شرایط در دربار
حسین بن روح در طول حیات محمد بن عثمان، نفوذ بالایی در دربار عباسی داشت و یاریهای مالی از منطقه مقامات دولتی به وی میرسید.[۲۱] بعد از ذمه دار شدن نیابت نیز در طول مقتدر عباسی در دستگاه عباسیان نفوذ داشت و آیتم احترام آنها بود. انگیزه این حالت وی از یک سو نفوذ قبیله نوبختی بود و از سوی دیگر وزارت ابوالحسن علی بن محمد از آل فرات که از طرف داران شیعه ها بودند.[۲۲] به گفته ام کلثوم دختر محمد بن عثمان، دراین بازه زمانی، اموالی از آل فرات به حسین بن روح می سید.[۲۳] از سایر دلایل منزلت حسین بن روح در دربار، موضع ها محتاطانه او دانسته گردیده که تلاش داشت خویش را از کودتاهای آن روزگار، مانند قرامطه بدور نگه مسجد الزهرا احمدآباد مشهد دارااست.[۲۴]
ولی با روی عمل وارد شدن حامد بن عباس در جایگاه وزارت که از معارضان شیعه تامین می کرد، مشکلاتی برای حسین بن روح پدی آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد د آمد.[۲۵]
نهفتهشدن
بعضا منابع از نهفتهشدن حسین بن روح، مدتی بعداز انتصاب به نیابت امام فرصت(عج) خبر دادهاند. زمان این عصر دقیقا معلوم وجود ندارد و احتمالاً در بین سالهای ۳۰۶ تا ۳۱۱ق، در روزگار وزارت حامد بن عباس بوده میباشد.[۲۶] سازه به نوشته روحانی طوسی، درین زمانه، محمد بن علی شلمغانی سفیر و رابط وی با عموم بود.[۲۷] داده ها چندانی از این عصر در اختیار رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد وجود ندارد.
زندانیشدن
حسین بن روح نوبختی از سال ۳۱۲ تا ۳۱۷ق، در زندان مقتدر، خلیفه عباسی حبس بود. در منابع شیعی دلیلی برای زندانیشدن وی بیان نشده البته بعضی دانشمندان مبتنی بر نقل اهل سنت، دو عهد و شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد پیمان را گفتهاند:
جلوگیری حسین بن روح از پرداخت اموال به دیوان حکومت
رابطه با قرامطه که آن طولانی بحرین مسلط بودند.[۲۸]
بعضی از دانشمندان، سبب ساز حبس اورا شهرتش در رده نیابت، رابطه با شیعه ها و مقبولیت وی در ساماندهی شرایط آن ها و گردآوریآوری طومارها و وجوهات و تسلیم آنان به حضرت مهدی(عج) دانستهاند.[۲۹] ولی بعضا نیز معتقدند دستگیری وی به سبب ساز دشمنی شلمغانی و به دست محسن بن علی بن فرات (پسر علی بن فرات وزیر و از دوستداران شلمغانی) در زمانه وزارت علی بن فرات در سالهای ۳۱۱ ۳۱۲ق صورت گرفته میباشد.[۳۰]
بعداز آزادی وی از زندان، به جهت وجود صورتهای سرشناس از قبیله نوبخت در حکومت که ردههای مهمی هم داشتند، دیگر کسی نتوانست مزاحمتی برای وی ساخت و ساز نماید.[۳۱]
ماجرای شلمغانی
نوشتهیعلمیٔ اساسی: شلمغانی
شلمغانی از عالمان شیعه در بغداد و از نزدیکان حسین بن روح بود. حسین بن روح بعد از انتصاب به منزلت نیابت، اورا نماینده قانونی خویش معرفی کرد و اداره کارها شیعه را به دست وی سپرد، تا جایی که در عصر معاش مخفیانه حسین بن روح، توقیعات امام فرصت به وسیله ابن روح و به دست شلمغانی صادر میشد.[۳۲] البته او، در روزها حبس حسین بن روح و با سوءاستفاده از وضعیت خویش، آغاز خویش را به مکان وی باب معرفی کرد و بعد ها مرتد شد و انحرافات عقیدتی پیدا کرد. با آشکار شدن انحراف او، حسین بن روح که در حبس بود، شیعه ها را از این دستور با خبر تشکیل داد و معاشرت با اورا ممانعت کرد تا اینکه در سال ۳۱۲ق توقیعی از سوی حضرت مهدی(عج) در لعن وی صادر شد.[۳۳]
