(۱۴۵-۲۰۸ق) از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و دختر حسن بن زید بن حسن میباشد. منابع تاریخی، اورا از زنان عبادت کننده، خداپرست، محدّث، درستکار و حافظ قرآن شمردهاند. او همسر اسحاق مؤتمن فرزند امام راست گو(ع) بود. سیده نفیسه که برای زیارت قبر حضرت ابراهیم(ع) به مصر هجرت کرده بود، با سماجت عموم در مصر اقامت گزید و تا نقطه پايان قدمت در آنجا ماند. در برخی منابع کرامتهایی مانند شفای مریض و رهانیدن مصر و رود نیل از خشکسالی به سیده نفیسه منسوب شده مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
سیده نفیسه با تعبیر و تفسیر و حدیث آشنا بود به همین استدلال بعضی از عالمان حدیث برای مثال محمد بن ادریس شافعی و احمد بن حنبل در مجالس نقل حدیث وی کمپانی و از وی ماجرا میکردند. نفیسهخاتون در رمضان سال ۲۰۸ق از عالم رفت. اسحاق مؤتمن قصد جابجایی لاشه همسرش را به مدینه داشت؛ البته به درخواست همسایه مصر اورا در همانجا دفن کرد. بقاع وی در قاهره زیارتگاه مسلمانها آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد
وصلت، نفیسهخاتون با اسحاق بن جعفر دارای اسم و رسم به اسحاق مؤتمن، فرزند امام درستگو(ع) وصلت کرد.[۸] بعضا منابع متأخر سن اورا به هنگام تزویج ۱۵ سال دانستهاند.[۹] اسحاق مؤتمن، شخصی ثقه در نقل حدیث[۱۰] و از شاهدان وصیت امام هفتم درباره فرزندش امام رضا(ع) بوده میباشد.[۱۱] نفیسه دو فرزند به اسم قاسم و امکلثوم برای اسحاق بن جعفر به جهان رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد آورد.
نفیسهخاتون در مکه دیده به جهان گشود و در مدینه پروش یافت.[۱] گفتهاند منزلای که نفیسه در مدینه در آن معاش می کرد، در غرب مدینه و مقابل منزلای بود که به امام راست گو(ع) وابستگی داشت.[۲] در کتاب الدر المنثور فی طبقات ربات الخدور، از کتاب اسعاف الراغبین اورده شده که نفیسه در سال ۱۴۵ق متولد گردیدهاست.[۳]عزیز الله عطاردی به دنیاآمدن اورا در ۱۱ ربیعالاول به عبارتی سال بیان نموده شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد است.[۴]
نسبش از جانب بابا با سه واسطه به امام حسن مجتبی(ع) میرسد.[۵] پدرش حسن بن زید از جانب منصور عباسی ۵ سال حکم کننده مدینه بود ولی اورا برکنار و زندانی کرد.[۶] مقریزی از کتاب الروضة الانیسه بفضل مشهد السیده نفیسه، نقل کرده که مادرش ام ولد بود.[۷]
در کتاب الدر المنثور فی طبقات ربات الخدور از کتاب المزارات سخاوی اورده شده که نفیسه خاتون در سال ۱۹۳ق بعد از جاری ساختن مناسک حج با همسرش برای زیارت قبر حضرت ابراهیم(ع) به بیتالمقدس رفت آن گاه به مصر آمد عموم مصر از وی استقبال کردند و اورا آغاز در منزل بازرگان تعالی مصر به اسم جمال الدین بن عبدالله بن جَصّاص سکونت دادند گفتهاند عموم متعددی از مصر و دور و اطراف آن به خیال و خاطر شفای دختر یهودی توسط او، به قصد تبرک نزد وی میآمدند وی قصد کرد که از مصر به حجاز نقل جای نماید، عموم مصر از حکم دهنده مصر خواستند که او را از رفتن به حجاز پشیمان نماید. او به حکم دهنده مصر اعلامکرد اینجانب زنی ضعیف هستم و از عبادت خداوند گشوده باقیماندهام و محل سکونتم خرد میباشد و ظرفیت این تمامی جمعیت را ندارد حکم کننده مصر منزلای را که در درب السباع داشت به او داد و از وی خواست دو روز را در هفته برای عموم تخصیص دهد و روزهای دیگر را به عبادت بپردازد نفیسه روزهای روز شنبه و چهارشنبه را به عموم تخصیص بخشید و برای مدام در مصر سکونت کرد.[۱۳]
رده معنوی و علمی
زرکلی از سیده نفیسه با اوصافی همانند تقیه، صالحه و عالمة بالتفسیر و الحدیث خاطر نموده است.[۱۴] نفیسةالدارین، نفیسةالطاهره، نفیسةالعابده، نفیسةالمصریه و نفیسةالمصریین[۱۵] از سایر القابی میباشد که با آن تعریف شدهاست.
