علی بن اسماعیل میثمی دارای اسم و رسم به ابنمیثم یا این که ابوالحسن میثمی متکلم شیعی قرن دوم و سوم قمری که بی واسطه از امام رضا(ع)، حدیث نقل نموده است. ابنندیم اورا اول کسی دانسته که مبتنی بر مذهب امامیه به سخن پرداخته میباشد. اجداد و خویشاوندان اورا از علما و اصحاب اهل بیت(ع) دانستند که برای مثال آن ها میثم تمار بوده میباشد. نجاشی، ابنمیثم را از صورتهای کلامی عصر خویش می داند. علی بن اسماعیل مناظرههای مختلفی را با فرق و مذهبها متفاوت مثلا معتزله و واقفه داشته و اسم ممطوره را وی به واقفه داده میباشد. وی در حرف از شاگردان هشام بن حکم مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بوده میباشد.
میلاد
علی بن اسماعیل مشهور به ابنمیثم یا این که ابوالحسن میثمی از اصحاب امام رضا(ع)[۱]، از موالی بنیاسد و از نوادگان میثم تمار بوده میباشد[۲] تاریخ ظریف ولادت وی در منابع بیان نشده و فقط به قرن دوم هجری قمری اشاره شدهاست. نجاشی گفته میباشد که وی در کوفه متولد گردیده و به بصره نقلجای آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد نموده است.[۳]
منابع نقل مینمایند وی در خاندانی فقید رویش یافت[۴] و اجدادش تمامی از بزرگان و علمای بعدازظهر خود بودند که در رأس آنها میثم تمّار بوده میباشد.[۵]سازه بر گزارش منابع، علی بن اسماعیل در میان سالهای ۲۱۰ تا ۲۱۵ق نزدیک به ۸۰ تا ۸۵ سالگی از عالم رفته رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.[۶]
رده علمی
از وی در علم ها مختلفی زیرا حرف، فقه، تاریخ، تعبیر و حدیث مطالبی نقل کردند و هماینگونه اورا در بعضی از این علم ها بر دیگرافراد مقدم دانستهاند.[۷]اکثری از شخصیتها همزیرا ابن ندیم[۸] سعدبن عبدالله اشعری قمی[۹] روضه خوان طوسی[۱۰] و علامه حلی[۱۱] در کتابهای خویش شخصیت کلامی ابن میثم را اینسیرتکامل تعریف کردند؛ ابنمیثم اولین فردی میباشد که در مذهب امامیه به دعوا و مصاحبه پرداخته، کتاب تألیف نموده و عمل کلامی-فنی نموده است یا این که نجاشی میگوید علی بن اسماعیل از صورتهای کلامی زمان خویش شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بوده میباشد.[۱۲]
مناظره
روضه خوان اثرگذار گزارش کرده که علی بن میثم در رشته مناظره کارکشته بوده و مناظرههایی از وی با بزرگان معتزله را مانند ابوالهذیل علاف، ضرار ضبی و نظام نقل نموده است.[۱۳] و بعضی مناظرههای وی با بزرگان معتزله را در بغداد پر اسم و رسم دانستند.[۱۴]
فقه و تاریخ
