه به فروش رساندن درخت و یا این که بخشیدن آن در مقابل درختی در فردوس اعطا کرد که وی کلیه اینها را رد کرد. در غایت فرستاده به شخص انصاری اظهار کرد برو و درخت خرمای اورا از ریشه درآور؛ چون در اسلام ضرر زدن ممنوع میباشد.[۱۵]
این ماجرا یکیاز منابع قاعده لاضرر در فقه شیعه و اهلسنت هست.[۱۶]
فروش شراب
بعضا منابع اهل سنت گزارشی از به فروش رساندن شراب به وسیله سمره بن جندب در طول خلیفه دوم نقل کردهاند: درست مسلم[۱۷] و سنن ابنماجه[۱۸] که هر دو مثلا صحاح ششگانه اهلسنت می باشند این رخداد را نقل کردهاند که به قدمت خبر داند سمره شراب فروخته میباشد. قدمت اذعان کرد خداوند سمره را بکشد.... بخاری نیز در کتاب درست خویش همین ماجرا را نقل کرده و فقط به مکان اسم سمره از تعبیر و تفسیر «فلان» به کار گیری نموده است.[۱۹]
برخی نویسندگان اهلسنت توجیهاتی برای این فعالیت سمره بیان کردهاند.[۲۰]
حکومت بر بصره و کوفه
زیاد بن ابیه، سمره را شش ماه حکم کننده کوفه و شش ماه قاضی بصره قرار اعطا کرد.[۲۱] بعداز مرگ زیاد، وی حدود 1 سال حکم دهنده بر بصره بود تا اینکه معاویه اورا از این رده بیرون کرد.[۲۲] وی بر خوارج بسیار دشوارگیر بود و اکثری از آنانرا کشت.[۲۳]
پانویس
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۳۰۲.
ابونعیم إصفهانی، معرفة الصحابة، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۵۲۲.
ابنعبدالبر، الإستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۶۵۴-۶۵۵.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۵۰.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۱۷۰.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۱۷۰.
اعلمی حائری، تراجم أعلام النساء، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۴۳.
کرکی حائری، تسلیة المجالس، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۴۰۳.
ابنجوزی، کشف المشکل اینجانب حدیث الصحیحین، ریاض، ج۲، ص۳۳.
بلاذری، أنساب الأشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۱۲.
روضه خوان طوسی، تهذیب الأحکام، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۱۴۷.
ابنعبدالبر، الإستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۶۴۵.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۱۷۱.
ابنقتیبة، المعارف، ۱۹۹۲م، ص۳۰۵.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ با اندکی تفاوت: روضه خوان طوسی، تهذیب الأحکام، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۱۴۷.
صدر، قاعدة لا ضرر و زیان و لا ضرار، ۱۴۲۰ق، ص۲۲۸.
مسلم، درست مسلم، بیروت، ج۳، ص۱۲۰۷.
ابنماجه، سنن ابنماجه، ج۴، ص۴۷۰.
بخاری، درست بخاری، ۱۴۲۲ق، ج۳، ص۸۲.
سعید بن منصور، التفسیر اینجانب سنن سعید بن منصور، ۱۹۹۷م، ج۴، پاورقی ص۱۶۰۲
سَمُرَة بن جُنْدَب فَفغان صحابی نبی(ص) که در گلشن یک کدام از انصار درخت خرمایی داشت و فارغ از اذن صاحب و مالک گلشن وارد آن میشد. صاحب و مالک گلشن از سمره نزد نبی آفریدگار(ص) گلایه کرد. سمره سفارش نبی(ص) در به فروش رساندن درخت و یا این که بخشیدن آن در مقابل درختی در پردیس را رد کرد. از اینرو نبی(ص) به شخص انصاری ذکر کرد درخت خرمای اورا از مسجد الزهرا احمدآباد مشهد ریشه درآور.
برخی منابع اهل سنت به عنوان مثال تنی چند از صحاح سته گزارشی از به فروش رساندن شراب به وسیله سمره بن جندب در طول خلیفه دوم نقل کردهاند. وی در زمانای حکم دهنده بصره و کوفه بود. دختر وی با لقب «اماثبات» همسر مختار بن ابوعبید آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد ثقفی بود.
