زمان رسول و خلفا
بعضی منابع، زید را از صحابه رسول دانستهاند.[۴] و بعضی دیگر وی را از تابعان برشمردهاند.[۵]
فرستاده اکرم در گفتاری از فردی به اسم زید مذکور که قسمتی از جسم وی زودتر از خودش به پردیس میرود.[۶] منابع این صحبت را در امر زید دانستهاند که در پیکار با کشورایران دستش جدا مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شد.[۷]
زید از کوفیانی بود که عثمان آنهارا به شام تبعید کرد.[۸] با این درحال حاضر به دلیل گفتگوی نرمی که با معاویه داشت، به کوفه بازگردانده آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شد.[۹]
وی در گفتاری خلیفه سوم را اندرز مینماید که: «تو افراط کردی و امتت نیز افراط کرد. با میانهروی واکنش کن تا آنها نیز معتدل باشند». اما در عین حالا خویش را فرمان بردار وی نیز رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میداند.[۱۰]
صحابه امام علی(ع)
زید از اصحاب امام علی(ع) بود[۱۱] و از وی ماجرا نقل نموده است.[۱۲]
قبل از شروع نزاع جمل، در میان کوفیان اختلاف شد که آیا از امام علی(ع) در مقابل عایشه پناه نمایند یا این که هر دو طرف را رها نمایند. زید از عده ای بود که عموم را به سپاه امام علی(ع) دعوت می کرد.[۱۳] عایشه طومارای برای زید ارسال کرد و اورا به منزلنشینی و سوراخ حفاظت از علی(ع) فراخواند و حتی امر کرد که عموم را به آزاد کردن علی(ع) دعوت نماید. البته زید اعتنایی به طومار نکرده و به مدد از علی(ع) شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد خاطر نشان کرد.[۱۴]
زید در نزاع جمل فرمانده خویشان عبدالقیس[۱۵] و درفشدار آن ها بود.[۱۶]
تقوا
زید را از زهاد مجال خودش دانستهاند.[۱۷] اورا همینطور از ابدال معرفی کردهاند.[۱۸]
زید اکثری از ایام را روزه میگرفت و شبها را به عبادت می گذراند. وی به حدی بر این کارها سماجت میورزید که سلمان فارسی اورا به میانه روی دراین مفاد توصیه کرده و دستمزد اعضای تن را به وی متذکر شد.[۱۹]
زید در جنگ با ایرانیان از حوزه دست آسیب دیده شد و در حالیکه خون از وی میرفت، می خندید. فردی به وی خاطرنشان کرد که اینجا و این وضعیت، جای خنده وجود ندارد. زید بیان کرد: اینجانب انتظار اجر را بر این دستور دارم. حالا چرا اینرا به فریاد درد از میان ببرم.[۲۰]
شهیدشدن
زید در سال ۳۶ق در نبرد جمل به دست عمرو بن یثری و یا این که عمرو بن سبرة[۲۱] به شهیدشدن رسید.[۲۲] امام علی(ع) لحظاتی قبل از شهید شدن زید بر بالینش آمد. وی بر حقانیت امام علی(ع) تأکید کرد و اعلامکرد که با دوراندیشی از او هواخواهی کرده آن گاه برای صحت کار خویش به خطبه غدیر استناد کرد.[۲۳] امام علی(ع) در امر زید گفته بود: «ای زید، آفریدگار تورا عفووبخشش نماید که نادر خرج و پرفایده بودی.[۲۴] به گفته بعضی منابع، عایشه نیز از شنیدن خبر شهید شدن زید غمگین شد و برای وی عفو الهی را طلب کرد.[۲۵]
زید وصیت کرد قبل از دفن، خون را از فیساش منزه نکنند و لباسش را خارج نیاورند؛ تا با همین جامه در قیامت محشور خواهد شد. [۲۶]
سردرِ ورودی مسجد زید بن صوحان
مسجد زید بن صوحان
نوشتهی علمیٔ مهم: مسجد زید بن صوحان
در جنوب مسجد سهله و در حوالی مسجد صعصعه در شهر کوفه مسجدی به اسم مسجد زید بن صوحان جایدارد که از مساجد دیرین کوفه میباشد. این سازه بارها نوسازی و مرمت گردیده و در کتاب ها دعا ها، جاری ساختن مخصوصی برای آن نام برده میباشد.
تکنگاری
كتاب «زيد و صعصعه پسران صوحان» نوشته كامران محمدحسينی منتشر گردیده از سوی انتشار مشعر ۱۳۹۵ش در ۱۳۶ برگه به معاش و همت زید بن صوحان و برادرش صعصعة بن صوحان پرداخته میباشد.[۲۷]
جستارهای متعلق
صعصعة بن صوحان
پانویس
زرکلی، الأعلام، ۱۹۸۹م، ج۳، ص۵۹.
ابن حجر، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۵۳۳.
مامقانى، تنقیح المقال، ۱۴۳۱ق، ج۲۹، ص۲۱۰.
ابن اثیر، أسدالغابة، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۳۹.
ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۹، ص۴۳۲.
ابو نعیم إصفهانی، معرفة الصحابة، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۶۶.
ابو الفرج اصفهانی، الأغانی، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۹۸.
ابن حجر عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۵۳۳.
ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۹، ص۴۳۱.
ابن سعد، الطبقات الكبرى، ۱۴۱۸ق، ج۶، ص۱۷۷.
مامقانى، تنقیح المقال، ۱۴۳۱ق، ج۲۹، ص۲۱۰.
