محمدمحسن بن علی منزوی تهرانی پر اسم و رسم به آقابزرگ تهرانی (۱۲۹۳-۱۳۸۹ق) فقید و کتابشناس شیعه بود. از وی اثرها زیادی ارثیه میباشد که مهمترین آنها دو کتاب دائرة المعارفی الذریعة الی تصانیف الشیعة در معرفی کتابها و اثر ها شیعه و طبقات اعلام الشیعه در تفصیل وضع و اوضاع و اثر ها عالمان و رجال شیعه از قرن چهارم تا چهاردهم قمری مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
آقابلندمرتبه تهرانی از ده سالگی وارد حوزه علمیه نجف شد و از اساتید بخش اعظمی مثلا میرزا حسین نوری، سید مرتضی کشمیری و حسین خلیلی تهرانی استفاده نمود. آقاگرانقدر تهرانی از محدثین مذهب ها متعدد اذن نقل حدیث داشت و اکثری از بزرگان برای مثال؛ سیدمحمد درست گو بحرالعلوم، سید شهابالدین مرعشی نجفی و محمدحسن مظفر از وی اذن ماجرا آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد داشتند.
آقاتبارک تهرانی در کتابشناسی، فهرست نویسی و گستردن هم اکنون نگاری و دیگر علم ها متفاوت همانند؛ تاریخ، حرف، رفتار، فقه و ریاضی گویش زد بودند. وی پنج هزار جلد و دویست ورژن خطی از کتابهای علم ها گوناگون در کتابخانه بزرگی که تأسیس کرده بود، داشت و همواره اهل دانش از این کتابها به کار گیری رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میکردند.
آخر و عاقبت او در ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹قمری در نجف درگذشت و طبق وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کارگیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک ودیعه شد.
معرفی
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
تصویر آقابزرگ در کتاب طبقات اعلام الشیعه
حرم آقابزرگ تهرانی
علامه آقابزرگ تهرانی، کتابشناس و فقید شیعه، به علت تصویب و معرفی اثرها مکتوب شیعه، کتاب الذریعة الی تصانیف الشیعة را در مقطع ۶۰ سال و معرفی بیش تر از پنجاه هزار جلد کتاب نگاشت.[۱] شبیری زنجانی اورا انسانی ادم خاکی، زحمتکش و ظریف در نقل مطالب معرفی کردهمیباشد. همینطور اذعان داراست که در حالتی که کتاب الذریعه نوشته نمی شد، پژوهش ها نو ناقص و فرصتبر شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد می شد.[۲]
وی در ۱۱ ربیعالاول سال ۱۲۹۳ق در محله پامنار طهران چشم به جهان گشود.[۳] فامیل وی اصالت گیلانی داشتند که به طهران مسافرت کردند.[۴] پدرش حاج علی از بازاریان نه و اهل مداد بود. جدِّ بزرگش، حاج محسن نیز تاجر بود و به همین جهت فرزندانش به محسنی آوازه داشتند.[۵] جدش با همیاری منوچهرخان معتمدالدوله گرجی، اولیه چاپخانه کشورایران را بنیاد بنیان.[۶]
آقابزرگ دو توشه وصلت کرد و دارنده ۵ پسر و ۴ دختر شد.[۷] علینقی منزوی و احمد منزوی از فرزندان اویند که در تألیف و تکثیر کتاب الذریعه به وی یاری کردند.[۸] داماد روحانی آقابزرگ، حجت الاسلام سید احمد دیباجی [یادداشت ۱] اولی شهید شیخ بعداز انقلاب بود که در بعضا شغل های علمی همپا و همکار ابوالزوجه خویش بود.[۹]
روضه خوان آقابزرگ بعداز یک بیماری زمان بر، ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹ق موازی با ۱ اسفند سال ۱۳۴۸ش، در ۹۶ سالگی[۱۰] در نجف درگذشت و مبتنی بر وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کارگیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک امانت شد.[۱۱]
