مجله خبری مساجد

سهیم بن اعور( درگذشت ۶۰ق ) از شیعه ها امام علی(ع) و از احاطه بصره در قرن اولیه هجری قمری میباشد. وی با وجود تاکید منابع شیعه و سنی بر شیعه بودنش سمت‌هایی را از سوی امویان در مشت داشته میباشد. سهیم بن اعور در پیکار‌های جمل و صفین از یاران امام علی(ع) بود. وی قبل از اتفاق عاشورا نیز کوشش داشت با ترور عبیدالله بن زیاد مورد احاطه امام حسین(ع) بر حکومت را آماده مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد سازد.

نسب
سهم دار پسر حارث دارای اسم و رسم به اعور فرزند مخلوق یغوث فرزند خلف پسر سلمه فرزند دَهی از تیره‌های گسترده خاندان مذحج بود.[۱]

آشنایی طومار
با وجود آوازه سهیم در منابع رجالی-تاریخی داده ها چندانی از معاش او در مشت وجود ندارد. از اسم مامان، زادگاه و قسمت‌های عمده‌ای از زمان معاش او در منابع آدرس نمی‌اقتدار یافت و بیشتر منابع به تفصیل چندین رخداد اساسی تاریخی در معاش او پرداخته‌اند. بعضی از منابع، اسم او را در زمره شاعران بصره بیان آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد کرده‌اند.[۲]

اسم خاندان او نیز در گروهی از منابع همدان مذکور[۳] که با اعتنا به آنچه در نسب او بیان شد و با پیش بینی این نکته که همدانیان در کوفه مستقر بودند و مطابق آن چه که سهم دار هنگام ملازمت و همراهی با عبیدالله بن زیاد در ورود به کوفه میهمان هانی بن عروه شد، نسب همدانی او درست به لحاظ رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد نمیرسد.[مستلزم منبع]

مذهب و کار‌های سیاسی
بیشتر منابع سهم دار را از شیعه‌ها امام علی(ع) بر شمرده‌اند.[۴] سهم دار همینطور در برخی از منابع با عبارت‌هایی زیرا: از خاصیت امام علی(ع)[۵]، از بزرگان تشیع،[۶] شدید التشیع[۷]، دوست‌دار امام علی(ع)، شیعه او، کبیر المنزله و جلیل القدر[۸] تعریف شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد شد‌ه‌است.

نکته حائض اهمیت درباره سهم دار عدم سازش بعضی از عمل‌های سیاسی او با توصیفات حافظه شد‌ه‌است. رفاقت او با عبیدالله بن زیاد[۹]، والی بودن او در عصر عثمان،[۱۰] و ولایت کرمان در عصر معاویه با فرمان عبیدالله بن زیاد[۱۱] به عنوان مثال این عمل‌ها میباشد.

همچنبین بعضی از منابع از دیدار سهم دار با قدمت بن خطاب حرف رانده‌اند سوای این که به جزئیات این دیدار اشاره‌ای نمایند.[۱۲]

کارگزار امویان
سهم دار در عصر عثمان و به سال ۳۱ قمری از سوی عبدالله بن عامر برای مدتی والی اصطخر در ایالت عجم شد و مسجدی نیز در آنجا سازه بنیان.[۱۳] بیان کننده سهیم با عبیدالله بن زیاد رفاقت داشته میباشد و به همین سبب ساز در سال ۵۹ق از سوی او به ولایت منطقه کرمان منصوب گردیده بود.[۱۴]

سهیم در زمان امام علی(ع)
سهیم در مبارزه‌های جمل و صفین در سپاه علی(ع) میجنگید.[۱۵] او پس از پیکار جمل و بیعت عموم بصره باامام علی همپا بعضی از احاطه بصره حضرت را بدرقه کرد.[۱۶] پیرو او در حالی که سرکردگی احاطه بصره را ذمه ‌دار بود همپا با ابن عباس به نخیله محل تجمع سپاهیان امام علی رفت.[۱۷] سهم دار دراین جا رابط در بین امام و عموم بصره بود و آن‌ها‌را برای شنیدن سخنان امام گرد آورد.[۱۸] از سایر اقدامات سهیم پس از نبرد جمل ملازمت با جاریه بن قدامه سعدی در سرکوب ابن حضرمی بود که از سوی معاویه به عذر خونخواهی عثمان بخشی از بصره را به تصرف خود درآورده بود. در‌این پیکار ابن حضرمی ناکامی خورد و کشته شد.[۱۹]

ملازمت با معقل بن قیس ریاحی در سرکوب خوارج کوفه نیز از سایر عمل‌های سهیم در‌این زمانه بود.[۲۰] سهم دار در نزاع صفین نیز حضوری فعال داشت و در سخنانی حماسی عموم را به پیکار با معاویه و خودداری از صلح با وی تشویق کرد.[۲۱] از کار‌های سهم دار در زمان امام حسن(ع) خبری در چنگ وجود ندارد.

