مجله خبری مساجد

میرزا علی ثِقَةُالاسلام تبریزی (۱۲۷۷-۱۳۳۰ق)، فقیه فقاهتی، مولف، جنگجو مشروطه تبریز و پیشوای شیخیه تبریز. در عاشورای ۱۳۳۰ به همپا هفت بدن دیگر به دار آویخته شد. از او کتاب‌ها، رساله‌ها و طومار‌هایی میراث مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد میباشد.

به دنیاآمدن و نسب
او در رجب سال ۱۲۷۷ هجری قمری دیده به جهان گشود. فرزند ارشد حاج میرزا موسی ثقة الاسلام و نواده حاج میرزا شفیع صدر ثقة الاسلام بود. جد پنجمش، میرزا محمد شفیع تبریزی، معاصر کم پاد شاه افشار بود و به پاس خدمتی که به وی کرد، مستوفی حیطه آذربایجان شد. از آن پس این خانواده برخی مناصب و مشاغل دیوانی و حکومتی را برعهده داشتند.[۱] میرزاشفیع تحصیلات فقهی خویش را در عتبات طی کرد و به رینگ درس سید کاظم رشتی (جانشین روحانی احمد احسایی) پیوست و بعداز رجوع به تبریز رهبر شیخیه آنجا شد. فرزندش، حاج میرزا موسی، نیز تحصیلات خویش را در عتبات عالیات کامل شدن کرد. وی از افراد با نفوذ تبریز و از علمای فعال آنجا در اتفاق تحریمِ تنباکو آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد بود.[۲]

تحصیلات
میرزا علی تبریزی تحصیلات فقهی را در تبریز تمام کرد و آن‌گاه در عتبات نزد اساتیدی زیرا زین العابدین مازندرانی، آن را کامل شدن کرد. بعد از رجوع و برگشت به جمهوری اسلامی ایران و فوت پدرش در ۱۳۱۹ق، مظفرالدین پادشاه به سفارش ولیعهد، محمدعلی میرزا، کنیه ثقة الاسلام را به او اعطا کرد و وی به طور رسمیً سر گروهی شیخیه تبریز را بر ذمه گرفت.[۳] او سه توشه تزویج کرد و نتیجه ها این تزویج‌ها سه پسر و چهار دختر رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد بود.[۴]

مختصات
ثقة الاسلام در جمهوری اسلامی ایران و عتبات، فقه، اصول، حکمت، صحبت، تاریخ، جغرافیا، نجوم، متانت، دانش رجال و کتاب شناسی فراگرفت. وی به فارسی، عربی، ترکی و فرانسه اشراف داشت و در دانش تاریخ، سخن و مثنوی معنوی شناسی صاحب و مالک لحاظ بود.[۵] او را در سخنوری کارکشته دانسته‌اند.[۶] وی به فلسفه و عرفان نیز عشق و علاقه داشت.[۷] استیناف مجله‌ها و جراید اساسی عربی در تجدد و روشنفکری وی تأثیر بسزایی داشت و اطلاعاتش درباره نظام‌های جدیداجتماعی، مجالس وعظ و خطابه او‌را رده هدایت ذهن ها عموم ایجاد شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد کرد.[۸]

ثقة الاسلام بیشتر اوقاتش را در کتابخانه فردی‌اش می گذراند و متشخص‌های علمی و ادبی هم نشینی داشت. امیرنظام گروسی، مهدی‌قلی هدایت، ادیب خلوت، سید محمد کاظم عصار، و ادیب الممالک فراهانی از معاشران وی بودند.[۹] در کتابخانه وی مجلسی ادبی برگزار میشد که تنی چند از ادبا و فضلای آن روز تبریز در آن کمپانی می‌کردند. وی خویش نیز ذوق وسلیقه شاعری داشت و اشعاری از وی ما‌نده میباشد.[۱۰] عشق و علاقه‌اش به یاددادن، اورا برانگیخت تا برادران و فرزندانش را برای علم آموزی روانه اروپا و عتبات و طهران نماید.[۱۱]

معاش سیاسی
در انقلاب مشروطه
ثقة الاسلام از شروع تکان عدل و داد‌خواهی و آنگاه مشروطه طلبی، در زمره حامیان جدّی آن قرار داشت. او هنگام سفر علما به قم و تحصن آنها در آنجا، با ارسال تلگرام‌هایی به علما و مظفرالدین پاد شاه، خلال پناه از منظور‌های مهاجران، خواهان گشوده گرداندن آن ها به طهران شد.[۱۲]

نمایندگی مجلس
بعد از برد نهضت مشروطه، به هنگام رأی گیری برای گزینش نمایندگان مجلس شورای ملی، او بیشترین رأی را میان علما به دست آورد،[۱۳] اما نمایندگی را نپذیرفت.[۱۴] با تأسیس انجمن ایالتی آذربایجان، که محفل آزادی خواستار بود، ثقة الاسلام از حامیان و فعالان این انجمن و از نویسندگان مجله انجمن شد.[۱۵] حضور وی در انجمن ایالتی، در مقابل انجمن اسلامیه (محفل علمای مخالف مشروطه)، پشتیبان‌ای برای مشروطه خواستار بود.[۱۶]

میرزا علی ثِقَةُالاسلام تبریزی (۱۲۷۷-۱۳۳۰ق)، فقیه فقاهتی، مولف، جنگجو مشروطه تبریز و پیشوای شیخیه تبریز. در عاشورای ۱۳۳۰ به همپا هفت بدن دیگر به دار آویخته شد. از او کتاب‌ها، رساله‌ها و طومار‌هایی میراث مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد میباشد.