اشاره گردیده که علی بن اسماعیل به فقه و تاریخ امامان آشنا بوده میباشد. احادیث فقاهتی وی در کتاب ها اربعه شیعه آمده میباشد.[۱۵]منابع حاکی از آن میباشد علی بن اسماعیل از علمای همبعدازظهر خود با خبرخیس و آشناخیس به تاریخ زندگانی و فرزندان ائمه(ع) بوده میباشد.[۱۶]
مرجعیت فکری
علی بن اسماعیل شاگردان و یارانی را تربیت نموده است، گفتند وی بهتیتر واسطه جریان هشام بن حکم با مابعد خویش میباشد و تعبیراتی مانند «اینجانب اصحاب میثم» یا این که «مَن تابعه» و «میثمیه» اشاره به ادامه مکتب کوفه در اصحاب علی بن اسماعیل داراست.[۱۷]
اساتید ابنمیثم
مشایخ و راویان
او از امام رضا(ع) به طور بدون واسطه داستان کرده، [۱۸] هماینگونه از اشخاص دیگری نیز به نقل حدیث پرداخته میباشد[۱۹] بعضی از این راویان عبارتند از:
بنده الاعلی بن اعین
اسماعیل بن شعیب بن میثم
محمد بن حکیم خثعمی
ربعی بن عبدالله بن جارود
منصور بن حازم بجلی
فضیل بن زبیر رسان
مدرس در حرف
بر طبق منابع مو جود مدرس وی در حرف هشام بن حکم بوده میباشد و زمانی که هشام گریز کرد ابن میثم به فرمان هارون به زندان زمینخورد و هنگامی در زندان خبر وفات مدرس خویش را شنید نقل مینماید: «در صورتی هشام کشته گردد دانش با وی دفن میشود» و از هشام با عبارت عضدنا و شیخنا و المنظورالیه فینا یادکرده میباشد.[۲۰]
شاگردان
برخی از افرادی که در حوزه نقل حدیث از وی قصه نقل کردهاند:[۲۱]
حسین بن سعید اهوازی
اسماعیل بن ابی زیاد سکونی
داود بن مهزیار
جعفر بن احمد بن ایوب سمرقندی
اثر ها
در منابع، اساسی (متنی مکتوب حاوی روایاتی که مستقیما از امام شنیده گردیدهاست) به وی منسوب شده میباشد.[۲۲] و برخی اثرها شرعی و کلامی[۲۳] دیگر وی عبارتند از:
کتاب الإمامة
کتاب مجالس هشام بن حکم
کتاب المتعة
کتاب الاستحقاق
الکامل
کتاب الطلاق
کتاب النکاح
علی بن اسماعیل میثمی دارای اسم و رسم به ابنمیثم یا این که ابوالحسن میثمی متکلم شیعی قرن دوم و سوم قمری که بی واسطه از امام رضا(ع)، حدیث نقل نموده است. ابنندیم اورا اول کسی دانسته که مبتنی بر مذهب امامیه به سخن پرداخته میباشد. اجداد و خویشاوندان اورا از علما و اصحاب اهل بیت(ع) دانستند که برای مثال آن ها میثم تمار بوده میباشد. نجاشی، ابنمیثم را از صورتهای کلامی عصر خویش می داند. علی بن اسماعیل مناظرههای مختلفی را با فرق و مذهبها متفاوت مثلا معتزله و واقفه داشته و اسم ممطوره را وی به واقفه داده میباشد. وی در حرف از شاگردان هشام بن حکم مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بوده میباشد.