رده معنوی
بعضی گزارشها از عبادت، زهدوتقوا و سخاوت سیده نفیسه کلام گفتهاند و آوردهاند که وی فرآورده متعددی داشت و به عموم به ویژه درماندگان و بیماران یاری می کرد.[۱۶] او ۳۰ هجرت حج رفته بود.[۱۷] به نقل از منابع اهل تهجد بود و بسیار روزه میگرفت.[۱۸] همینطور آورده شده که او قبری را برای خویش حفر کرده بود که هر روز باطن آن می رفت نماز میگزارد و قرآن را ختم میکرد.[۱۹]یکصد و نود ختم قرآن در آن قبر نمود. و بعضی گفتهاند: دو هزار ختم؛ و برخی یکهزار و نهصد ختم. [۲۰] به نقل از ناسخ التواریخ، سیده نفیسه نزد همسایه مصر به مقام بالایی دست یافت.[۲۱] ابونصر بخاری گفته میباشد که عموم مصر برای ثابت دعاوی خویش به اسم نفیسهخاتون قسم حافظه مینمایند.[۲۲] بعضا از دانشمندان مصری، علاقمندی همسایه مصر به او را به خیال و خاطر معاش زاهدانهاش می دانند.[۲۳]
سیده نفیسه با قرآن انس داشت و حافظ آن بود.[۲۴] وی در اکنون تلاوت آیه[۲۵]«قل لمن ما فی السموات و الارض قل لله، کتاب ها علی نفسه الرحمه» [۲۶] یا این که آیه «لهم دارالسلام عند ربهم وهو البتهّهم بما کانوا یعملون»[۲۷] از جهان رفته میباشد.[۲۸]
منزلت علمی
سیده نفیسه با تعبیروتفسیر و حدیث آشنا بود[۲۹] بعضا از عالمان حدیث اورا نقل میکردند.[۳۰] محمد بن ادریس شافعی (یکی فقهای مذهبها چهارگانه اهل سنت) از وی حدیث دریافت میکرد[۳۱] و احمد بن حنبل(پیشوای حنابله) در مجالس نقل حدیث وی کمپانی می کرد.[۳۲] وقتی که محمد بن ادریس شافعی از جهان رفت لاشه اورا در خانه سیده نفیسه بردند و وی در نماز میت کمپانی کرد
در برخی منابع کرامتهایی مانند شفای مریض[۳۴] و رهانیدن مصر و رود نیل از خشکسالی[۳۵] به سیده نفیسه منسوب شده میباشد. جمال الدین بن تغری بُردی گفته میباشد که کرامتهای وی در تمامیجا دارای اسم و رسم میباشد.[۳۶] احمد ابوکف ملقب شدن نفیسه به کریمةالدارین را بدین استدلال می داند که عموم مصر از او در طی زنده بودن و بعد از مرگش کراماتی مشاهده کردند.[۳۷] در برخی منابع کرامتهایی بعداز مرگ او نیز نقل شدهاست.[۳۸] ذبیحالله محلاتی در ریاحین الشریعه بعداز آنکه کراماتی برای نفیسهخاتون بیان مینماید، منبع آنچه را که در تفصیلدرحال حاضر او بیان کرده کتاب ها اهلسنت و قابل خدشه می داند.[۳۹]
وفات و آرامگاه