دیدار با معاویه
مثلا رویدادها معاش سهیم که رفلکس عظیم‌ای در منابع متفاوت داشته میباشد دیدار او با معاویه پسر ابوسفیان میباشد. منابع به فرصت این دیدار که بیان کننده در کاخ معاویه روی داده اشاره‌ای نکرده‌اند. ابن جوزی در بیان رویدادها سال ۵۹ق از دیدار ابن زیاد با معاویه در همین سال با ملازمت عده ای از تسلط بصره خبر داده[۲۲] که ممکن میباشد جریان دیدار سهم دار با معاویه در همین فرصت روی داده باشد.

مبتنی بر این گزارش‌ها معاویه که به دلیل حفاظت سهم دار از امام علی(ع) کینه او را به دل داشت با سخره به دست آوردن اسم سهیم و کنیه پدرش تلاش کرد او‌را تحقیر نماید. سهیم نیز با جسارت خاصی رویارویی به مثل کرده و اسم معاویه و بابا و مادرش را به استهزاء گرفت و قطعه شعری نیز در مذمت معاویه سرود. جمله ها رد و بدل گردیده در بین آن دو به سیرتکامل‌های مختلفی اورده شده که برخی از آن ها بیشتر نشانگر تمایلات سیاسی اعتقادی نویسندگان این کتاب‌ها هستند.[۲۳]

نکته حائض اهمیت وجود نقل‌های کلیشه‌ای و شبیه در منابع تاریخی باعنوان حلم معاویه میباشد که بر پایه ی این حکایت‌ها معاندان معاویه دیدارهایی با او داشته‌اند و سخنان تندی را در رده مذمت و عیب گیری نقص‌ کرده‌اند و معاویه با تساهل و تسامح با آن‌ها واکنش نموده است. با اعتنا به صورت‌گیری منابع در عصر عباسیان گزارش‌های این چنینی می بایست با تمرکز بیشتری پژوهش شوند.[مستلزم منبع]

نقشه ترور عبیدالله بن زیاد
رخداد اساسی دیگر در معاش سهم دار که گزینه اعتنا بیشتر منابع قرار گرفته میباشد طرح ترور عبید الله بن زیاد میباشد. رفاقت عبیدالله با سهیم سبب ساز شد تا وقتیکه عبیدالله ولایت کوفه را ذمه ‌دار شد سهم دار با عده ای از تسلط همدم او عازم آن شهر خواهد شد.[۲۴] سهیم و همراهانش با این تصور که امام حسین (ع) راهی کوفه میباشد همت داشتند با تولید تأخیر در تکان ابن زیاد امام زودتر وارد کوفه خواهد شد اما ابن زیاد بی‌اعتنا به آن‌ها با شتاب وارد کوفه شد.[۲۵]

سهم دار در کوفه بیمار گردیده و وارد منزل هانی بن عروه شد و زیرا عبیدالله قصد عیادت او را داشت توصیه اعطا کرد ترور عبیدالله بوسیله مسلم بن عقیل دیگر میهمان هانی به ایفا برسد، ولی این عمل شکل نگرفت. انگیزه عدم جاری ساختن ترور به سیرتکامل‌های متفاوتی نقل گردیده است: عدم رضایت هانی به کشته شدن ابن زیاد در منزل او[۲۶]، جلوگیری کردن زنی از زن‌های منزل هانی از این فرمان و تأسف شدید هانی از این واقعه،[۲۷] استناد مسلم بر حدیثی از فرستاده در نهی از قتل و ترور،[۲۸] دانستن غلام ابن زیاد به نقشه ترور[۲۹] از دلایل اعمال نشدن این نقشه نقل شده میباشد.