زمان رسول و خلفا
بعضی منابع، زید را از صحابه رسول دانستهاند.[۴] و بعضی دیگر وی را از تابعان برشمردهاند.[۵]
فرستاده اکرم در گفتاری از فردی به اسم زید مذکور که قسمتی از جسم وی زودتر از خودش به پردیس میرود.[۶] منابع این صحبت را در امر زید دانستهاند که در پیکار با کشورایران دستش جدا مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شد.[۷]
زید از کوفیانی بود که عثمان آنهارا به شام تبعید کرد.[۸] با این درحال حاضر به دلیل گفتگوی نرمی که با معاویه داشت، به کوفه بازگردانده آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شد.[۹]
وی در گفتاری خلیفه سوم را اندرز مینماید که: «تو افراط کردی و امتت نیز افراط کرد. با میانهروی واکنش کن تا آنها نیز معتدل باشند». اما در عین حالا خویش را فرمان بردار وی نیز رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میداند.[۱۰]
صحابه امام علی(ع)
زید از اصحاب امام علی(ع) بود[۱۱] و از وی ماجرا نقل نموده است.[۱۲]
قبل از شروع نزاع جمل، در میان کوفیان اختلاف شد که آیا از امام علی(ع) در مقابل عایشه پناه نمایند یا این که هر دو طرف را رها نمایند. زید از عده ای بود که عموم را به سپاه امام علی(ع) دعوت می کرد.[۱۳] عایشه طومارای برای زید ارسال کرد و اورا به منزلنشینی و سوراخ حفاظت از علی(ع) فراخواند و حتی امر کرد که عموم را به آزاد کردن علی(ع) دعوت نماید. البته زید اعتنایی به طومار نکرده و به مدد از علی(ع) شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد خاطر نشان کرد.[۱۴]
زید در نزاع جمل فرمانده خویشان عبدالقیس[۱۵] و درفشدار آن ها بود.[۱۶]
تقوا
زید را از زهاد مجال خودش دانستهاند.[۱۷] اورا همینطور از ابدال معرفی کردهاند.[۱۸]
زید اکثری از ایام را روزه میگرفت و شبها را به عبادت می گذراند. وی به حدی بر این کارها سماجت میورزید که سلمان فارسی اورا به میانه روی دراین مفاد توصیه کرده و دستمزد اعضای تن را به وی متذکر شد.[۱۹]
زید در جنگ با ایرانیان از حوزه دست آسیب دیده شد و در حالیکه خون از وی میرفت، می خندید. فردی به وی خاطرنشان کرد که اینجا و این وضعیت، جای خنده وجود ندارد. زید بیان کرد: اینجانب انتظار اجر را بر این دستور دارم. حالا چرا اینرا به فریاد درد از میان ببرم.[۲۰]
شهیدشدن
زید در سال ۳۶ق در نبرد جمل به دست عمرو بن یثری و یا این که عمرو بن سبرة[۲۱] به شهیدشدن رسید.[۲۲] امام علی(ع) لحظاتی قبل از شهید شدن زید بر بالینش آمد. وی بر حقانیت امام علی(ع) تأکید کرد و اعلامکرد که با دوراندیشی از او هواخواهی کرده آن گاه برای صحت کار خویش به خطبه غدیر استناد کرد.[۲۳] امام علی(ع) در امر زید گفته بود: «ای زید، آفریدگار تورا عفووبخشش نماید که نادر خرج و پرفایده بودی.[۲۴] به گفته بعضی منابع، عایشه نیز از شنیدن خبر شهید شدن زید غمگین شد و برای وی عفو الهی را طلب کرد.[۲۵]
زید وصیت کرد قبل از دفن، خون را از فیساش منزه نکنند و لباسش را خارج نیاورند؛ تا با همین جامه در قیامت محشور خواهد شد. [۲۶]
سردرِ ورودی مسجد زید بن صوحان
مسجد زید بن صوحان
نوشتهی علمیٔ مهم: مسجد زید بن صوحان
در جنوب مسجد سهله و در حوالی مسجد صعصعه در شهر کوفه مسجدی به اسم مسجد زید بن صوحان جایدارد که از مساجد دیرین کوفه میباشد. این سازه بارها نوسازی و مرمت گردیده و در کتاب ها دعا ها، جاری ساختن مخصوصی برای آن نام برده میباشد.
تکنگاری
كتاب «زيد و صعصعه پسران صوحان» نوشته كامران محمدحسينی منتشر گردیده از سوی انتشار مشعر ۱۳۹۵ش در ۱۳۶ برگه به معاش و همت زید بن صوحان و برادرش صعصعة بن صوحان پرداخته میباشد.[۲۷]
جستارهای متعلق
صعصعة بن صوحان
پانویس
زرکلی، الأعلام، ۱۹۸۹م، ج۳، ص۵۹.
ابن حجر، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۵۳۳.
مامقانى، تنقیح المقال، ۱۴۳۱ق، ج۲۹، ص۲۱۰.
ابن اثیر، أسدالغابة، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۱۳۹.
ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۹، ص۴۳۲.
ابو نعیم إصفهانی، معرفة الصحابة، ۱۴۱۹ق، ج۲، ص۳۶۶.
ابو الفرج اصفهانی، الأغانی، ۱۴۱۵ق، ج۵، ص۹۸.
ابن حجر عسقلانی، الإصابة، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۵۳۳.
ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۱۹، ص۴۳۱.
ابن سعد، الطبقات الكبرى، ۱۴۱۸ق، ج۶، ص۱۷۷.
مامقانى، تنقیح المقال، ۱۴۳۱ق، ج۲۹، ص۲۱۰.
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ کارکردهای اجتماعی مسجد در زندگی شهری معاصر