رده علمی و کرامات
حسین بن روح کتابی در فقه به اسم التأدیب تألیف کرد و آن را برای تحلیل و نظرها به حوزه حدیثی قم ارسال کرد و از علمای آنجا خواست تا مواقعی را که برخلاف حیث آنها میباشد، یادآور شوند. علمای قم بعداز محاسبه محتوای کتاب، آن را جز در یک آیتم تأیید کردند و نزد او بازفرستادند.[۳۴]
او در زمانه نیابت، مناظراتی هم داشته که به شرح در منابع روایی آمده میباشد.[۳۵] جوابهایی که حسین بن روح به سؤالات مطرحگردیده دراین اظهارات داده، علامت از احاطه وی بر مسائل فقهی و همینطور رده علمی اوست.[۳۶]
وی روایاتی هم نقل نموده است.[۳۷] روحانی طوسی، زیارت رجبیه را به گزارش حسین بن روح نوبختی آورده میباشد.[۳۸]
کرامات
در بعضا منابع، کراماتی از حسین بن روح نقل گردیدهاست. وی گاه برای رفع شک وتردید طرف مقابل و گاه برای تأیید خودش، برخی اسرار را افشا و بعضی علائم را آشکار می کرد. طومار علی بن بابویه (بابا روحانی صدوق) به نائب سوم برای فرزنددار شدن و درخواست دعای حضرت حجت(عج)،[۳۹] یا این که طومار دیگری از ابنبابویه (بابا روحانی صدوق) برای مشخص کردن تکلیف خویش برای مهاجرت حج،[۴۰] خبر از مرگ احمد بن اسحاق قمی[۴۱] و خبر از شمش طلای گمشده به محمد بن حسن صیرفی[۴۲] از مثالهای آن میباشد.
جستارهای متعلق
مهدویت
غایب بودن امام فرصت
عثمان بن سعید عمری
علی بن محمد سمری
نیابت خاصه
شرایط در دربار
حسین بن روح در طول حیات محمد بن عثمان، نفوذ بالایی در دربار عباسی داشت و یاریهای مالی از منطقه مقامات دولتی به وی میرسید.[۲۱] بعد از ذمه دار شدن نیابت نیز در طول مقتدر عباسی در دستگاه عباسیان نفوذ داشت و آیتم احترام آنها بود. انگیزه این حالت وی از یک سو نفوذ قبیله نوبختی بود و از سوی دیگر وزارت ابوالحسن علی بن محمد از آل فرات که از طرف داران شیعه ها بودند.[۲۲] به گفته ام کلثوم دختر محمد بن عثمان، دراین بازه زمانی، اموالی از آل فرات به حسین بن روح می سید.[۲۳] از سایر دلایل منزلت حسین بن روح در دربار، موضع ها محتاطانه او دانسته گردیده که تلاش داشت خویش را از کودتاهای آن روزگار، مانند قرامطه بدور نگه مسجد الزهرا احمدآباد مشهد دارااست.[۲۴]
ولی با روی عمل وارد شدن حامد بن عباس در جایگاه وزارت که از معارضان شیعه تامین می کرد، مشکلاتی برای حسین بن روح پدی آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد د آمد.[۲۵]
نهفتهشدن
بعضا منابع از نهفتهشدن حسین بن روح، مدتی بعداز انتصاب به نیابت امام فرصت(عج) خبر دادهاند. زمان این عصر دقیقا معلوم وجود ندارد و احتمالاً در بین سالهای ۳۰۶ تا ۳۱۱ق، در روزگار وزارت حامد بن عباس بوده میباشد.[۲۶] سازه به نوشته روحانی طوسی، درین زمانه، محمد بن علی شلمغانی سفیر و رابط وی با عموم بود.[۲۷] داده ها چندانی از این عصر در اختیار رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد وجود ندارد.