نفیسهخاتون در رمضان سال ۲۰۸ق از جهان رفته میباشد.[۴۰] از زینب دختر یحیی مُتوَّج، برادرزاده نفیسه نقل گردیدهاست که نفیسه در ویّل روز رجب بیمار شد و بیماریاش تا دهه دوم ماه رمضان ادامه یافت.[۴۱] اسحاق مؤتمن میخواست لاشه همسرش را به مدینه برنده شود البته به درخواست هم محلی مصر اورا در همانجا دفن کرد.[۴۲] مقریزی گفته میباشد عموم مصر از اسحاق خواستند تا او را به خیال و خاطر برکت در مصر دفن نماید.[۴۳] ولی مبتنی بر بعضا منابع اسحاق نپذیرفت. هم محلی مصر نزد قاضی مصر رفتند و از وی خواستند اسحاق را از جابجایی لاشه همسرش به مدینه پشیمان نماید. واسطه قراردادن قاضی مؤثر واقع نشد٬ آنها اموالی را آماده کردند و به اسحاق دادند و از وی خواستند تا با درخواستشان موافقت نماید٬ البته اسحاق نپذیرفت. اما آخر و عاقبت به دفن همسرش در مصر رضایت اعطا کرد٬ گفتهاند اسحاق به منجر رؤیایی که چشم بود بدن به مراد عموم مصر بخشید. بنابر این رؤیا، فرستاده اکرم به وی گفته بود که همسرت را در همینجا به خاک بسپار.
(۱۴۵-۲۰۸ق) از نوادگان امام حسن مجتبی(ع) و دختر حسن بن زید بن حسن میباشد. منابع تاریخی، اورا از زنان عبادت کننده، خداپرست، محدّث، درستکار و حافظ قرآن شمردهاند. او همسر اسحاق مؤتمن فرزند امام راست گو(ع) بود. سیده نفیسه که برای زیارت قبر حضرت ابراهیم(ع) به مصر هجرت کرده بود، با سماجت عموم در مصر اقامت گزید و تا نقطه پايان قدمت در آنجا ماند. در برخی منابع کرامتهایی مانند شفای مریض و رهانیدن مصر و رود نیل از خشکسالی به سیده نفیسه منسوب شده مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
سیده نفیسه با تعبیر و تفسیر و حدیث آشنا بود به همین استدلال بعضی از عالمان حدیث برای مثال محمد بن ادریس شافعی و احمد بن حنبل در مجالس نقل حدیث وی کمپانی و از وی ماجرا میکردند. نفیسهخاتون در رمضان سال ۲۰۸ق از عالم رفت. اسحاق مؤتمن قصد جابجایی لاشه همسرش را به مدینه داشت؛ البته به درخواست همسایه مصر اورا در همانجا دفن کرد. بقاع وی در قاهره زیارتگاه مسلمانها آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد
وصلت، نفیسهخاتون با اسحاق بن جعفر دارای اسم و رسم به اسحاق مؤتمن، فرزند امام درستگو(ع) وصلت کرد.[۸] بعضا منابع متأخر سن اورا به هنگام تزویج ۱۵ سال دانستهاند.[۹] اسحاق مؤتمن، شخصی ثقه در نقل حدیث[۱۰] و از شاهدان وصیت امام هفتم درباره فرزندش امام رضا(ع) بوده میباشد.[۱۱] نفیسه دو فرزند به اسم قاسم و امکلثوم برای اسحاق بن جعفر به جهان رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد آورد.