ابن کثیر انگیزه عدم اعمال نقشه را ترسو بودن مسلم ذکر می‌نماید[۳۰] که‌این دستور با شجاعت ذاتی بنی هاشم و اتفاق ها هنگام شهید شدن مسلم سازگار وجود ندارد و به لحاظ می رسد این چک رگه‌هایی از تعصب ضد شیعی تالیف کننده را به اکران گذارده میباشد. ابن اثیر قبل از نقل این حکایت داستانی شبیه بر طبق مریضی هانی و عیادت ابن زیاد از او و مخالفت هانی با توصیه ترور عبیدالله در منزل‌اش را نقل می‌نماید[۳۱] که با اعتنا به عدم وجود سوابق دوستی دربین ابن زیاد و هانی و شغل آشکار هانی در تامین از امام حسین به لحاظ این قصه ساختگی می آید. ابن سعد و به تاسی از او ذهبی از فراهم شدن سی نفر برای ترور ابن زیاد به هنگام عیادت او و عدم توفیق آن‌ها خبر داده‌اند که تایید آن یه خرده ایراد می‌کند.[۳۲]

مرگ
سهیم در سال ۶۰ هجری قمری و به مسافت تعدادی روز قبل از شهید شدن مسلم بن عقیل از جهان رفت.[۳۳] ابن زیاد بر لاشه او حاضر شد و بر آن نماز گزارد و لاشه او در آرامستان کوفه دفن شد.[۳۴] آورده شده پس از شهیدشدن مسلم بن عقیل و هانی بن عروه، عبیدالله بن زیاد از نقشه سهم دار برای ترور خویش باخبر شد و انگیزه عدم تخریب قبرستان کوفه و نبش قبر سهم دار را دفن پدرش زیاد در آن جا اظهار کرد.[۳۵]

فرزندان سهیم
منابع داده ها چندانی در امر خانواده سهم دار ارائه نداده‌اند. تنهابه اسم دو فرزند او به اسم‌های حوی[۳۶] و عبدالله[۳۷] اشاره شد‌ه‌است. عبدالله در قیام ابن اشعث کمپانی داشت و به دست حجاج بن یوسف ثقفی کارگزار امویان کشته شد.[۳۸]

سهیم بن اعور( درگذشت ۶۰ق ) از شیعه ها امام علی(ع) و از احاطه بصره در قرن اولیه هجری قمری میباشد. وی با وجود تاکید منابع شیعه و سنی بر شیعه بودنش سمت‌هایی را از سوی امویان در مشت داشته میباشد. سهیم بن اعور در پیکار‌های جمل و صفین از یاران امام علی(ع) بود. وی قبل از اتفاق عاشورا نیز کوشش داشت با ترور عبیدالله بن زیاد مورد احاطه امام حسین(ع) بر حکومت را آماده مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد سازد.

نسب
سهم دار پسر حارث دارای اسم و رسم به اعور فرزند مخلوق یغوث فرزند خلف پسر سلمه فرزند دَهی از تیره‌های گسترده خاندان مذحج بود.[۱]

آشنایی طومار
با وجود آوازه سهیم در منابع رجالی-تاریخی داده ها چندانی از معاش او در مشت وجود ندارد. از اسم مامان، زادگاه و قسمت‌های عمده‌ای از زمان معاش او در منابع آدرس نمی‌اقتدار یافت و بیشتر منابع به تفصیل چندین رخداد اساسی تاریخی در معاش او پرداخته‌اند. بعضی از منابع، اسم او را در زمره شاعران بصره بیان آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد کرده‌اند.[۲]

اسم خاندان او نیز در گروهی از منابع همدان مذکور[۳] که با اعتنا به آنچه در نسب او بیان شد و با پیش بینی این نکته که همدانیان در کوفه مستقر بودند و مطابق آن چه که سهم دار هنگام ملازمت و همراهی با عبیدالله بن زیاد در ورود به کوفه میهمان هانی بن عروه شد، نسب همدانی او درست به لحاظ رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد نمیرسد.[مستلزم منبع]

مذهب و کار‌های سیاسی
بیشتر منابع سهم دار را از شیعه‌ها امام علی(ع) بر شمرده‌اند.[۴] سهم دار همینطور در برخی از منابع با عبارت‌هایی زیرا: از خاصیت امام علی(ع)[۵]، از بزرگان تشیع،[۶] شدید التشیع[۷]، دوست‌دار امام علی(ع)، شیعه او، کبیر المنزله و جلیل القدر[۸] تعریف شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد شد‌ه‌است.