میلاد
علی بن اسماعیل مشهور به ابنمیثم یا این که ابوالحسن میثمی از اصحاب امام رضا(ع)[۱]، از موالی بنیاسد و از نوادگان میثم تمار بوده میباشد[۲] تاریخ ظریف ولادت وی در منابع بیان نشده و فقط به قرن دوم هجری قمری اشاره شدهاست. نجاشی گفته میباشد که وی در کوفه متولد گردیده و به بصره نقلجای آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد نموده است.[۳]
منابع نقل مینمایند وی در خاندانی فقید رویش یافت[۴] و اجدادش تمامی از بزرگان و علمای بعدازظهر خود بودند که در رأس آنها میثم تمّار بوده میباشد.[۵]سازه بر گزارش منابع، علی بن اسماعیل در میان سالهای ۲۱۰ تا ۲۱۵ق نزدیک به ۸۰ تا ۸۵ سالگی از عالم رفته رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد میباشد.[۶]
رده علمی
از وی در علم ها مختلفی زیرا حرف، فقه، تاریخ، تعبیر و حدیث مطالبی نقل کردند و هماینگونه اورا در بعضی از این علم ها بر دیگرافراد مقدم دانستهاند.[۷]اکثری از شخصیتها همزیرا ابن ندیم[۸] سعدبن عبدالله اشعری قمی[۹] روضه خوان طوسی[۱۰] و علامه حلی[۱۱] در کتابهای خویش شخصیت کلامی ابن میثم را اینسیرتکامل تعریف کردند؛ ابنمیثم اولین فردی میباشد که در مذهب امامیه به دعوا و مصاحبه پرداخته، کتاب تألیف نموده و عمل کلامی-فنی نموده است یا این که نجاشی میگوید علی بن اسماعیل از صورتهای کلامی زمان خویش شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بوده میباشد.[۱۲]
مناظره
روضه خوان اثرگذار گزارش کرده که علی بن میثم در رشته مناظره کارکشته بوده و مناظرههایی از وی با بزرگان معتزله را مانند ابوالهذیل علاف، ضرار ضبی و نظام نقل نموده است.[۱۳] و بعضی مناظرههای وی با بزرگان معتزله را در بغداد پر اسم و رسم دانستند.[۱۴]
فقه و تاریخ
اشاره گردیده که علی بن اسماعیل به فقه و تاریخ امامان آشنا بوده میباشد. احادیث فقاهتی وی در کتاب ها اربعه شیعه آمده میباشد.[۱۵]منابع حاکی از آن میباشد علی بن اسماعیل از علمای همبعدازظهر خود با خبرخیس و آشناخیس به تاریخ زندگانی و فرزندان ائمه(ع) بوده میباشد.[۱۶]
مرجعیت فکری
علی بن اسماعیل شاگردان و یارانی را تربیت نموده است، گفتند وی بهتیتر واسطه جریان هشام بن حکم با مابعد خویش میباشد و تعبیراتی مانند «اینجانب اصحاب میثم» یا این که «مَن تابعه» و «میثمیه» اشاره به ادامه مکتب کوفه در اصحاب علی بن اسماعیل داراست.[۱۷]
اساتید ابنمیثم
مشایخ و راویان
او از امام رضا(ع) به طور بدون واسطه داستان کرده، [۱۸] هماینگونه از اشخاص دیگری نیز به نقل حدیث پرداخته میباشد[۱۹] بعضی از این راویان عبارتند از:
بنده الاعلی بن اعین
اسماعیل بن شعیب بن میثم
محمد بن حکیم خثعمی
ربعی بن عبدالله بن جارود
منصور بن حازم بجلی
فضیل بن زبیر رسان
مدرس در حرف
بر طبق منابع مو جود مدرس وی در حرف هشام بن حکم بوده میباشد و زمانی که هشام گریز کرد ابن میثم به فرمان هارون به زندان زمینخورد و هنگامی در زندان خبر وفات مدرس خویش را شنید نقل مینماید: «در صورتی هشام کشته گردد دانش با وی دفن میشود» و از هشام با عبارت عضدنا و شیخنا و المنظورالیه فینا یادکرده میباشد.[۲۰]
شاگردان
برخی از افرادی که در حوزه نقل حدیث از وی قصه نقل کردهاند:[۲۱]
حسین بن سعید اهوازی
اسماعیل بن ابی زیاد سکونی
داود بن مهزیار
جعفر بن احمد بن ایوب سمرقندی
اثر ها
در منابع، اساسی (متنی مکتوب حاوی روایاتی که مستقیما از امام شنیده گردیدهاست) به وی منسوب شده میباشد.[۲۲] و برخی اثرها شرعی و کلامی[۲۳] دیگر وی عبارتند از:
کتاب الإمامة
کتاب مجالس هشام بن حکم
کتاب المتعة
کتاب الاستحقاق
الکامل
کتاب الطلاق
کتاب النکاح
رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ راهنمای کامل هماهنگی برای مراسم ختم و یادبود