حیات علمی
آقابزرگ از ۷ سالگی (۱۳۰۰ق) در محله خویش «پامنار» به مدرسهمنزل رفت و دروس متداول آن فرصت را آموخت و از ۱۰ سالگی در مکتب دانگی، تحصیلات مقدماتی حوزه را استارت نمود. محل علم آموزی آینده وی مکتب علمیه مروی (طهران) بود که از سال ۱۳۰۹ق. خلال مکتب دانگی [یادداشت ۲] در کلاسهای آنجا نیز کمپانی مینمود.[۱۲] آقابزرگ بعداز سپری کردن زمان مقدمات دروس حوزه، فقه و اصول را نزد سیدعبدالکریم لاهیجی، سیدمحمدتقی گرکانی و روضه خوان علی نوری ایلکایی و سید محمدتقی تنکابنی فراگرفت[۱۳] و دروس ریاضی ها و هیئت را نزد روحانی علی نوری و میرزا ابراهیم زنجانی فرا گرفت.[۱۴] همینطور به مطالعاتی در تاریخ ادبیات و رجال حدیث پرداخت.[۱۵]
تحصیلات در عراق
آقابزرگ در سال ۱۳۱۵ق به قصد ادامه علم آموزی به نجف رفت و در قضیههای فقه و اصول و حدیث و خلق از اساتیدی به کار گرفت که بعضی از آنها عبارتند از:[۱۶]
میرزا حسین نوری
محمدطه نجف
سید مرتضی کشمیری
حسین خلیلی تهرانی
محمدکاظم خراسانی
سید احمد کربلایی
میرزا محمدعلی چهاردهی
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
فتحالله غروی اصفهانی
روضه خوان آقا رضا تبریزی
روضه خوان احمد شیرازی، دارای اسم و رسم به کتف ساز
آقابزرگ در سال ۱۳۲۹ق به سامرا رفت و در درس آیة الله محمدتقی شیرازی (م ۱۳۳۸ق) کمپانی جست.[۱۷] وی اواخر سال ۱۳۳۵ق به کاظمین نقل جای نمود و دو سال در آنجا اقامت داشت و مجدد در سال ۱۳۳۷ق به سامراء برگشت و تا ۱۳۵۵ق در آنجا اقامت نمود.[۱۸]
روحانی آقابزرگ در سال ۱۳۵۵ق. در پی کشتهشدن دوست نزدیکش محمدهادی تهرانی به دست متعصبان ضدشیعه و ضدایرانی سامرا، اقامت بیشتر در آنجا را به مصلحت ندیده، به نجف برگشت.[۱۹]
محمدمحسن بن علی منزوی تهرانی پر اسم و رسم به آقابزرگ تهرانی (۱۲۹۳-۱۳۸۹ق) فقید و کتابشناس شیعه بود. از وی اثرها زیادی ارثیه میباشد که مهمترین آنها دو کتاب دائرة المعارفی الذریعة الی تصانیف الشیعة در معرفی کتابها و اثر ها شیعه و طبقات اعلام الشیعه در تفصیل وضع و اوضاع و اثر ها عالمان و رجال شیعه از قرن چهارم تا چهاردهم قمری مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.
آقابلندمرتبه تهرانی از ده سالگی وارد حوزه علمیه نجف شد و از اساتید بخش اعظمی مثلا میرزا حسین نوری، سید مرتضی کشمیری و حسین خلیلی تهرانی استفاده نمود. آقاگرانقدر تهرانی از محدثین مذهب ها متعدد اذن نقل حدیث داشت و اکثری از بزرگان برای مثال؛ سیدمحمد درست گو بحرالعلوم، سید شهابالدین مرعشی نجفی و محمدحسن مظفر از وی اذن ماجرا آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد داشتند.
آقاتبارک تهرانی در کتابشناسی، فهرست نویسی و گستردن هم اکنون نگاری و دیگر علم ها متفاوت همانند؛ تاریخ، حرف، رفتار، فقه و ریاضی گویش زد بودند. وی پنج هزار جلد و دویست ورژن خطی از کتابهای علم ها گوناگون در کتابخانه بزرگی که تأسیس کرده بود، داشت و همواره اهل دانش از این کتابها به کار گیری رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میکردند.
آخر و عاقبت او در ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹قمری در نجف درگذشت و طبق وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کارگیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک ودیعه شد.
