حضور در مدینه
حمزه در عهد و پیمان برادری مسلمانها در مکه با زید بن حارثه اخوی گردیده و در روز اُحُد هم اورا وصی خویش کرد. [۴۹] در عهد برادری مدینه، قبل از بدر، حمزه با کلثوم بن هدم مسجد الزهرا احمدآباد مشهد اخوی شد.[۵۰]
فرستاده اکرم(ص) اول درفش پیکار را در ماه رمضان سال اولیه سفر برای حمزه بست تا سریهای را برای حمله به کاروان تجاری قریش که از شام به مکه بازمی گشت، رهبری نماید. حمزه به یاروهمدم ۳۰ بدن از مهاجران و از انصار تا منطقه عیص در حاشیه دریا دریا پیش رفت و در آنجا، با ۳۰۰ سوار از مشرکان مکه به فرماندهی ابوجهل روبه رو شد. با میانجی گری مَبدون شوخی بن عَمرو جُهَنی که با هر دو گروه قرار صلح داشت، جنگی روی نداد و هر دو سپاه بازگشتند.[۵۱] حمزه همینطور در غزوات اَبواء یا این که وَدّان، ذوالعُشَیره و بنی قَینُقاع درفش دار آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بود.[۵۲]
در غزوه بدر، حمزه در مجاورتترین قسمت سپاه اسلام به مشرکان بود[۵۳] و فرستاده(ص) وی، علی(ع) و عُبَیدة بن حارث بن عبدالمُطَّلب را به رویارویی با یکسری بدن از سران مشرکان ارسال کرد. سازه بر گزارشهای گوناگون، عُتْبة بن ربیعه یا این که شَیبه در نبرد بدون واسطه با حمزه کشته رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شد.[۵۴]
در ماجرای سَدّ ابواب نیز به حمزه اشاره شدهاست. بیان کننده حمزه یکیاز افرادی بود که از منزل خویش به مسجد رسول(ص) دری داشتند. رسول اکرم(ص) امر کرد که تمامی به جز حضرت علی(ع) این درها را ببندند و در جواب سؤال حمزه از انگیزه این فرمان و استثنا شدن علی(ع)، آن را دستوری از جانب آفریدگار خواند.[۵۵] اگرچه از پارهای احادیث برمی آید کهاین داستان مرتبط با پس از فتح مکه بوده میباشد، البته حیث اولیه ترجیح شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد داراست.[۵۶]
در شروع غزوه احد در سال سوم سفر، حمزه برای مثال افرادی بود که خواهان نزاع در خارج مدینه بودند، به حدی که قسم خورد چیزی نخورَد تا زمانی در بیرون شهر با معاند بجنگد. او مسئول قلب سپاه بود، با دو چاقو می جنگید و درین نزاع رشادتها نمود.[۵۷]
شهید شدن
نوشتهعلمیٔ اساسی: غزوه احد
غزوه احد در روز شنبه ۷ شوال (یا این که ۱۵ شوال)[۵۸] سال سوم قمری (۲۳ مارس ۶۲۵م) وقوع افتاد.[۵۹] دراین غزوه، حمزه به دست وحشی بن حرب، غلام حَبَشی دختر حارث بن عامر بن نَوْفَل یا این که غلامِ جُبَیر بن مُطْعِم، به شهیدشدن رسید.[۶۰]
طبق روایتی، دختر حارث با وعده آزادی وحشی، از وی خواست به انتقام پدرش که در غزوه بدر مقتول بود، محمد(ص)، حمزه یا این که علی(ع) را بکشد.[۶۱] سازه بر ماجرا دیگر، جبیر بن مطعم در قبال تصاحب کردن انتقام عمویش، طُعَیمة بن عَدی که در بدر مورد قتل واقع شده بود، به وحشی وعده آزادی بخشید؛ [۶۲] ولی نقل شده میباشد که علت هِند دختر عُتبه و زن ابوسفیان، برای انتقام به دست آوردن به جهت کشته شدن بابا، اخوی و عمویش در غزوه بدر، بیشتر از جبیر یا این که دختر حارث بود. طبق بعضا نقلها، از آغاز هند با وعده کالا، وحشی را بهاین عمل ترغیب کرد.[۶۳]
مثله شدن پیکرش