زندانیشدن
حسین بن روح نوبختی از سال ۳۱۲ تا ۳۱۷ق، در زندان مقتدر، خلیفه عباسی حبس بود. در منابع شیعی دلیلی برای زندانیشدن وی بیان نشده البته بعضی دانشمندان مبتنی بر نقل اهل سنت، دو عهد و شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد پیمان را گفتهاند:
جلوگیری حسین بن روح از پرداخت اموال به دیوان حکومت
رابطه با قرامطه که آن طولانی بحرین مسلط بودند.[۲۸]
بعضی از دانشمندان، سبب ساز حبس اورا شهرتش در رده نیابت، رابطه با شیعه ها و مقبولیت وی در ساماندهی شرایط آن ها و گردآوریآوری طومارها و وجوهات و تسلیم آنان به حضرت مهدی(عج) دانستهاند.[۲۹] ولی بعضا نیز معتقدند دستگیری وی به سبب ساز دشمنی شلمغانی و به دست محسن بن علی بن فرات (پسر علی بن فرات وزیر و از دوستداران شلمغانی) در زمانه وزارت علی بن فرات در سالهای ۳۱۱ ۳۱۲ق صورت گرفته میباشد.[۳۰]
بعداز آزادی وی از زندان، به جهت وجود صورتهای سرشناس از قبیله نوبخت در حکومت که ردههای مهمی هم داشتند، دیگر کسی نتوانست مزاحمتی برای وی ساخت و ساز نماید.[۳۱]
ماجرای شلمغانی
نوشتهیعلمیٔ اساسی: شلمغانی
شلمغانی از عالمان شیعه در بغداد و از نزدیکان حسین بن روح بود. حسین بن روح بعد از انتصاب به منزلت نیابت، اورا نماینده قانونی خویش معرفی کرد و اداره کارها شیعه را به دست وی سپرد، تا جایی که در عصر معاش مخفیانه حسین بن روح، توقیعات امام فرصت به وسیله ابن روح و به دست شلمغانی صادر میشد.[۳۲] البته او، در روزها حبس حسین بن روح و با سوءاستفاده از وضعیت خویش، آغاز خویش را به مکان وی باب معرفی کرد و بعد ها مرتد شد و انحرافات عقیدتی پیدا کرد. با آشکار شدن انحراف او، حسین بن روح که در حبس بود، شیعه ها را از این دستور با خبر تشکیل داد و معاشرت با اورا ممانعت کرد تا اینکه در سال ۳۱۲ق توقیعی از سوی حضرت مهدی(عج) در لعن وی صادر شد.[۳۳]
رده علمی و کرامات
حسین بن روح کتابی در فقه به اسم التأدیب تألیف کرد و آن را برای تحلیل و نظرها به حوزه حدیثی قم ارسال کرد و از علمای آنجا خواست تا مواقعی را که برخلاف حیث آنها میباشد، یادآور شوند. علمای قم بعداز محاسبه محتوای کتاب، آن را جز در یک آیتم تأیید کردند و نزد او بازفرستادند.[۳۴]
او در زمانه نیابت، مناظراتی هم داشته که به شرح در منابع روایی آمده میباشد.[۳۵] جوابهایی که حسین بن روح به سؤالات مطرحگردیده دراین اظهارات داده، علامت از احاطه وی بر مسائل فقهی و همینطور رده علمی اوست.[۳۶]
وی روایاتی هم نقل نموده است.[۳۷] روحانی طوسی، زیارت رجبیه را به گزارش حسین بن روح نوبختی آورده میباشد.[۳۸]
کرامات
در بعضا منابع، کراماتی از حسین بن روح نقل گردیدهاست. وی گاه برای رفع شک وتردید طرف مقابل و گاه برای تأیید خودش، برخی اسرار را افشا و بعضی علائم را آشکار می کرد. طومار علی بن بابویه (بابا روحانی صدوق) به نائب سوم برای فرزنددار شدن و درخواست دعای حضرت حجت(عج)،[۳۹] یا این که طومار دیگری از ابنبابویه (بابا روحانی صدوق) برای مشخص کردن تکلیف خویش برای مهاجرت حج،[۴۰] خبر از مرگ احمد بن اسحاق قمی[۴۱] و خبر از شمش طلای گمشده به محمد بن حسن صیرفی[۴۲] از مثالهای آن میباشد.
جستارهای متعلق
مهدویت
غایب بودن امام فرصت
عثمان بن سعید عمری
علی بن محمد سمری
نیابت خاصه
رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ راهنمای کامل هماهنگی برای مراسم ختم و یادبود