معرفی
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
آقابزرگ تهرانی در کتابخانه
تصویر آقابزرگ در کتاب طبقات اعلام الشیعه
حرم آقابزرگ تهرانی
علامه آقابزرگ تهرانی، کتابشناس و فقید شیعه، به علت تصویب و معرفی اثرها مکتوب شیعه، کتاب الذریعة الی تصانیف الشیعة را در مقطع ۶۰ سال و معرفی بیش تر از پنجاه هزار جلد کتاب نگاشت.[۱] شبیری زنجانی اورا انسانی ادم خاکی، زحمتکش و ظریف در نقل مطالب معرفی کردهمیباشد. همینطور اذعان داراست که در حالتی که کتاب الذریعه نوشته نمی شد، پژوهش ها نو ناقص و فرصتبر شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد می شد.[۲]
وی در ۱۱ ربیعالاول سال ۱۲۹۳ق در محله پامنار طهران چشم به جهان گشود.[۳] فامیل وی اصالت گیلانی داشتند که به طهران مسافرت کردند.[۴] پدرش حاج علی از بازاریان نه و اهل مداد بود. جدِّ بزرگش، حاج محسن نیز تاجر بود و به همین جهت فرزندانش به محسنی آوازه داشتند.[۵] جدش با همیاری منوچهرخان معتمدالدوله گرجی، اولیه چاپخانه کشورایران را بنیاد بنیان.[۶]
آقابزرگ دو توشه وصلت کرد و دارنده ۵ پسر و ۴ دختر شد.[۷] علینقی منزوی و احمد منزوی از فرزندان اویند که در تألیف و تکثیر کتاب الذریعه به وی یاری کردند.[۸] داماد روحانی آقابزرگ، حجت الاسلام سید احمد دیباجی [یادداشت ۱] اولی شهید شیخ بعداز انقلاب بود که در بعضا شغل های علمی همپا و همکار ابوالزوجه خویش بود.[۹]
روضه خوان آقابزرگ بعداز یک بیماری زمان بر، ۱۳ ذیالحجه ۱۳۸۹ق موازی با ۱ اسفند سال ۱۳۴۸ش، در ۹۶ سالگی[۱۰] در نجف درگذشت و مبتنی بر وصیتش، در کتابخانه خویش که آن را برای به کارگیری علما و طلاب وقف کرده بود، به خاک امانت شد.[۱۱]
حیات علمی
آقابزرگ از ۷ سالگی (۱۳۰۰ق) در محله خویش «پامنار» به مدرسهمنزل رفت و دروس متداول آن فرصت را آموخت و از ۱۰ سالگی در مکتب دانگی، تحصیلات مقدماتی حوزه را استارت نمود. محل علم آموزی آینده وی مکتب علمیه مروی (طهران) بود که از سال ۱۳۰۹ق. خلال مکتب دانگی [یادداشت ۲] در کلاسهای آنجا نیز کمپانی مینمود.[۱۲] آقابزرگ بعداز سپری کردن زمان مقدمات دروس حوزه، فقه و اصول را نزد سیدعبدالکریم لاهیجی، سیدمحمدتقی گرکانی و روضه خوان علی نوری ایلکایی و سید محمدتقی تنکابنی فراگرفت[۱۳] و دروس ریاضی ها و هیئت را نزد روحانی علی نوری و میرزا ابراهیم زنجانی فرا گرفت.[۱۴] همینطور به مطالعاتی در تاریخ ادبیات و رجال حدیث پرداخت.[۱۵]
تحصیلات در عراق
آقابزرگ در سال ۱۳۱۵ق به قصد ادامه علم آموزی به نجف رفت و در قضیههای فقه و اصول و حدیث و خلق از اساتیدی به کار گرفت که بعضی از آنها عبارتند از:[۱۶]
میرزا حسین نوری
محمدطه نجف
سید مرتضی کشمیری
حسین خلیلی تهرانی
محمدکاظم خراسانی
سید احمد کربلایی
میرزا محمدعلی چهاردهی
سید محمدکاظم طباطبایی یزدی
فتحالله غروی اصفهانی
روضه خوان آقا رضا تبریزی
روضه خوان احمد شیرازی، دارای اسم و رسم به کتف ساز
آقابزرگ در سال ۱۳۲۹ق به سامرا رفت و در درس آیة الله محمدتقی شیرازی (م ۱۳۳۸ق) کمپانی جست.[۱۷] وی اواخر سال ۱۳۳۵ق به کاظمین نقل جای نمود و دو سال در آنجا اقامت داشت و مجدد در سال ۱۳۳۷ق به سامراء برگشت و تا ۱۳۵۵ق در آنجا اقامت نمود.[۱۸]
روحانی آقابزرگ در سال ۱۳۵۵ق. در پی کشتهشدن دوست نزدیکش محمدهادی تهرانی به دست متعصبان ضدشیعه و ضدایرانی سامرا، اقامت بیشتر در آنجا را به مصلحت ندیده، به نجف برگشت.[۱۹]
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز