مجله خبری مساجد

(درگذشت:۱۲۲ق) فرزند امام سجاد(ع) که در رهبری قیام علیه بنی‌امیه، فرصت امام درست گو علیه‌السلام شهید شد. گروهی از شیعه‌ها، معتقد به امامت وی شدند که به زیدیه پر اسم و رسم می‌باشند.زید قرائتی خاص در قرآن داشت و با تقیه مخالف بود و از اشخاصی که از شیخین برائت می‌جستند، بیزاری میکرد.[۱] وی عموم را به تقلید از کتاب و سنت و جهاد با ستمگران و مدد از محرومان و دستگیری مستمندان دعوت مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد می کرد.[۲]

نسب ،زید پسر امام سجاد(ع)، چهار‌مین امام شیعه‌ها میباشد. اسم مامان زید به طور‌های گوناگونی ضبط شد‌ه‌است: جیدا، جید، حیدان و حوراء. مختار ثقفی مامان زید را به سی هزار درهم خرید و به امام سجاد(ع) کادو کرد.[۳] وی فرزندان دیگری به اسم‌های علی، قدمت و خدیجه از امام سجاد(ع) به عالم آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد آورد.

ا‌لقاب و لقب ، لقب زید ابوالحسین بوده میباشد[۵]القا‌ب وی عبارتند از: زید شهید[۶] به خیال و خاطر اینکه در قیام علیه ظلم کشته شد. حلیف القرآن[۷] به خیال این که پیوسته سرگرم خواندن قرآن بود؛ زید الازیاد.[۸]کنایه از منزلت وی نسبت به زید بن حارثه، زید بن ارقم، زید بن حسن بن علی[۹] تاریخ به دنیا آمدن و درگذشت ، سال‌های ۷۵ق، ۷۸ق،[۱۰] ۷۹ق[۱۱]و ۸۰ق[۱۲] سال به دنیاآمدن او مذکور میباشد. وی در مدینه چشم به جهان رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد گشود.[۱۳]

راجع‌به سال شهید شدن وی نیز اختلاف میباشد. سال‌های ۱۲۰،[۱۴] ۱۲۱[۱۵] و ۱۲۲ قمری[۱۶] تحت عنوان سال شهیدشدن او نام برده میباشد. اساتید ، زید از پدرش (امام سجاد(ع)) و برادرش (امام باقر(ع)) و برادرزاده‌اش (امام درست گو(ع)) قصه نموده است[۱۷]. همینطور وی راوی از ابان بن عثمان بن عفان و عبیدالله بن ابی‌رافع بود. زید، نزد عروه بن زبیر بن عوام و واصل بن عطاء شاگردی نموده است.[۱۸] اگرچه از دید برخی، شاگردی او نزد واصل بن عطا هم به جهت انتساب وی به اهل بیت(ع) و هم به جهت هم‌سال بودن زید با واصل بن عطا گزینه شک و تردید شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد میباشد.[۱۹]

برخی، انگیزه تمایل زیدیه به مذهب اعتزال را شاگردی زید، نزد واصل بن عطاء میدانند. مناقشه‌ای در میان زید و برادرش، باقر(ع)، بر راز شاگردی زید نزد واصل بن عطاء و شرط‌درک کردن قیام در امامتِ امام (نک:باورهای زیدیه) انجام یافته میباشد.[۲۰] زید مباحثاتی با عبدالرحمن بن ابی لیلی، ابوحنیفه و سفیان ثوری داشته میباشد.[۲۱]

شاگردان
مالک کتاب الروض النضیر، اسم اشخاصی که از زید استخراج دانش کرده‌اند را بیان نموده است. تنی چند از آن‌ها به گستردن ذیل میباشد.