نفیسهخاتون در مکه دیده به جهان گشود و در مدینه پروش یافت.[۱] گفتهاند منزلای که نفیسه در مدینه در آن معاش می کرد، در غرب مدینه و مقابل منزلای بود که به امام راست گو(ع) وابستگی داشت.[۲] در کتاب الدر المنثور فی طبقات ربات الخدور، از کتاب اسعاف الراغبین اورده شده که نفیسه در سال ۱۴۵ق متولد گردیدهاست.[۳]عزیز الله عطاردی به دنیاآمدن اورا در ۱۱ ربیعالاول به عبارتی سال بیان نموده شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد است.[۴]
نسبش از جانب بابا با سه واسطه به امام حسن مجتبی(ع) میرسد.[۵] پدرش حسن بن زید از جانب منصور عباسی ۵ سال حکم کننده مدینه بود ولی اورا برکنار و زندانی کرد.[۶] مقریزی از کتاب الروضة الانیسه بفضل مشهد السیده نفیسه، نقل کرده که مادرش ام ولد بود.[۷]
در کتاب الدر المنثور فی طبقات ربات الخدور از کتاب المزارات سخاوی اورده شده که نفیسه خاتون در سال ۱۹۳ق بعد از جاری ساختن مناسک حج با همسرش برای زیارت قبر حضرت ابراهیم(ع) به بیتالمقدس رفت آن گاه به مصر آمد عموم مصر از وی استقبال کردند و اورا آغاز در منزل بازرگان تعالی مصر به اسم جمال الدین بن عبدالله بن جَصّاص سکونت دادند گفتهاند عموم متعددی از مصر و دور و اطراف آن به خیال و خاطر شفای دختر یهودی توسط او، به قصد تبرک نزد وی میآمدند وی قصد کرد که از مصر به حجاز نقل جای نماید، عموم مصر از حکم دهنده مصر خواستند که او را از رفتن به حجاز پشیمان نماید. او به حکم دهنده مصر اعلامکرد اینجانب زنی ضعیف هستم و از عبادت خداوند گشوده باقیماندهام و محل سکونتم خرد میباشد و ظرفیت این تمامی جمعیت را ندارد حکم کننده مصر منزلای را که در درب السباع داشت به او داد و از وی خواست دو روز را در هفته برای عموم تخصیص دهد و روزهای دیگر را به عبادت بپردازد نفیسه روزهای روز شنبه و چهارشنبه را به عموم تخصیص بخشید و برای مدام در مصر سکونت کرد.[۱۳]
رده معنوی و علمی
زرکلی از سیده نفیسه با اوصافی همانند تقیه، صالحه و عالمة بالتفسیر و الحدیث خاطر نموده است.[۱۴] نفیسةالدارین، نفیسةالطاهره، نفیسةالعابده، نفیسةالمصریه و نفیسةالمصریین[۱۵] از سایر القابی میباشد که با آن تعریف شدهاست.