به دنیاآمدن و نسب
او در رجب سال ۱۲۷۷ هجری قمری دیده به جهان گشود. فرزند ارشد حاج میرزا موسی ثقة الاسلام و نواده حاج میرزا شفیع صدر ثقة الاسلام بود. جد پنجمش، میرزا محمد شفیع تبریزی، معاصر کم پاد شاه افشار بود و به پاس خدمتی که به وی کرد، مستوفی حیطه آذربایجان شد. از آن پس این خانواده برخی مناصب و مشاغل دیوانی و حکومتی را برعهده داشتند.[۱] میرزاشفیع تحصیلات فقهی خویش را در عتبات طی کرد و به رینگ درس سید کاظم رشتی (جانشین روحانی احمد احسایی) پیوست و بعداز رجوع به تبریز رهبر شیخیه آنجا شد. فرزندش، حاج میرزا موسی، نیز تحصیلات خویش را در عتبات عالیات کامل شدن کرد. وی از افراد با نفوذ تبریز و از علمای فعال آنجا در اتفاق تحریمِ تنباکو آدرس مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد بود.[۲]

تحصیلات
میرزا علی تبریزی تحصیلات فقهی را در تبریز تمام کرد و آن‌گاه در عتبات نزد اساتیدی زیرا زین العابدین مازندرانی، آن را کامل شدن کرد. بعد از رجوع و برگشت به جمهوری اسلامی ایران و فوت پدرش در ۱۳۱۹ق، مظفرالدین پادشاه به سفارش ولیعهد، محمدعلی میرزا، کنیه ثقة الاسلام را به او اعطا کرد و وی به طور رسمیً سر گروهی شیخیه تبریز را بر ذمه گرفت.[۳] او سه توشه تزویج کرد و نتیجه ها این تزویج‌ها سه پسر و چهار دختر رزرو مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد بود.[۴]

مختصات
ثقة الاسلام در جمهوری اسلامی ایران و عتبات، فقه، اصول، حکمت، صحبت، تاریخ، جغرافیا، نجوم، متانت، دانش رجال و کتاب شناسی فراگرفت. وی به فارسی، عربی، ترکی و فرانسه اشراف داشت و در دانش تاریخ، سخن و مثنوی معنوی شناسی صاحب و مالک لحاظ بود.[۵] او را در سخنوری کارکشته دانسته‌اند.[۶] وی به فلسفه و عرفان نیز عشق و علاقه داشت.[۷] استیناف مجله‌ها و جراید اساسی عربی در تجدد و روشنفکری وی تأثیر بسزایی داشت و اطلاعاتش درباره نظام‌های جدیداجتماعی، مجالس وعظ و خطابه او‌را رده هدایت ذهن ها عموم ایجاد شماره تلفن مسجد الزهرا احمد‌آباد مشهد کرد.[۸]

ثقة الاسلام بیشتر اوقاتش را در کتابخانه فردی‌اش می گذراند و متشخص‌های علمی و ادبی هم نشینی داشت. امیرنظام گروسی، مهدی‌قلی هدایت، ادیب خلوت، سید محمد کاظم عصار، و ادیب الممالک فراهانی از معاشران وی بودند.[۹] در کتابخانه وی مجلسی ادبی برگزار میشد که تنی چند از ادبا و فضلای آن روز تبریز در آن کمپانی می‌کردند. وی خویش نیز ذوق وسلیقه شاعری داشت و اشعاری از وی ما‌نده میباشد.[۱۰] عشق و علاقه‌اش به یاددادن، اورا برانگیخت تا برادران و فرزندانش را برای علم آموزی روانه اروپا و عتبات و طهران نماید.[۱۱]

معاش سیاسی
در انقلاب مشروطه
ثقة الاسلام از شروع تکان عدل و داد‌خواهی و آنگاه مشروطه طلبی، در زمره حامیان جدّی آن قرار داشت. او هنگام سفر علما به قم و تحصن آنها در آنجا، با ارسال تلگرام‌هایی به علما و مظفرالدین پاد شاه، خلال پناه از منظور‌های مهاجران، خواهان گشوده گرداندن آن ها به طهران شد.[۱۲]

نمایندگی مجلس
بعد از برد نهضت مشروطه، به هنگام رأی گیری برای گزینش نمایندگان مجلس شورای ملی، او بیشترین رأی را میان علما به دست آورد،[۱۳] اما نمایندگی را نپذیرفت.[۱۴] با تأسیس انجمن ایالتی آذربایجان، که محفل آزادی خواستار بود، ثقة الاسلام از حامیان و فعالان این انجمن و از نویسندگان مجله انجمن شد.[۱۵] حضور وی در انجمن ایالتی، در مقابل انجمن اسلامیه (محفل علمای مخالف مشروطه)، پشتیبان‌ای برای مشروطه خواستار بود.[۱۶]