نکته حائض اهمیت درباره سهم دار عدم سازش بعضی از عمل‌های سیاسی او با توصیفات حافظه شد‌ه‌است. رفاقت او با عبیدالله بن زیاد[۹]، والی بودن او در عصر عثمان،[۱۰] و ولایت کرمان در عصر معاویه با فرمان عبیدالله بن زیاد[۱۱] به عنوان مثال این عمل‌ها میباشد.

همچنبین بعضی از منابع از دیدار سهم دار با قدمت بن خطاب حرف رانده‌اند سوای این که به جزئیات این دیدار اشاره‌ای نمایند.[۱۲]

کارگزار امویان
سهم دار در عصر عثمان و به سال ۳۱ قمری از سوی عبدالله بن عامر برای مدتی والی اصطخر در ایالت عجم شد و مسجدی نیز در آنجا سازه بنیان.[۱۳] بیان کننده سهیم با عبیدالله بن زیاد رفاقت داشته میباشد و به همین سبب ساز در سال ۵۹ق از سوی او به ولایت منطقه کرمان منصوب گردیده بود.[۱۴]

سهیم در زمان امام علی(ع)
سهیم در مبارزه‌های جمل و صفین در سپاه علی(ع) میجنگید.[۱۵] او پس از پیکار جمل و بیعت عموم بصره باامام علی همپا بعضی از احاطه بصره حضرت را بدرقه کرد.[۱۶] پیرو او در حالی که سرکردگی احاطه بصره را ذمه ‌دار بود همپا با ابن عباس به نخیله محل تجمع سپاهیان امام علی رفت.[۱۷] سهم دار دراین جا رابط در بین امام و عموم بصره بود و آن‌ها‌را برای شنیدن سخنان امام گرد آورد.[۱۸] از سایر اقدامات سهیم پس از نبرد جمل ملازمت با جاریه بن قدامه سعدی در سرکوب ابن حضرمی بود که از سوی معاویه به عذر خونخواهی عثمان بخشی از بصره را به تصرف خود درآورده بود. در‌این پیکار ابن حضرمی ناکامی خورد و کشته شد.[۱۹]

ملازمت با معقل بن قیس ریاحی در سرکوب خوارج کوفه نیز از سایر عمل‌های سهیم در‌این زمانه بود.[۲۰] سهم دار در نزاع صفین نیز حضوری فعال داشت و در سخنانی حماسی عموم را به پیکار با معاویه و خودداری از صلح با وی تشویق کرد.[۲۱] از کار‌های سهم دار در زمان امام حسن(ع) خبری در چنگ وجود ندارد.

دیدار با معاویه
مثلا رویدادها معاش سهیم که رفلکس عظیم‌ای در منابع متفاوت داشته میباشد دیدار او با معاویه پسر ابوسفیان میباشد. منابع به فرصت این دیدار که بیان کننده در کاخ معاویه روی داده اشاره‌ای نکرده‌اند. ابن جوزی در بیان رویدادها سال ۵۹ق از دیدار ابن زیاد با معاویه در همین سال با ملازمت عده ای از تسلط بصره خبر داده[۲۲] که ممکن میباشد جریان دیدار سهم دار با معاویه در همین فرصت روی داده باشد.

مبتنی بر این گزارش‌ها معاویه که به دلیل حفاظت سهم دار از امام علی(ع) کینه او را به دل داشت با سخره به دست آوردن اسم سهیم و کنیه پدرش تلاش کرد او‌را تحقیر نماید. سهیم نیز با جسارت خاصی رویارویی به مثل کرده و اسم معاویه و بابا و مادرش را به استهزاء گرفت و قطعه شعری نیز در مذمت معاویه سرود. جمله ها رد و بدل گردیده در بین آن دو به سیرتکامل‌های مختلفی اورده شده که برخی از آن ها بیشتر نشانگر تمایلات سیاسی اعتقادی نویسندگان این کتاب‌ها هستند.[۲۳]