رده معنوی
بعضی گزارشها از عبادت، زهدوتقوا و سخاوت سیده نفیسه کلام گفتهاند و آوردهاند که وی فرآورده متعددی داشت و به عموم به ویژه درماندگان و بیماران یاری می کرد.[۱۶] او ۳۰ هجرت حج رفته بود.[۱۷] به نقل از منابع اهل تهجد بود و بسیار روزه میگرفت.[۱۸] همینطور آورده شده که او قبری را برای خویش حفر کرده بود که هر روز باطن آن می رفت نماز میگزارد و قرآن را ختم میکرد.[۱۹]یکصد و نود ختم قرآن در آن قبر نمود. و بعضی گفتهاند: دو هزار ختم؛ و برخی یکهزار و نهصد ختم. [۲۰] به نقل از ناسخ التواریخ، سیده نفیسه نزد همسایه مصر به مقام بالایی دست یافت.[۲۱] ابونصر بخاری گفته میباشد که عموم مصر برای ثابت دعاوی خویش به اسم نفیسهخاتون قسم حافظه مینمایند.[۲۲] بعضا از دانشمندان مصری، علاقمندی همسایه مصر به او را به خیال و خاطر معاش زاهدانهاش می دانند.[۲۳]
سیده نفیسه با قرآن انس داشت و حافظ آن بود.[۲۴] وی در اکنون تلاوت آیه[۲۵]«قل لمن ما فی السموات و الارض قل لله، کتاب ها علی نفسه الرحمه» [۲۶] یا این که آیه «لهم دارالسلام عند ربهم وهو البتهّهم بما کانوا یعملون»[۲۷] از جهان رفته میباشد.[۲۸]
منزلت علمی
سیده نفیسه با تعبیروتفسیر و حدیث آشنا بود[۲۹] بعضا از عالمان حدیث اورا نقل میکردند.[۳۰] محمد بن ادریس شافعی (یکی فقهای مذهبها چهارگانه اهل سنت) از وی حدیث دریافت میکرد[۳۱] و احمد بن حنبل(پیشوای حنابله) در مجالس نقل حدیث وی کمپانی می کرد.[۳۲] وقتی که محمد بن ادریس شافعی از جهان رفت لاشه اورا در خانه سیده نفیسه بردند و وی در نماز میت کمپانی کرد
در برخی منابع کرامتهایی مانند شفای مریض[۳۴] و رهانیدن مصر و رود نیل از خشکسالی[۳۵] به سیده نفیسه منسوب شده میباشد. جمال الدین بن تغری بُردی گفته میباشد که کرامتهای وی در تمامیجا دارای اسم و رسم میباشد.[۳۶] احمد ابوکف ملقب شدن نفیسه به کریمةالدارین را بدین استدلال می داند که عموم مصر از او در طی زنده بودن و بعد از مرگش کراماتی مشاهده کردند.[۳۷] در برخی منابع کرامتهایی بعداز مرگ او نیز نقل شدهاست.[۳۸] ذبیحالله محلاتی در ریاحین الشریعه بعداز آنکه کراماتی برای نفیسهخاتون بیان مینماید، منبع آنچه را که در تفصیلدرحال حاضر او بیان کرده کتاب ها اهلسنت و قابل خدشه می داند.[۳۹]
وفات و آرامگاه
نفیسهخاتون در رمضان سال ۲۰۸ق از جهان رفته میباشد.[۴۰] از زینب دختر یحیی مُتوَّج، برادرزاده نفیسه نقل گردیدهاست که نفیسه در ویّل روز رجب بیمار شد و بیماریاش تا دهه دوم ماه رمضان ادامه یافت.[۴۱] اسحاق مؤتمن میخواست لاشه همسرش را به مدینه برنده شود البته به درخواست هم محلی مصر اورا در همانجا دفن کرد.[۴۲] مقریزی گفته میباشد عموم مصر از اسحاق خواستند تا او را به خیال و خاطر برکت در مصر دفن نماید.[۴۳] ولی مبتنی بر بعضا منابع اسحاق نپذیرفت. هم محلی مصر نزد قاضی مصر رفتند و از وی خواستند اسحاق را از جابجایی لاشه همسرش به مدینه پشیمان نماید. واسطه قراردادن قاضی مؤثر واقع نشد٬ آنها اموالی را آماده کردند و به اسحاق دادند و از وی خواستند تا با درخواستشان موافقت نماید٬ البته اسحاق نپذیرفت. اما آخر و عاقبت به دفن همسرش در مصر رضایت اعطا کرد٬ گفتهاند اسحاق به منجر رؤیایی که چشم بود بدن به مراد عموم مصر بخشید. بنابر این رؤیا، فرستاده اکرم به وی گفته بود که همسرت را در همینجا به خاک بسپار.
رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ راهنمای کامل هماهنگی برای مراسم ختم و یادبود