عیسی، محمد و یحیی؛ فرزندان زید
سلیمان بن مهران
سعید بن خیثم
ابو خالد کابلی
سلمة بن کهیل
ابن ابی زناد
مطالب بن زیاد
فضیل بن مرزوق
منصور بن معتمر
زبید یامی[۲۲]
راویان از زید
بعضی راویان از زید عبارتند از:

امام راستگو(ع)
محمد بن مسلم زهری
شعبة بن حجاج
عبدالرحمن بن أبی الزناد
عبدالرحمن بن حارث بن عیاش[۲۳]
و بسام صیرفی[۲۴]
"در منابع اهل سنت افرادی زیرا ترمذی، نسائی، ابو داوود، ابن ماجه و ابن حنبل از او نقل حدیث کرده‌اند."[۲۵]

اثر ها منسوب به زید
کتاب «المجموع فی الفقه» به قصه ابوخالد واسطی از زید، منسوب به زید بن علی میباشد.[۲۶] این کتاب مشهورترین تاثیر منسوب به وی بوده و شروحی نیز بر آن درج شده میباشد.

دیگر کتاب ها مذکور برای زید عبارتند از تعبیروتفسیر غریب القرآن المجید، خبر ها زید بن علی.[۲۷] ثبت الإمامة، مناسک یا این که منسک الحج، قراءة زید بن علی، رسالة فی الجدل مع المرجئة، کتاب الصفوة، رسالة فی حقوق و دستمزد اللّه[۲۸]، و کتاب فی الرد علی القدریة اینجانب القرآن[۲۹].

قیام زید
نوشته‌علمیٔ مهم: قیام زید بن علی
زید در شب چهارشنبه ۱ صفر سال ۱۲۲هجری قمری قیام کرد. سازه بود قیام وی دیرتر از این تاریخ شکل گیرد ولی به جهت کشته‌شدن دو بدن از یارانش و احتمال اینکه به آن‌ها شبیخون زده گردد قیام آن ها در تاریخ نام برده واقع شد. فرمان‌دار کوفه که از قیام زید آگاه گردیده بود عموم را در مسجد کوفه توده کرد و با بستن درها، عملا آنها را زندانی کرد تا نتوانند به سپاه زید بپیوندند. از این رو از پنجاه هزار نفری که با زید بیعت کرده بودند، صرفا ۲۸۰ نفر و به نقلی ۳۰۰ نفر فضا او‌را گرفته بودند.[۳۰] شعار سپاهیان زید یا این که منصور امت بود[۳۱]

زید قبل از قیام، ده ماه در کوفه و بصره مخفیانه عموم را به قیام و بیعت با خویش دعوت کرد[۳۲] نقل شد‌ه‌است در‌این بازه زمانی پنجاه هزار نفر از کوفیان با وی بیعت کردند.[۳۳] نقل شده زید طومار‌ای برای ابوحنیفه ارسال کرد و او‌را به امداد خویش و جهاد بر ضد حکومت بنی امیه دعوت نمود. ابوحنیفه نیز برای زید امداد مالی رسول با تجهیزات خویش او‌را کمک بخشید.[۳۴]
عاقبت بعد از دو روز زد خورد بین سپاه اندک زید و سپاه اموی، تیری به پیشانی زید اصابت کرد و در تاثیر آن به شهید شدن رسید.[۴۱] یارانش برای مصون ماندن لاشه زید از تعدی معاند، آن را شبانه و مخفیانه دفن کردند ولی معاند از آن مطلع شد. امویان لاشه زید را خارج کشیده سرش را از بدنش جداگانه کرده، به شام نزد هشام بن عبدالملک فرستادند و بدنش را به‌دار آویختند.

نقل شد‌ه‌است که رمز زید بعد از شام به مصر نبی شد. در مصر بقاع‌ای به راز زید بن علی منسوب میباشد.[۴۲] ولی تن او تا فرصت مرگ هشام بر‌ دار ماند و بعداز آن به دستور ولید بن یزید، لاشه را از‌ دار تحت آوردند و سوزاندند و خاکسترش را بر باد دادند.[۴۳] طبق روایتی از ابوحمزه ثمالی، امام سجاد(ع) هنگامی که زید هنوز کودکی بود کشته شدن و جزییاتش را پیشگویی کرده گریسته میباشد. [۴۴][یادداشت ۱]

امام راست گو(ع) و قیام زید
بخش اعظمی از علمای شیعه به عنوان مثال شهید اولیه در القواعد، مامقانی در تنقیح المقال، خوئی در معجم رجال الحدیث و همینطور سید علی خان شیرازی در ریاض السالکین، مطهری(۱۲۹۸-۱۳۵۸ش.) معتقدند قیام زید به اجازه امام راستگو(ع) بوده میباشد.

