درس دادن
نخودکی در مشهد بیشتر زمان ها خود را به عبادت، ریاضت، اعتکاف و زیارت قبور عرفا، مانند ابوعلی فارمدی، روحانی محمد عملَندِهی (معروف به پیر پالاندوز) (درگذشت:۱۰۳۷ق) و روحانی محمد مؤمن طی کرد. او با وجود عبادت بسیار، گاه در فقه و اصول و ریاضی ها، کتابهایی زیرا گستردن لمعه، معالم الدین و خلاصة الحساب را درس دادن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد می کرد.[۱۸]
علم ها ناآشنا
آورده شده میباشد نخودکی به علم ها ناآشنا نیز مسلط بود و درین فن شاگردانی داشت.[۱۹] پارهای از زمان هاِ وی نیز صرف پاسخگویی به سؤالات طالبان سیر و سلوک و دادن دعا و دوا به گرفتاران و بیمارانی میشد که از شهرهای بدور و در حدود وی مراجعه آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میکردند.[۲۰]
شاگردان و مریدان
بعضا از شاگردان و مریدان نخودکی عبارتند از: فرزندش علی مقدادی اصفهانی، عبدالنبی خراسانی، ذبیحالله امیر شهیدی، محمدحسین خراسانی، محمود حلبی، محمد احمدآبادی (دارای شهرت به طبیبزاده)، سید علی رضوی، و ابوالحسن رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد حافظیان.[۲۱]
سید شهاب الدین مرعشی نجفی و غلامرضا عرفانیان یزدی نیز ازشاگردان او در حدیث و مثلا اشخاصی بودند که از وی اجازۀ نقل حدیث گرفتند.[۲۲]
اثرها
تصویر روی جلد کتاب نشانه از بی نشانها
اثر ها نخودکی را فرزند او، مقدادی اصفهانی، در کتابی به اسم نماد از بی نشانهها، در دو مجلد، به چاپ رسانده، که مشتمل میباشد بر تعلیقهای بر کتاب تذکرة المتقین تاثیر روحانی محمد بهاری همدانی، طومارهایی به برخی از مریدان، تقریر برخی از مجالس او و رسالههایی با قضیههای بیشتر عرفانی و اخلاقی همانند توحید، ولایت و محبت اهل بیت (ع)، عشق و علاقه و محبت، زهدوتقوا و پارسایی، حقوق و دستمزد مسلمانها بر یکدیگر، دعا و شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد حالت استجابت آن، و اخلاص.[۲۳]
نخودکی کتابهای ارشادوراهنمایی البیان و اسرارنامۀ عطار نیشابوری را تصحیح و در ۱۳۵۵ق و ۱۳۵۶ق در طهران به چاپ رساند. وی همینطور کتاب ترجمه الصلاة، تاثیر ملا محسن سود کاشانی، را به یار و همدم تأویلاتی از خود دربارۀ نماز، چاپ کرد.[۲۴]
وی گاهی شعر نیز میسرود.[۲۵][یادداشت ۳]
آیا نخودکی به صوفیه میل داشت؟
از نخودکی کرامتهای بخش اعظمی نقل گردیده است.[۲۷] بعضی اورا قطب یا این که روحانی سلسله چشتیه [یادداشت ۴] معرفی و کنیه طریقتی او را عبدعلی دانستهاند. با این اکنون گفتهاند وی کسی را بدین سلسله دعوت نکرد.[۲۸] می گویند وی به درویشان خاکسار نیز عشق و علاقهمند بود و بیشتر شبهای آدینه به تکیۀ گنبد سبز، که محل اجتماع خاکساران بود، می رفت و با آن ها معاشرت میکرد.[۲۹] با این حالا، بعضی با استناد به سخنان و سیره نخودکی و نیز اظهارنظر بعضا از علمای شیعه دربارهاش بر این باورند که وی گرایشی به صوفیه نداشته میباشد.[۳۰]
از محمدتقی بهجت آورده شده که ظاهراً روضه خوان حسنعلی از آیتالله بروجردی تبعیت مینموده است و پسر حسنعلی نیز گفته میباشد: پدرم وجوه فقهی به اینجانب میبخشید و اینجانب میبردم و به آقای بروجردی میدادم.[۳۱]
درس دادن