به روایتی، هند برای تناول کردن جگر حمزه نذر کرده بود.[۶۴] وحشی آغاز پیمان کشتن علی(ع) را اعطا کرد، البته در میدان، حمزه را به شهیدشدن رساند و جگر اورا نزد هند موفقیت. هند خرقه و زیور خویش را به وحشی اعطا کرد و به وی وعده ده دینار در مکه اعطا کرد. بعد کنار تن حمزه آمد و اورا مُثْله کرد و از اعضای بریده وی، برای خویش گوشواره، دست سد و خلخال صحیح کرد و آنها را با جگر حمزه به مکه پیروزی.[۶۵] بیان شده میباشد معاویة بن مُغیره و ابوسفیان هم تن حمزه را مثله یا این که زخمی کردند.[۶۶]
از شدت ناگواری آنچه بر پیکر حمزه رفته بود، بعضا اصحاب قسم و سوگند خوردند در مقابل، ۳۰ بدن یا این که بیشتر از قریش را مثله نمایند؛ البته آیه ۱۲۶ سوره نحل نازل شد که گرچه به وی اذن تقابل به مثل میبخشید، لیکن شکیبایی را عملی خوب میدانست.[۶۷] بعضی منابع تفسیری اهل سنت، این پیمان را به فرستاده (ص) نسبت دادهاند.[۶۸]
مراسم تدفین
نوشتهی علمیٔ مهم: حرم شهدای احد
مرقد حمزه و دیگر شهدای مبارزه احد پیش از تخریب بوسیله وهابیان
مرقد حمزه و شهدای نبرد احد بعد از مرمت
حمزه اولیه شهید اُحُد بود که رسول اکرم(ص) بر وی نماز گزارد و آن گاه بقیه شهیدان را در چندین دفعه آوردند و کنار وی نهادند و نبی معبود بر آنان و بر وی نماز میگزارد. بنابراین، حدود هفتاد توشه به طور غیروابسته و همدم با دیگر شهداء بر پیکر او نماز گزارد.[۶۹] حمزه را در پارچهای که خواهرش صفیه آورده بود، کفن کردند؛ چراکه مشرکان اورا لخت کرده بودند.[۷۰]
عبدالله بن جحش را به یاروهمدم حمزه که خان داییاش بود در یک قبر دفن کردند.[
حضور در مدینه
حمزه در عهد و پیمان برادری مسلمانها در مکه با زید بن حارثه اخوی گردیده و در روز اُحُد هم اورا وصی خویش کرد. [۴۹] در عهد برادری مدینه، قبل از بدر، حمزه با کلثوم بن هدم مسجد الزهرا احمدآباد مشهد اخوی شد.[۵۰]
فرستاده اکرم(ص) اول درفش پیکار را در ماه رمضان سال اولیه سفر برای حمزه بست تا سریهای را برای حمله به کاروان تجاری قریش که از شام به مکه بازمی گشت، رهبری نماید. حمزه به یاروهمدم ۳۰ بدن از مهاجران و از انصار تا منطقه عیص در حاشیه دریا دریا پیش رفت و در آنجا، با ۳۰۰ سوار از مشرکان مکه به فرماندهی ابوجهل روبه رو شد. با میانجی گری مَبدون شوخی بن عَمرو جُهَنی که با هر دو گروه قرار صلح داشت، جنگی روی نداد و هر دو سپاه بازگشتند.[۵۱] حمزه همینطور در غزوات اَبواء یا این که وَدّان، ذوالعُشَیره و بنی قَینُقاع درفش دار آدرس مسجد الزهرا احمدآباد مشهد بود.[۵۲]
در غزوه بدر، حمزه در مجاورتترین قسمت سپاه اسلام به مشرکان بود[۵۳] و فرستاده(ص) وی، علی(ع) و عُبَیدة بن حارث بن عبدالمُطَّلب را به رویارویی با یکسری بدن از سران مشرکان ارسال کرد. سازه بر گزارشهای گوناگون، عُتْبة بن ربیعه یا این که شَیبه در نبرد بدون واسطه با حمزه کشته رزرو مسجد الزهرا احمدآباد مشهد شد.[۵۴]
در ماجرای سَدّ ابواب نیز به حمزه اشاره شدهاست. بیان کننده حمزه یکیاز افرادی بود که از منزل خویش به مسجد رسول(ص) دری داشتند. رسول اکرم(ص) امر کرد که تمامی به جز حضرت علی(ع) این درها را ببندند و در جواب سؤال حمزه از انگیزه این فرمان و استثنا شدن علی(ع)، آن را دستوری از جانب آفریدگار خواند.[۵۵] اگرچه از پارهای احادیث برمی آید کهاین داستان مرتبط با پس از فتح مکه بوده میباشد، البته حیث اولیه ترجیح شماره تلفن مسجد الزهرا احمدآباد مشهد داراست.[۵۶]