(درگذشت:۱۲۲ق) فرزند امام سجاد(ع) که در رهبری قیام علیه بنی‌امیه، فرصت امام درست گو علیه‌السلام شهید شد. گروهی از شیعه‌ها، معتقد به امامت وی شدند که به زیدیه پر اسم و رسم می‌باشند.زید قرائتی خاص در قرآن داشت و با تقیه مخالف بود و از اشخاصی که از شیخین برائت می‌جستند، بیزاری میکرد.[۱] وی عموم را به تقلید از کتاب و سنت و جهاد با ستمگران و مدد از محرومان و دستگیری مستمندان دعوت مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد می کرد.[۲]

نسب ،زید پسر امام سجاد(ع)، چهار‌مین امام شیعه‌ها میباشد. اسم مامان زید به طور‌های گوناگونی ضبط شد‌ه‌است: جیدا، جید، حیدان و حوراء. مختار ثقفی مامان زید را به سی هزار درهم خرید و به امام سجاد(ع) کادو کرد.[۳] وی فرزندان دیگری به اسم‌های علی، قدمت و خدیجه از امام سجاد(ع) به عالم آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد آورد.

ا‌لقاب و لقب ، لقب زید ابوالحسین بوده میباشد[۵]القا‌ب وی عبارتند از: زید شهید[۶] به خیال و خاطر اینکه در قیام علیه ظلم کشته شد. حلیف القرآن[۷] به خیال این که پیوسته سرگرم خواندن قرآن بود؛ زید الازیاد.[۸]کنایه از منزلت وی نسبت به زید بن حارثه، زید بن ارقم، زید بن حسن بن علی[۹] تاریخ به دنیا آمدن و درگذشت ، سال‌های ۷۵ق، ۷۸ق،[۱۰] ۷۹ق[۱۱]و ۸۰ق[۱۲] سال به دنیاآمدن او مذکور میباشد. وی در مدینه چشم به جهان رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد گشود.[۱۳]

راجع‌به سال شهید شدن وی نیز اختلاف میباشد. سال‌های ۱۲۰،[۱۴] ۱۲۱[۱۵] و ۱۲۲ قمری[۱۶] تحت عنوان سال شهیدشدن او نام برده میباشد. اساتید ، زید از پدرش (امام سجاد(ع)) و برادرش (امام باقر(ع)) و برادرزاده‌اش (امام درست گو(ع)) قصه نموده است[۱۷]. همینطور وی راوی از ابان بن عثمان بن عفان و عبیدالله بن ابی‌رافع بود. زید، نزد عروه بن زبیر بن عوام و واصل بن عطاء شاگردی نموده است.[۱۸] اگرچه از دید برخی، شاگردی او نزد واصل بن عطا هم به جهت انتساب وی به اهل بیت(ع) و هم به جهت هم‌سال بودن زید با واصل بن عطا گزینه شک و تردید شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد میباشد.[۱۹]

برخی، انگیزه تمایل زیدیه به مذهب اعتزال را شاگردی زید، نزد واصل بن عطاء میدانند. مناقشه‌ای در میان زید و برادرش، باقر(ع)، بر راز شاگردی زید نزد واصل بن عطاء و شرط‌درک کردن قیام در امامتِ امام (نک:باورهای زیدیه) انجام یافته میباشد.[۲۰] زید مباحثاتی با عبدالرحمن بن ابی لیلی، ابوحنیفه و سفیان ثوری داشته میباشد.[۲۱]

شاگردان
مالک کتاب الروض النضیر، اسم اشخاصی که از زید استخراج دانش کرده‌اند را بیان نموده است. تنی چند از آن‌ها به گستردن ذیل میباشد.