معاشطومار
سمرة بن جندب بن هلال بن حریج[۱] از نسل بنیشمخ بن فزاره بود.[۲] وی در طول کودکی بابا خویش را از دست اعطا کرد. مادرش وارد مدینه گردیده و با یکی همسایه مدینه بهاین شرط که سرپرستی سمره را نیز تا بلوغ، برعهده بگیرد، تزویج رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد کرد.[۳]
سمره خویش نقل کرده که در طی فرستاده اسلام نوجوان بود و روایاتی را از وی نگهداری کرد.[۴] اورا صحابه نبی دانستهاند.[۵] سمره در بخش اعظمی غزوات فرستاده اسلام کمپانی کرد.[۶] دختر وی با لقب «اماثبات» همسر مختار بن ابوعبید ثقفی بود.[۷] براساس بعضی نقلها وی بعد از رخداد کربلا، زنده بوده و در مجلسی که یزید چوب بر دندان امام حسین(ع) میزد، حاضر بود و به یزید به دلیل این فعالیت، شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد اعتراض کرد.[۸]
اهلسنت احادیث بخش اعظمی از وی نقل کردهاند.[۹] اهلسنت براساس روایتی از محمد بن سیرین، سمره را بسیار ودیعهدار، درست گو در نقل حدیث و دوستدار اسلام و مسلمانها معرفی کردهاند.[۱۰] روحانی طوسی روایتی در کتاب تهذیب نقل کرده که امام باقر(ع) سمره را لعنت نموده است.[۱۱]
وفات
سمره در سال ۵۸[۱۲] یا این که ۵۹[۱۳] و یا این که بعداز سال ۶۰ هجری قمری [۱۴] درگذشت. برخی منابع اهلسنت مرگ اورا اینگونه دانستهاند که در اواخر قدمت در گیر بیماری شد که حس سرمای شدید در تن خویش میکرد. به همین جهت اورا بر بالای دیگ آکندهاز آب داغ میگذاشتند تا شم گرما نماید. ولی یک روز داخل آب به زمین خورد و مرد.[۱۲]
کَندن درخت سمره به فرمان نبی(ص)
سمره در باطن گلشن یکیاز انصار درخت خرمایی داشت. وی سوای آنکه اذن بگیرد، وارد گلشن می شد. مرد انصاری از سمره خواست در حین ورود به گلشن اذن بگیرد، البته وی نپذیرفت. مرد انصاری نزد رسول گلایه کرد. فرستاده از سمره خواست هنگام ورود به گلشن اذن بگیرد. البته سمره نپذیرفت. رسول به وی توصیه به فروش رساندن درخت و یا این که بخشیدن آن در مقابل درختی در فردوس اعطا کرد که وی کلیه اینها را رد کرد. در غایت فرستاده به شخص انصاری اظهار کرد برو و درخت خرمای اورا از ریشه درآور؛ چون در اسلام ضرر زدن ممنوع میباشد.[۱۵]
این ماجرا یکیاز منابع قاعده لاضرر در فقه شیعه و اهلسنت هست.[۱۶]
فروش شراب
بعضا منابع اهل سنت گزارشی از به فروش رساندن شراب به وسیله سمره بن جندب در طول خلیفه دوم نقل کردهاند: درست مسلم[۱۷] و سنن ابنماجه[۱۸] که هر دو مثلا صحاح ششگانه اهلسنت می باشند این رخداد را نقل کردهاند که به قدمت خبر داند سمره شراب فروخته میباشد. قدمت اذعان کرد خداوند سمره را بکشد.... بخاری نیز در کتاب درست خویش همین ماجرا را نقل کرده و فقط به مکان اسم سمره از تعبیر و تفسیر «فلان» به کار گیری نموده است.[۱۹]
برخی نویسندگان اهلسنت توجیهاتی برای این فعالیت سمره بیان کردهاند.[۲۰]
حکومت بر بصره و کوفه
زیاد بن ابیه، سمره را شش ماه حکم کننده کوفه و شش ماه قاضی بصره قرار اعطا کرد.[۲۱] بعداز مرگ زیاد، وی حدود 1 سال حکم دهنده بر بصره بود تا اینکه معاویه اورا از این رده بیرون کرد.[۲۲] وی بر خوارج بسیار دشوارگیر بود و اکثری از آنانرا کشت.[۲۳]
پانویس
ابناثیر، اسد الغابة، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۳۰۲.
ابونعیم إصفهانی، معرفة الصحابة، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۵۲۲.
ابنعبدالبر، الإستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۶۵۴-۶۵۵.
ابنحجر عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۳، ص۱۵۰.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۱۷۰.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۱۷۰.
اعلمی حائری، تراجم أعلام النساء، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۲۴۳.
کرکی حائری، تسلیة المجالس، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۴۰۳.
ابنجوزی، کشف المشکل اینجانب حدیث الصحیحین، ریاض، ج۲، ص۳۳.
بلاذری، أنساب الأشراف، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۱۲.
روضه خوان طوسی، تهذیب الأحکام، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۱۴۷.
ابنعبدالبر، الإستیعاب، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۶۴۵.
نووی، تهذیب الأسماء و اللغات، ۱۴۳۰ق، ص۱۷۱.
ابنقتیبة، المعارف، ۱۹۹۲م، ص۳۰۵.
کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۵، ص۲۹۲؛ با اندکی تفاوت: روضه خوان طوسی، تهذیب الأحکام، ۱۴۰۷ق، ج۷، ص۱۴۷.
صدر، قاعدة لا ضرر و زیان و لا ضرار، ۱۴۲۰ق، ص۲۲۸.
مسلم، درست مسلم، بیروت، ج۳، ص۱۲۰۷.
ابنماجه، سنن ابنماجه، ج۴، ص۴۷۰.
بخاری، درست بخاری، ۱۴۲۲ق، ج۳، ص۸۲.
سعید بن منصور، التفسیر اینجانب سنن سعید بن منصور، ۱۹۹۷م، ج۴، پاورقی ص۱۶۰۲
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ کارکردهای اجتماعی مسجد در زندگی شهری معاصر