نکته حائض اهمیت وجود نقل‌های کلیشه‌ای و شبیه در منابع تاریخی باعنوان حلم معاویه میباشد که بر پایه ی این حکایت‌ها معاندان معاویه دیدارهایی با او داشته‌اند و سخنان تندی را در رده مذمت و عیب گیری نقص‌ کرده‌اند و معاویه با تساهل و تسامح با آن‌ها واکنش نموده است. با اعتنا به صورت‌گیری منابع در عصر عباسیان گزارش‌های این چنینی می بایست با تمرکز بیشتری پژوهش شوند.[مستلزم منبع]

نقشه ترور عبیدالله بن زیاد
رخداد اساسی دیگر در معاش سهم دار که گزینه اعتنا بیشتر منابع قرار گرفته میباشد طرح ترور عبید الله بن زیاد میباشد. رفاقت عبیدالله با سهیم سبب ساز شد تا وقتیکه عبیدالله ولایت کوفه را ذمه ‌دار شد سهم دار با عده ای از تسلط همدم او عازم آن شهر خواهد شد.[۲۴] سهیم و همراهانش با این تصور که امام حسین (ع) راهی کوفه میباشد همت داشتند با تولید تأخیر در تکان ابن زیاد امام زودتر وارد کوفه خواهد شد اما ابن زیاد بی‌اعتنا به آن‌ها با شتاب وارد کوفه شد.[۲۵]

سهم دار در کوفه بیمار گردیده و وارد منزل هانی بن عروه شد و زیرا عبیدالله قصد عیادت او را داشت توصیه اعطا کرد ترور عبیدالله بوسیله مسلم بن عقیل دیگر میهمان هانی به ایفا برسد، ولی این عمل شکل نگرفت. انگیزه عدم جاری ساختن ترور به سیرتکامل‌های متفاوتی نقل گردیده است: عدم رضایت هانی به کشته شدن ابن زیاد در منزل او[۲۶]، جلوگیری کردن زنی از زن‌های منزل هانی از این فرمان و تأسف شدید هانی از این واقعه،[۲۷] استناد مسلم بر حدیثی از فرستاده در نهی از قتل و ترور،[۲۸] دانستن غلام ابن زیاد به نقشه ترور[۲۹] از دلایل اعمال نشدن این نقشه نقل شده میباشد.

ابن کثیر انگیزه عدم اعمال نقشه را ترسو بودن مسلم ذکر می‌نماید[۳۰] که‌این دستور با شجاعت ذاتی بنی هاشم و اتفاق ها هنگام شهید شدن مسلم سازگار وجود ندارد و به لحاظ می رسد این چک رگه‌هایی از تعصب ضد شیعی تالیف کننده را به اکران گذارده میباشد. ابن اثیر قبل از نقل این حکایت داستانی شبیه بر طبق مریضی هانی و عیادت ابن زیاد از او و مخالفت هانی با توصیه ترور عبیدالله در منزل‌اش را نقل می‌نماید[۳۱] که با اعتنا به عدم وجود سوابق دوستی دربین ابن زیاد و هانی و شغل آشکار هانی در تامین از امام حسین به لحاظ این قصه ساختگی می آید. ابن سعد و به تاسی از او ذهبی از فراهم شدن سی نفر برای ترور ابن زیاد به هنگام عیادت او و عدم توفیق آن‌ها خبر داده‌اند که تایید آن یه خرده ایراد می‌کند.[۳۲]

مرگ
سهیم در سال ۶۰ هجری قمری و به مسافت تعدادی روز قبل از شهید شدن مسلم بن عقیل از جهان رفت.[۳۳] ابن زیاد بر لاشه او حاضر شد و بر آن نماز گزارد و لاشه او در آرامستان کوفه دفن شد.[۳۴] آورده شده پس از شهیدشدن مسلم بن عقیل و هانی بن عروه، عبیدالله بن زیاد از نقشه سهم دار برای ترور خویش باخبر شد و انگیزه عدم تخریب قبرستان کوفه و نبش قبر سهم دار را دفن پدرش زیاد در آن جا اظهار کرد.[۳۵]

فرزندان سهیم
منابع داده ها چندانی در امر خانواده سهم دار ارائه نداده‌اند. تنهابه اسم دو فرزند او به اسم‌های حوی[۳۶] و عبدالله[۳۷] اشاره شد‌ه‌است. عبدالله در قیام ابن اشعث کمپانی داشت و به دست حجاج بن یوسف ثقفی کارگزار امویان کشته شد.[۳۸]