نخودکی در مشهد بیشتر زمان ها خود را به عبادت، ریاضت، اعتکاف و زیارت قبور عرفا، مانند ابوعلی فارمدی، روحانی محمد عملَندِهی (معروف به پیر پالاندوز) (درگذشت:۱۰۳۷ق) و روحانی محمد مؤمن طی کرد. او با وجود عبادت بسیار، گاه در فقه و اصول و ریاضی ها، کتابهایی زیرا گستردن لمعه، معالم الدین و خلاصة الحساب را درس دادن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد می کرد.[۱۸]
علم ها ناآشنا
آورده شده میباشد نخودکی به علم ها ناآشنا نیز مسلط بود و درین فن شاگردانی داشت.[۱۹] پارهای از زمان هاِ وی نیز صرف پاسخگویی به سؤالات طالبان سیر و سلوک و دادن دعا و دوا به گرفتاران و بیمارانی میشد که از شهرهای بدور و در حدود وی مراجعه آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میکردند.[۲۰]
شاگردان و مریدان
بعضا از شاگردان و مریدان نخودکی عبارتند از: فرزندش علی مقدادی اصفهانی، عبدالنبی خراسانی، ذبیحالله امیر شهیدی، محمدحسین خراسانی، محمود حلبی، محمد احمدآبادی (دارای شهرت به طبیبزاده)، سید علی رضوی، و ابوالحسن رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد حافظیان.[۲۱]
سید شهاب الدین مرعشی نجفی و غلامرضا عرفانیان یزدی نیز ازشاگردان او در حدیث و مثلا اشخاصی بودند که از وی اجازۀ نقل حدیث گرفتند.[۲۲]
اثرها
تصویر روی جلد کتاب نشانه از بی نشانها
اثر ها نخودکی را فرزند او، مقدادی اصفهانی، در کتابی به اسم نماد از بی نشانهها، در دو مجلد، به چاپ رسانده، که مشتمل میباشد بر تعلیقهای بر کتاب تذکرة المتقین تاثیر روحانی محمد بهاری همدانی، طومارهایی به برخی از مریدان، تقریر برخی از مجالس او و رسالههایی با قضیههای بیشتر عرفانی و اخلاقی همانند توحید، ولایت و محبت اهل بیت (ع)، عشق و علاقه و محبت، زهدوتقوا و پارسایی، حقوق و دستمزد مسلمانها بر یکدیگر، دعا و شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد حالت استجابت آن، و اخلاص.[۲۳]
نخودکی کتابهای ارشادوراهنمایی البیان و اسرارنامۀ عطار نیشابوری را تصحیح و در ۱۳۵۵ق و ۱۳۵۶ق در طهران به چاپ رساند. وی همینطور کتاب ترجمه الصلاة، تاثیر ملا محسن سود کاشانی، را به یار و همدم تأویلاتی از خود دربارۀ نماز، چاپ کرد.[۲۴]
وی گاهی شعر نیز میسرود.[۲۵][یادداشت ۳]
آیا نخودکی به صوفیه میل داشت؟
از نخودکی کرامتهای بخش اعظمی نقل گردیده است.[۲۷] بعضی اورا قطب یا این که روحانی سلسله چشتیه [یادداشت ۴] معرفی و کنیه طریقتی او را عبدعلی دانستهاند. با این اکنون گفتهاند وی کسی را بدین سلسله دعوت نکرد.[۲۸] می گویند وی به درویشان خاکسار نیز عشق و علاقهمند بود و بیشتر شبهای آدینه به تکیۀ گنبد سبز، که محل اجتماع خاکساران بود، می رفت و با آن ها معاشرت میکرد.[۲۹] با این حالا، بعضی با استناد به سخنان و سیره نخودکی و نیز اظهارنظر بعضا از علمای شیعه دربارهاش بر این باورند که وی گرایشی به صوفیه نداشته میباشد.[۳۰]
از محمدتقی بهجت آورده شده که ظاهراً روضه خوان حسنعلی از آیتالله بروجردی تبعیت مینموده است و پسر حسنعلی نیز گفته میباشد: پدرم وجوه فقهی به اینجانب میبخشید و اینجانب میبردم و به آقای بروجردی میدادم.[۳۱]
رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ راهنمای کامل هماهنگی برای مراسم ختم و یادبود