عیسی، محمد و یحیی؛ فرزندان زید
سلیمان بن مهران
سعید بن خیثم
ابو خالد کابلی
سلمة بن کهیل
ابن ابی زناد
مطالب بن زیاد
فضیل بن مرزوق
منصور بن معتمر
زبید یامی[۲۲]
راویان از زید
بعضی راویان از زید عبارتند از:

امام راستگو(ع)
محمد بن مسلم زهری
شعبة بن حجاج
عبدالرحمن بن أبی الزناد
عبدالرحمن بن حارث بن عیاش[۲۳]
و بسام صیرفی[۲۴]
"در منابع اهل سنت افرادی زیرا ترمذی، نسائی، ابو داوود، ابن ماجه و ابن حنبل از او نقل حدیث کرده‌اند."[۲۵]

اثر ها منسوب به زید
کتاب «المجموع فی الفقه» به قصه ابوخالد واسطی از زید، منسوب به زید بن علی میباشد.[۲۶] این کتاب مشهورترین تاثیر منسوب به وی بوده و شروحی نیز بر آن درج شده میباشد.

دیگر کتاب ها مذکور برای زید عبارتند از تعبیروتفسیر غریب القرآن المجید، خبر ها زید بن علی.[۲۷] ثبت الإمامة، مناسک یا این که منسک الحج، قراءة زید بن علی، رسالة فی الجدل مع المرجئة، کتاب الصفوة، رسالة فی حقوق و دستمزد اللّه[۲۸]، و کتاب فی الرد علی القدریة اینجانب القرآن[۲۹].

قیام زید
نوشته‌علمیٔ مهم: قیام زید بن علی
زید در شب چهارشنبه ۱ صفر سال ۱۲۲هجری قمری قیام کرد. سازه بود قیام وی دیرتر از این تاریخ شکل گیرد ولی به جهت کشته‌شدن دو بدن از یارانش و احتمال اینکه به آن‌ها شبیخون زده گردد قیام آن ها در تاریخ نام برده واقع شد. فرمان‌دار کوفه که از قیام زید آگاه گردیده بود عموم را در مسجد کوفه توده کرد و با بستن درها، عملا آنها را زندانی کرد تا نتوانند به سپاه زید بپیوندند. از این رو از پنجاه هزار نفری که با زید بیعت کرده بودند، صرفا ۲۸۰ نفر و به نقلی ۳۰۰ نفر فضا او‌را گرفته بودند.[۳۰] شعار سپاهیان زید یا این که منصور امت بود[۳۱]

زید قبل از قیام، ده ماه در کوفه و بصره مخفیانه عموم را به قیام و بیعت با خویش دعوت کرد[۳۲] نقل شد‌ه‌است در‌این بازه زمانی پنجاه هزار نفر از کوفیان با وی بیعت کردند.[۳۳] نقل شده زید طومار‌ای برای ابوحنیفه ارسال کرد و او‌را به امداد خویش و جهاد بر ضد حکومت بنی امیه دعوت نمود. ابوحنیفه نیز برای زید امداد مالی رسول با تجهیزات خویش او‌را کمک بخشید.[۳۴]
عاقبت بعد از دو روز زد خورد بین سپاه اندک زید و سپاه اموی، تیری به پیشانی زید اصابت کرد و در تاثیر آن به شهید شدن رسید.[۴۱] یارانش برای مصون ماندن لاشه زید از تعدی معاند، آن را شبانه و مخفیانه دفن کردند ولی معاند از آن مطلع شد. امویان لاشه زید را خارج کشیده سرش را از بدنش جداگانه کرده، به شام نزد هشام بن عبدالملک فرستادند و بدنش را به‌دار آویختند.

نقل شد‌ه‌است که رمز زید بعد از شام به مصر نبی شد. در مصر بقاع‌ای به راز زید بن علی منسوب میباشد.[۴۲] ولی تن او تا فرصت مرگ هشام بر‌ دار ماند و بعداز آن به دستور ولید بن یزید، لاشه را از‌ دار تحت آوردند و سوزاندند و خاکسترش را بر باد دادند.[۴۳] طبق روایتی از ابوحمزه ثمالی، امام سجاد(ع) هنگامی که زید هنوز کودکی بود کشته شدن و جزییاتش را پیشگویی کرده گریسته میباشد. [۴۴][یادداشت ۱]

امام راست گو(ع) و قیام زید
بخش اعظمی از علمای شیعه به عنوان مثال شهید اولیه در القواعد، مامقانی در تنقیح المقال، خوئی در معجم رجال الحدیث و همینطور سید علی خان شیرازی در ریاض السالکین، مطهری(۱۲۹۸-۱۳۵۸ش.) معتقدند قیام زید به اجازه امام راستگو(ع) بوده میباشد.