در شروع غزوه احد در سال سوم سفر، حمزه برای مثال افرادی بود که خواهان نزاع در خارج مدینه بودند، به حدی که قسم خورد چیزی نخورَد تا زمانی در بیرون شهر با معاند بجنگد. او مسئول قلب سپاه بود، با دو چاقو می جنگید و درین نزاع رشادتها نمود.[۵۷]
شهید شدن
نوشتهعلمیٔ اساسی: غزوه احد
غزوه احد در روز شنبه ۷ شوال (یا این که ۱۵ شوال)[۵۸] سال سوم قمری (۲۳ مارس ۶۲۵م) وقوع افتاد.[۵۹] دراین غزوه، حمزه به دست وحشی بن حرب، غلام حَبَشی دختر حارث بن عامر بن نَوْفَل یا این که غلامِ جُبَیر بن مُطْعِم، به شهیدشدن رسید.[۶۰]
طبق روایتی، دختر حارث با وعده آزادی وحشی، از وی خواست به انتقام پدرش که در غزوه بدر مقتول بود، محمد(ص)، حمزه یا این که علی(ع) را بکشد.[۶۱] سازه بر ماجرا دیگر، جبیر بن مطعم در قبال تصاحب کردن انتقام عمویش، طُعَیمة بن عَدی که در بدر مورد قتل واقع شده بود، به وحشی وعده آزادی بخشید؛ [۶۲] ولی نقل شده میباشد که علت هِند دختر عُتبه و زن ابوسفیان، برای انتقام به دست آوردن به جهت کشته شدن بابا، اخوی و عمویش در غزوه بدر، بیشتر از جبیر یا این که دختر حارث بود. طبق بعضا نقلها، از آغاز هند با وعده کالا، وحشی را بهاین عمل ترغیب کرد.[۶۳]
مثله شدن پیکرش
به روایتی، هند برای تناول کردن جگر حمزه نذر کرده بود.[۶۴] وحشی آغاز پیمان کشتن علی(ع) را اعطا کرد، البته در میدان، حمزه را به شهیدشدن رساند و جگر اورا نزد هند موفقیت. هند خرقه و زیور خویش را به وحشی اعطا کرد و به وی وعده ده دینار در مکه اعطا کرد. بعد کنار تن حمزه آمد و اورا مُثْله کرد و از اعضای بریده وی، برای خویش گوشواره، دست سد و خلخال صحیح کرد و آنها را با جگر حمزه به مکه پیروزی.[۶۵] بیان شده میباشد معاویة بن مُغیره و ابوسفیان هم تن حمزه را مثله یا این که زخمی کردند.[۶۶]
از شدت ناگواری آنچه بر پیکر حمزه رفته بود، بعضا اصحاب قسم و سوگند خوردند در مقابل، ۳۰ بدن یا این که بیشتر از قریش را مثله نمایند؛ البته آیه ۱۲۶ سوره نحل نازل شد که گرچه به وی اذن تقابل به مثل میبخشید، لیکن شکیبایی را عملی خوب میدانست.[۶۷] بعضی منابع تفسیری اهل سنت، این پیمان را به فرستاده (ص) نسبت دادهاند.[۶۸]
مراسم تدفین
نوشتهی علمیٔ مهم: حرم شهدای احد
مرقد حمزه و دیگر شهدای مبارزه احد پیش از تخریب بوسیله وهابیان
مرقد حمزه و شهدای نبرد احد بعد از مرمت
حمزه اولیه شهید اُحُد بود که رسول اکرم(ص) بر وی نماز گزارد و آن گاه بقیه شهیدان را در چندین دفعه آوردند و کنار وی نهادند و نبی معبود بر آنان و بر وی نماز میگزارد. بنابراین، حدود هفتاد توشه به طور غیروابسته و همدم با دیگر شهداء بر پیکر او نماز گزارد.[۶۹] حمزه را در پارچهای که خواهرش صفیه آورده بود، کفن کردند؛ چراکه مشرکان اورا لخت کرده بودند.[۷۰]
عبدالله بن جحش را به یاروهمدم حمزه که خان داییاش بود در یک قبر دفن کردند.[
مسجد الزهرا احمدآباد مشهد؛ نقش مسجد در تربیت دینی نسل امروز